Vendimet e vitit 2000

Vendimi nr.2, datë 25.01.2000
(V - 2/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

më datën 25.01.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: HILMI DAKLI, me objekt: "Deklarimi i mbarimit të mandatit të anëtarit të Gjykatës Kushtetuese".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Të deklarojë mbarimin e mandatit të anëtarit të Gjykatës Kushtetuese, zotit Hilmi Dakli".

duke arsyetuar:

Zoti Hilmi Dakli, anëtar i Gjykatës Kushtetuese në datën 24.01.2000, ka deklaruar se jep dorëheqjen nga detyra që kryen.
Gjykata Kushtetuese, konstatoi faktin e dorëheqjes së tij dhe e gjeti atë të bazuar në nenin 127 pika "ç" e Kushtetutës.
Duke qenë kështu, ajo çmon se konformë pikës 2 të këtij neni, duhet deklaruar mbarimi i këtij mandati.

(V - GjK - 2/00 - FZ. ____)

Vendimi nr.7, datë 28.02.2000
(V - 7/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

më datën 19.01.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues ARDIAN LIÇO, me objekt: "Shpallja antikushtetuese e vendimeve nr.38, datë 17.07.1998 të gjykatës së rrethit Gjirokastër; nr.23, datë 14.10.1998 të Gjykatës së Apelit Gjirokastër dhe nr.66, datë 10.03.1999 të kolegjit penal të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Shkaqet e parashtruara nga kërkuesi nuk pajtohen me konceptin që Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, Konventa Europiane për të Drejtat e Njeriut, si dhe praktika e Gjykatës Kushtetuese, kanë për proçesin e rregullt ligjor. Gjatë proçeseve gjyqësore që zhvillohen në të gjitha shkallët e gjykimit mund të vërehen shkelje të ndryshme, por e rëndësishme është, se jo çdo shkelje e ligjit që mund të konstatohet gjatë gjykimit mund të sjellë një zgjidhje të gabuar të çështjes dhe, për më tepër, të cënojë procesin e rregullt ligjor në aspektin kushtetues. Ndikim të drejtpërdrejtë në një proces ligjor kanë ato shkelje thelbësore, vërtetimi i të cilave do të cënonte të drejtat dhe liritë themelore të individit dhe çdo të drejtë tjetër të njohur me Kushtetutë dhe me ligj.
Pretendimet e ngritura nga kërkuesi, që në tërësinë e tyre kanë të bëjnë me analizën e provave të administruara gjatë gjykimit apo me mënyrën e vlerësimit të tyre, janë një e drejtë ekskluzive e gjykatave të zakonshme, pasi janë vetëm gjykatat më të larta, ato që mund të shqyrtojnë bazueshmërinë në ligj dhe në prova të vendimeve gjyqësore të gjykatave më të ulta. Gjykata Kushtetuese, duke qenë në pozicionin e autoritetit që garanton respektimin e Kushtetutës dhe të organit më të lartë të specializuar të kontrollit kushtetues, nuk mund ta vendos veten në rolin e një shkalle më të lartë gjykimi.
Në bazë të nenit 35 dhe 49/2 të Kodit të Procedurës Penale: "…të pandehurit të mitur i sigurohet ndihma juridike dhe psikologjike në çdo gjendje dhe shkallë të procedimit me praninë e prindit ose te personave të tjerë të kërkuar nga i mituri …" dhe "…ndihma nga një mbrojtës është e detyrueshme". E drejta e mbrojtjes për të kontaktuar me avokatin në fillimin e procesit hetimor është një parim mjaft i rëndësishëm procedural dhe kushtetues për zhvillimin e drejtë të një procesi gjyqësor, sepse përbën një premisë të rëndësishme për të përfituar nga garancitë ligjore kundër një procesi të paligjshëm. Megjithatë, në çdo çështje të veçantë, duke pasur parasysh edhe të gjithë procedurën që mund të jetë ndjekur, është e rëndësishme të vlerësohet nëse një kufizim ose shkelje e tillë ka ndikuar drejtpërdrejt në zgjidhjen e çështjes dhe ia ka bërë të akuzuarit të pamundur mbrojtjen dhe zhvillimin e procesit gjyqësor në mënyrë të drejtë.
Pretendimi i kërkuesit se të pandehurit të mitur, Elidon Roli nuk i është siguruar mbrojtje që në fillim të marrjes së tij në pyetjes, por më pas, nuk do të thotë se atij i është mohuar e drejta e mbrojtjes. Pyetja e tij pa praninë e mbrojtësit në mjediset e policisë gjyqësore më datën 18.11.1998 përbën një shkelje, por kjo nuk duhet vlerësuar e shkëputur nga tërësia e veprimeve të tjera procedurale, sepse rezulton që më datën 24.11.1998, në prani të avokatit mbrojtës të tij, ky i mitur ka atribuar ndaj të pandehurve të tjerë të njëjtat thënie dhe pohuar të njëjtën ngjarje, ashtu si në gjatë pyetjes pa praninë e avokatit. Fakti që i pandehuri i mitur, edhe në prani të mbrojtësit të tij, ka mbajtur të njëjtin qëndrim si dhe gjatë pyetjes pa avokat, dëshmon se shkelja e evidentuar në fillim të procesit nuk është e atij karakteri që të cënojë procesin ligjor.
Kërkuesi, duke iu referuar faktit se gjykata e shkallës së parë ka administruar, si provë një kasete filmike, pretendon se është shkelur neni 32 i Kushtetutës, sepse ai është dënuar mbi bazën e provave të mbledhura në mënyrë të paligjshme e në kundërshtim me rregullat procedurale penale. Administrimi i kasetës filmike vërtetohet se është kryer në kundërshtim me rregullat që parashikon neni 151 i Kodit të Procedurës Penale, por nuk është i mjaftueshëm vetëm ky fakt për të arritur në konkluzionin se i pandehuri është deklaruar fajtor mbi bazën e provave të mbledhura në mënyrë të paligjshme dhe se procesi gjyqësor ka qenë i parregullt. Kaseta filmike, sipas të dhënave të dosjes, pasqyron të njëjtin moment që rezulton edhe nga procesverbali i pyetjes së të miturit pa avokat, fakt, i cili siç parashtrohet më lart në këtë vendim, është riparuar me pyetjen e të miturit me avokat më datën 24.11.1998.
Gjykata e shkallës së parë, në arsyetimin e vendimit të saj lidhur me fajësinë e kërkuesit dhe të bashkëpunëtorëve të tij, nuk e ka përmendur kasetën filmike si provë, por ka analizuar tërësinë e provave të tjera, të cilat nuk rezultojnë dhe as nuk kundërshtohen nga kërkuesi si të marra në mënyrë të paligjshme. Edhe gjykata e shkallës së dytë, me arsyetimin që ajo përdor në vendimin e saj, e konsideron si rrethanë të rëndësishme faktin se kaseta filmike nuk përbën të vetmen provë dhe themeloren në përcaktimin e fajësisë së të pandehurit.
Gjithashtu, pretendimi i kërkuesit për moskryerjen e autopsisë së kufomës, në një kohë që për gjykatën është vlerësuar si i mjaftueshëm ekspertimi mjekoligjor, i cili ka dhënë një përshkrim të plotë të dëmtimeve të kufomës dhe u ka dhënë pergjigje pyetjeve të saj, si dhe pretendimi i tij për përdorimin e torturës gjatë hetimit, janë momente që kanë të bëjnë me provueshmërinë dhe jo me cënimin e procesit ligjor.
Parregullsia e procesit ligjor në aspektin kushtetues do të konsiderohet evidente, nëse shkeljet e konstatuara gjatë gjykimit cënojnë parimet themelore të gjykimit dhe, njëkohësisht, përbëjnë thelbin e arsyetimit të vendimit të gjykatës për përcaktimin e fajësisë së të akuzuarit.
Gjykata Kushtetuese nuk shqyrton mënyrën e vlerësimit dhe as nuk bën analizën e provave të administruara në proceset gjyqësore, pasi ato janë çështje që u përkasin gjykatave të zakonëshme, gjykim i të cilave nuk i përshatet dhe nuk mund të jetë i njëjtë me mënyrën e zhvillimit të një gjykimi tepër të veçantë, siç është gjykimi kushtetues.
Përfundimisht, Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se shkeljet e pretenduara nga kërkuesi nuk vërtetojnë se procesi ligjor ka qenë i parregullt.

Votuan kundër këtij vendimi Zija Vuci, Kujtim Puto

(V - GjK - 7/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.8, datë 03.03.2000
(V - 8/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hajredin Fuga, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Alfred Karamuço - relator i çështjes,

më datën 04.02.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: PRESIDENTI I REPUBLIKES SE SHQIPERISE, me objekt: "Interpretimi i nenit 179 pika 1 dhe nenit 127, pika 1, shkronja "c", të Kushtetutës".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Sipas nenit 179, pika 1 e Kushtetutës, Ligji nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", me ndryshimet e plotësimet përkatëse, do të zbatohet për organet që kanë fituar mandatin sipas këtij ligji, vetëm përsa i përket afatit kohor të zakonshëm të ushtrimit të tij dhe jo edhe për shkaqet e mbarimit të parakohshëm, siç është edhe plotësimi i moshës 70 vjeç, parashikuar nga neni 127, pika 1, shkronja "c" e Kushtetutës, për anëtarët e Gjykatës Kushtetuese".

duke arsyetuar:

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, me qëllim që të sigurohej vazhdimësia në veprimtarinë e organeve kushtetuese në nenin 179, pika 1, ka parashikuar se: "Mandati i organeve kushtetuese që do të ekzistojnë me hyrjen në fuqi të kësaj Kushtetute, mbaron me afatet e parashikuara në Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", me ndryshimet dhe plotësimet përkatëse".
Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, në nenin 127, si shkak për mbarimin para afatit të mandatit të gjyqtarit të Gjykatës Kushtetuese ka parashikuar edhe mbushjen e moshës 70 vjeç (pika 1 gërma "c"), shkak i cili nuk parashikohej në nenin 23 të Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese". Kërkesa në thelb, ka të bëjë me faktin nëse ky shkak i ri i mbarimit të mandatit para afatit, do të zbatohet për anëtarët e Gjykatës Kushtetuese, të cilët kanë fituar mandatin sipas Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992, apo për ata, do të pranohen vetëm rastet e mbarimit të mandatit të parashikuara nga ky ligj.
Nga shqyrtimi i nenit 179, pika 1 të Kushtetutës, në raport me nenin 127, pika 1, shkronja "c", Gjykata Kushtetuese arrin në konkluzionin se Ligji nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", me ndryshimet dhe plotësimet përkatëse do të zbatohet për anëtarët që kanë fituar mandatet me këtë ligj, por vetëm përsa i përket afatit të zakonshëm kohor të ushtrimit të tij, i cili në bazë të nenit 18, të Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992 ka qenë 9 (nëntë) vjet për anëtarët e caktuar në zgjedhjen e parë dhe 12 (dymbëdhjetë) vjet, për anëtarët zëvëndësues.
Për rastet e ndërprerjes së mandatit para kohe (duke përfshirë dhe ndërprerjen e mandatit me mbushjen e moshës 70 vjeç), ashtu si dhe për elementë të tjerë thelbësorë të tij, edhe këta anëtarë, do t'i nënshtrohen dispozitave të Kushtetutës.

(V - GjK - 8/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.11, datë 10.03.2000
(V - 11/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Kristofor Peçi - relator i çështjes,

më datat 21.12.1999 dhe 24.12.1999, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: NIKOLAUS E JURGEN TRESKA, me objekt: "Detyrimi i Ministrit të Drejtësisë të japë lejen për ekzekutimin e detyrueshëm të vendimit civil nr.1808, datë 24.04.1997 të gjykatës së rrethit Tiranë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Gjykata e rrethit Tiranë, me vendimin nr.1808, datë 24.04.1997 ka vendosur detyrimin e ambasadorit të Republikës Italiane që të paguajë në favor të kërkuesve qiranë e truallit të Rezidencës në shumën 3424 dollarë amerikanë në muaj. Vendimi ka marrë formë të prerë dhe zyra e përmbarimit Tiranë në përputhje me kërkesat e nenit 526 të Kodit të Procedurës Civile, i ka kërkuar Ministrit të Drejtësisë dhënien e lejes për ekzekutim.
Me qënë se nga Ministri i Drejtësisë nuk jepej leja përkatëse, kërkuesit i janë drejtuar Gjykatës Kushtetuese, e cila me vendimin nr.55, datë 27.10.1998 nuk e kaloi çështjen për shqyrtim në seancë gjyqësore, me arsyetimin se ekzistojnë mundësi të tjera të pashfrytëzuara që kjo mosmarrëveshje të zgjidhet në rrugë administrative. Pas këtij vendimi, kërkuesit i janë drejtuar përsëri Ministrit të Drejtësisë dhe Kryeministrit për të zgjidhur çështjen dhe pasi nuk kanë marrë përgjigje, kanë përsëritur kërkesën në Gjykatën Kushtetuese, duke parashtruar se mosekzekutimi i vendimit të gjykatës vjen në kundërshtim me kërkesat e nenit 142/3 të Kushtetutës.
Për zgjidhjen e drejtë të çështjes, Gjykata Kushtetuese iu referua edhe Konventës së Vienës, datë 18 prill 1961 "Mbi Marrëdhëniet Diplomatike", në të cilën shteti ynë është palë.
Sipas Konventës së Vienës, agjenti diplomatik, i cili, me disa përjashtime, që përmenden në nenin 31/1, gëzon imunitetin e juridiksionit penal, civil dhe administrativ të shtetit pritës. Ky parim i Konventës është sanksionuar edhe në nenin 39 të Kodit të Procedurës Civile, sipas të cilit anëtarët e përfaqësive diplomatike e konsullore të vendosura në Republikën e Shqipërisë, nuk i nënshtrohen juridiksionit të gjykatave shqiptare, përveç kur pranojnë vullnetarisht ose kur objekti i padisë ka të bëjë me sende të paluajtshme që ndodhen në Republikën e Shqipërisë. Por, në lidhje me objektin e padisë, në dallim nga neni 39 i Kodit të Procedurës Civile, Konventa ka bërë edhe një përjashtim. Kështu, sipas nenit 31/1 gërma "a" dhe nenit 1/ë të Konventës, agjenti diplomatik gëzon imunitetin e juridiksionit për veprime lidhur me një ndërtesë private ose terrenin përkatës që ndodhet në territorin e shtetit pritës, kur e posedon atë për llogari të shtetit akreditues për qëllimet e misionit.
Në këto rrethana, duke patur parasysh hierarkinë e akteve normative sipas neneve 116 dhe 122/2 të Kushtetutës, marrëveshja ndërkombëtare ka epërsi mbi ligjet e vendit që nuk pajtohen me të. Prandaj, në këtë rast, do të zbatohen kërkesat e nenit 31/1, gërma "a" të Konventës së Vienës.
Përsa i përket pretendimit të kërkuesve se mosekzekutimi i vendimeve gjyqësore vjen në kundërshtim me nenin 142/3 të Kushtetutës, për rastin konkret, ai është i pabazuar. Sipas kësaj dispozite, asnjë organ shtetëror nuk mund të verë në diskutim drejtësinë e vendimeve gjyqësore të formës së prerë. Çdo organ shtetëror detyrohet të marrë masat përkatëse për zbatimin e tyre. Por, në rastin konkret, organet përkatëse shtetërore shqiptare, nuk mund t'i marrin ato masa, sepse i pengojnë detyrimet që ka marrë shteti shqiptar, sipas Konventës së Vienës dhe frymës së Kushtetutës.
Prandaj, kërkesa e kërkuesve Nikolaus e Jurgen Treska duhet të rrëzohet si e pabazuar.

(V - GjK - 11/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.12, datë 21.03.2000
(V - 12/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Hajredin Fuga - relator i çështjes,

më datat 04.10.1999 dhe 28.01.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: SHOQATA "BARAZI PARA LIGJIT", me objekt: "Shfuqizimin e nenit 10 të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", pasi vjen në kundërshtim me Kushtetutën dhe me vetë ligjin".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Të shfuqizojë si të papajtueshëm me Kushtetutën, frazën që përmban neni 10 paragrafi i I-rë i ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", me përmbajtjen: "… ndërsa personave të tretë shteti u kthen masën e shpërblimit sipas çmimit të shitjes në kohën e tjetërsimit, e konvertuar me indeksin e rritjes së çmimeve"".

duke arsyetuar:

Shoqata Kombëtare e të Shpronësuarve "Pronësi me Drejtësi", kërkoi rrëzimin e kërkesës me argumentin se ndodhemi para gjësë së gjykuar, sepse çështja e kushtetutshmërisë së nenit 10 të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993, është shqyrtuar një herë nga Gjykata Kushtetuese. Ky pretendim i ngritur nuk është i bazuar. Eshtë e vërtetë se Gjykata Kushtetuese me vendimin nr.9, datë 30.11.1994 të saj është shprehur për kushtetutshmërinë e nenit 10 të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", mbi kërkesën e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe për shkaqet e paraqitura, e ka rrëzuar këtë kërkesë. Por, ky fakt nuk do të thotë se jemi para gjësë së gjykuar. Megjithëse rregullat e gjësë së gjykuar vlejnë edhe për Gjykatën Kushtetuese, kjo e fundit është e detyruar të marrë në shqyrtim çdo çështje me të njëjtin objekt, pavarësisht se është shqyrtuar më parë, kur ndryshojnë subjektet dhe shkaqet e parashtruara dhe në rrethanat kur kërkesa është rrëzuar. Në rastin konkret, jo vetëm ka ndryshuar subjekti që është Shoqata "Barazi para Ligjit", por edhe shkaqet që kjo ka paraqitur për shfuqizimin e nenit 10 janë të tjera e shumë më të gjëra. Pra, duke ndryshuar subjekti dhe shkaku, Gjykata Kushtetuese nuk ka pengesë për të marrë në shqyrtim kërkesën e Shoqatës "Barazi para Ligjit".
Në paragrafin e parë të nenit 10 të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", është bërë rregullimi i problemit të ndërtesave të ish-pronarëve që janë tjetërsuar në persona të tretë. Ligjvënësi ka vendosur që këto ndërtesa t'u kthehen ish-pronarëve, ndërsa personat e tretë do të marrin masën e shpërblimit sipas çmimit të shitjes në kohën e tjetërsimit e konvertuar me indeksin e rritjes së çmimeve. Me këtë zgjidhje, ligjvënësi është përpjekur që të harmonizojë interesat e këtyre dy kategori personash, duke i dhënë përparësi ish-pronarëve me qëllim që prona të kthehet në origjinën e saj, ndërsa blerësit, të cilët janë bërë pronarë mbi bazën e kontratave të shitblerjes, ku shitës ka qenë shteti i asaj periudhe, do të marrin shpërblimin për këto ndërtesa.
Ky qëndrim i ligjvënësit, përsa i përket kthimit të pronës në origjinën e saj, dmth., tek ish-pronarët apo trashëgimtarët e tyre, nuk mund të merret i shkëputur dhe as mund të kuptohet i veçuar me vetë qëllimin e nenit 1 të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", ashtu edhe me vetë frymën e këtij ligji, që në tërësinë e tij synon të rregullojë, për aq sa është e mundur, padrejtësitë e bëra shtetasve të cilët u zhveshën në mënyrë të padrejtë nga pronësia, nëpërmjet shtetëzimeve, konfiskimeve, shpronësimeve dhe me çdo mënyrë tjetër, për periudhën nga 29 nëntori 1944 e më pas. Edhe Kushtetuta, me detyrimet që përmend në nenin 181 të saj, që për një periudhë 2-3 vjeçare të nxirren ligje për rregullimin e drejtë të çështjeve të ndryshme që lidhen me shpronësimet e konfiskimet e kryera para miratimit të Kushtetutës, duke u udhëhequr nga kriteret e nenit 144 të saj, nënkupton angazhimin për një rregullim më të mirë të këtyre çështjeve, gjithnjë në interes të të shpronësuarve dhe të konfiskuarve. Prandaj, edhe vetë tendenca e legjislacionit të periudhës pas vendosjes së pluralizmit në Shqipëri, është orientuar nga mbrojtja e interesave të ish-pronarëve për të minimizuar padrejtësitë e bëra ndaj tyre nga shteti totalitar.
Duke e parë problemin në këtë këndvështrim, Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se pjesa e parë e dispozitës së nenit 10 paragrafi i I-rë, që ligjëron kthimin e ndërtesave ish-pronarëve, nuk vjen në kundërshtim as me dispozitat kryesore kushtetuese që kanë qenë në fuqi në kohën e daljes së ligjit, as edhe me Kushtetutën. Duke vepruar në këtë mënyrë, shteti nuk është se ka marrë nëpër këmbë të drejtat e ligjshme të personave të tretë dhe as i ka nënvleftësuar ata, por përkundrazi, i ka marrë në konsideratë dhe ka marrë përsipër detyrimin që, për të ballancuar interesat dhe për të mos krijuar padrejtësi të reja, kategoria e personave të tretë të kompensohet duke marrë shpërblimin përkatës. Mirëpo, ndërsa kjo vëmëndj e shtetit për të shpërblyer personat e tretë nuk ka munguar, mënyra se si është zgjidhur kjo çështje nga neni 10 paragrafi i I-rë, nuk është në përputhje me Kushtetutën. Duke u shpërblyer personat e tretë me çmimin e blerjes të konvertuar me indeksin e rritjes së çmimeve, ligji nuk i ka vënë këto dy kategori personash në një shesh barazie, përkundrazi, kategoria e personave të tretë është vënë në pozita pabarazie dhe diskriminuese, gjë që passjell pamundësinë e saj të hyjë në qarkullimin civil për të siguruar një banesë tjetër. Rregulli për masën e shpërblimit, sipas nenit 10 paragrafi i I-rë (çmimi në kohën e blerjes i konvertuar me indeksin e rritjes së çmimeve, kur ky indeksim do të llogaritet sipas nenit 27 të ligjit në momentin e hyrjes në fuqi të tij), vjen në kundërshtim me parimin e barazisë dhe pikërisht për këtë shkak, kjo pjesë e nenit 10, duhet të shfuqizohet si antikushtetuese. Aq sa është e drejtë dhe kushtetuese kthimi i pronave ish-pronarëve, po aq e drejtë dhe kushtetuese është sigurimi nga shteti i një shpërblimi të drejtë e të plotë të personave të tretë, duke marrë për bazë çmimin e tregut dmth., vlerën reale që ka ndërtesa në momentin e dorëzimit tek ish-pronari. Kjo zgjidhje, nga njëra anë nuk lejon të preken interesat e personave të tretë dhe nga ana tjetër nuk lejon sigurimin e përfitimeve pasurore të papërligjura, sepse secili do të shpërblehet për aq sa i takon kundrejt objektit që dorëzon, duke marrë në konsideratë edhe shpenzimet e bëra nga personat e tretë për mirëmbajtjen dhe përmirësimin e ndërtesave.
Nga shpjegimet që dha pala kërkuese dhe subjektet e interesuara, në zbatim të nenit 10 të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993, në bazë të vendimeve të komisionit të kthimit të pronave apo të vendimeve gjyqësore, nga pikëpamja juridike, këto ndërtesa përgjithësisht kanë kaluar në pronësi të ish-pronarëve, ndërsa faktikisht, mbahen nga personat e tretë, që janë shndërruar në qiramarrës ndaj ish-pronarëve. Përderisa ka kaluar e drejta e pronësisë, kërkesa për shfuqizimin në tërësi të nenit 10 paragrafi i I-rë, me qëllim që ndërtesat t'u mbeten personave të tretë ndërsa ish-pronarët të kompensohen, ashtu siç kërkon Shoqata "Barazi para Ligjit", është kontradiktore dhe e papranueshme, sepse pas shfuqizimit, organi ligjvënës i sotëm për të plotësuar boshllëkun ligjor do të detyrohej që të bënte të njëjtin veprim që bëri organi ligjvënës në vitin 1993, dmth., të transferonte me ligj pronësinë nga ish-pronarët tek pronarët e tretë, pra shteti edhe pa qenë pronar i këtyre pronave do të prishte në mënyrë të njëanshme marrëdhëniet juridike të krijuara sipas ligjit të vitit 1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve". Kështu që ajo që nuk pranohet si kushtetuese për atë kohë, sipas shkaqeve të paraqitura në kërkesë nga Shoqata, nuk mund të jetë kushtetuese sot po për të njëjtat shkaqe.
Për të gjitha arsyet e përmendura më sipër, Gjykata Kushtetuese çmon se kërkesa e Shoqatës "Barazi para Ligjit" duhet pranuar pjesërisht, duke shfuqizuar atë pjesë të nenit 10 paragrafi i I-rë të ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 që ka të bëjë me masën e shpërblimit për ndërtesat ish-pronë private që janë tjetërsuar nga persona të tretë. Duke bërë këtë shfuqizim, i takon organit që ka iniciativën ligjvënëse dhe organit ligjvënës, që në përputhje me përmbajen e këtij vendimi, të bëjnë plotësimet përkatëse të dispozitës së nenit 10 paragrafi i I-rë të ligjit të sipërcituar.

Votuan kundër këtij vendimi Kujtim Puto, Sokol Sadushi

(V - GjK - 12/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.15, datë 07.04.2000
(V - 15/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuco, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

më datën 17.02.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: GJYKATA E LARTE, me objekt: "Papajtueshmëria me Kushtetutën e nenit 473 të Kodit të Procedurës Civile në paragrafin e dytë shprehja, "nuk mund të marrin pjesë gjyqtarët që kanë gjykuar çështjen" dhe në paragrafin e katërt shprehja, "që nuk kanë marrë pjesë në gjykimin e çështjes"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Neni 145, pika 2 e Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, i njeh të drejtën gjyqtarëve që në çdo fazë të gjykimit, kur ato çmojnë se ligjet vijnë në kundërshtim me Kushtetutën, të mos i zbatojnë ato, duke vendosur pezullimin e çështjes dhe dërgimin e saj Gjykatës Kushtetuese.
Përmbajtja e kësaj dispozite ka të bëjë me kontrollin kushtetues të ligjeve, të realizuar nga Gjykata Kushtetuese, por që për inicues ka gjykatat e sistemit të zakonshëm, të cilat pezullojnë gjykimin kur gjatë shqyrtimit të një çështjeje gjyqësore ende të pazgjidhur, përfundimi i së cilës varet nga ligji konkret, arrijnë në përfundimin se ligji nuk është i pajtueshëm me Kushtetutën. Ky lloj gjykimi kushtetues kërkon domosdoshmërisht ekzistencën e një lidhjeje të drejtëpërdrejtë midis ligjit, antikushtetutshmëria e të cilit çmohet si e tillë nga gjykata dhe zgjidhjes së çështjes konkrete.
Në çështjen e paraqitur për shqyrtim në Gjykatën Kushtetuese, kërkuesi nuk e ka vlerësuar këtë kriter të rëndësishëm, pasi pezullimi i gjykimit të saj në seancë gjyqësore në Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, duke arsyetuar se pjesë të veçanta të nenit 473 të Kodit të Procedurës Civile janë të papajtueshme me Kushtetutën, përbën një tejkalim të vetë kuptimit që duhet të ketë përmbajtja e nenit 145, pika 2 e Kushtetutës.
Rregullimet ligjore të parashikuara në nenin 473 të Kodit të Procedurës Civile, kanë të bëjnë me mënyrën e ushtrimit të rekursit në interes të ligjit ndaj vendimeve të formës së prerë si dhe me procedurën që ndiqet nga ana e gjyqtarëve të Gjykatës së Lartë në këtë fazë të shqyrtimit të çështjes. Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë që kanë shqyrtuar çështjen konkrete në seancë gjyqësore kanë vendosur gabimisht pezullimin e çështjes, në kuptim të nenit 145, pika 2 të Kushtetutës me idenë se neni 473 i Kodit të Procedurës Civile është çmuar nga ana e tyre si i papajtueshëm me Kushtetutën, për arsye se kjo dispozitë procedurale nuk është e zbatueshme gjatë procedurës së gjykimit në Kolegjet e Bashkuara, pasi i përket kolegjit seleksionues dhe një faze tashmë të përfunduar. Gjithashtu, për rastin konkret nuk rezulton që të ekzistojë ndonjë lidhje e drejtëpërdrejtë e antikushtetutshmërisë së dispozitës konkrete të atakuar me mënyrën e zgjidhjes së çështjes me objekt pavlefshmërinë e dëshmisë së trashëgimisë nga ana e Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë.
Për Gjykatën Kushtetuese është i mjaftueshëm arsyetimi i mësipërm për të arritur në përfundimin se kërkesa e Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, meqënëse nuk i përgjigjet kuptimit të nenit 145/2 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, është e pabazuar dhe për rrjedhojë duhet rrëzuar.
Megjithatë, duke u nisur nga fakti se kërkuesi me argumentat që ka parashtruar lidhur me papajtueshmërinë e nenit 473 të Kodit të Procedurës Civile me Kushtetutën, ka bërë një interpretim të gabuar jo vetëm të ligjit konkret, por edhe të vendimit nr 48, datë 30.07.1999 të Gjykatës Kushtetuese, çmohet e domosdoshme që të arsyetohet edhe mbi pretendimet e tjera të tij.
Argumenti kryesor që përdor kërkuesi në këtë çështje, sipas të cilit kufizimet e parashikuara në nenin 473 të Kodit të Procedurës Civile lidhur me mospjesëmarrjen në kolegjin seleksionues të gjyqtarëve që kanë gjykuar më parë çështjen si dhe caktimi i relatorit me short nga gjyqtarët që nuk kanë marrë pjesë në gjykimin e çështjes, cënojnë nenin 42/1 të Kushtetutës për procesin e rregullt ligjor, është i pabazuar dhe njëkohësisht dhe kontradiktor.
Neni 473 i Kodit të Procedurës Civile është hartuar nga ligjvënësi në një mënyrë që t'i garantojë palëve në gjykim, një proces të rregullt ligjor. Fakti i mospjesëmarrjes në kolegjet seleksionuese të gjyqtarëve që kanë gjykuar më parë çështjen, apo caktimi i relatorit nga ata gjyqtarë që nuk e kanë gjykuar më parë çështjen, janë elementë të rëndësishëm ligjor që i shërbejnë garantimit të zhvillimit normal të një gjykimi të rregullt dhe të paanshëm.
Pranimi i pretendimeve dhe i objektit të kërkesës që parashtron vendimi i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë për shfuqizimin e atyre kufizimeve që parashikon neni 473 i Kodit të Procedurës Civile, që në vetvete përmbajnë më shumë garanci për një gjykim të drejtë dhe të paanshëm, bie ndesh me argumentat e kërkuesit dhe me vetë konceptin që ai ka krijuar për rregullsinë e procesit gjyqësor.
Gjithashtu, edhe referimi i kërkuesit në vendimin nr 48, datë 30.07.1999 të Gjykatës Kushtetuese, jo vetëm është i pasaktë dhe i gabuar, por njëkohësisht interpretimi që Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë kanë marrë përsipër t'i bëjnë këtij vendimi përfundimtar dhe të detyrueshëm për të gjithë, përbën edhe një tejkalim në kompetencat e këtij organi gjyqësor.
Vendimi i sipërcituar i Gjykatës Kushtetuese nuk ka patur arsye dhe as qëllimin të bëjë referime në nenin 72 të Kodit të Procedures Civile, por ka interpretuar dispozitat kushtetuese që lidhen me parimin e paanësisë në gjykim.
Mospjesëmarrja në shqyrtimin e ankimeve të vendimeve të gjyqtarëve të shkarkuar nga detyra në Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë e disa anëtarëve të kësaj gjykate, të cilët kanë marrë pjesë dhe kanë votuar më parë me cilësinë e anëtarit në mbledhjet e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, është një çështje paanshmërie që nuk duhet konfonduar me rastet e papajtueshmërisë ndërmjet funksioneve.
Interpretimi që i është bërë dispozitave kushtetuese lidhur me parimin e paanësisë në gjykim nga Gjykata Kushtetuese dhe respektimi i këtij parimi, nuk duhet të keqkuptohet dhe as të bëhet shkak që çështjet, të cilat paraqiten për shqyrtim pranë Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, të mbeten pa u gjykuar me arsyetimin, se shkelet parimi i paanësisë në gjykim dhe cënohet procesi ligjor. Parimi i paanësisë në gjykim është i detyrueshëm të respektohet dhe zbatohet nga çdo organ gjyqësor, por kjo nuk duhet të krijojë pamundësi në marrjen e vendimit dhe krizë institucionale për organin gjyqësor, siç janë Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, i cili është i vetëm në ushtrimin e kësaj kompetence dhe që detyrë primare ka përmbushjen e funksionit të tij kushtetues.
Për sa më sipër, Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se kërkesa e paraqitur nga Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë është e pabazuar dhe për rrjedhojë nuk duhet pranuar.

(V - GjK - 15/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.16, datë 17.04.2000
(V - 16/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Sabri Rrapi, Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

në datat 12.01.2000, 13.01.2000, 28.01.2000 dhe 09.03.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: BASHKIA URA VAJGURORE, BASHKIA VLORE, BASHKIA KUÇOVE, DEGA E SHOQATES SE QIRAMARRESVE TE BANESAVE SHTETERORE ISH-PRONE PRIVATE DURRES, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i shtesës së nenit 1 të Ligjit nr.7916, datë 12.04.1995 "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Shfuqizimin si të papajtueshëm me Kushtetutën dhe me marrëveshjet ndërkombëtare të shprehjes, "duke përfshirë edhe Ligjin nr.37, datë 13.01.1945 "Për tatimin e jashtëzakonshëm" në nenin 1 të Ligjit nr.7916, datë 12.04.1995 "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish pronarëve"".

duke arsyetuar:

Neni 1 i Ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish pronarëve" si dhe dispozitat e tjera të tij, u njohin të drejtën e pronësisë ish-pronarëve ose trashëgimtarëve të tyre për pronat e shtetëzuara, të shpronësuara ose të konfiskuara nga shteti pas datës 29 nëntor 1944, ose të marra padrejtësisht me çdo mënyrë tjetër.
Me miratimin e këtij ligji, ligjvënësi bëri një përpjekje për të ndrequr, në përputhje me frymën e së drejtës në përgjithësi e të normave ndërkombëtare, ato padrejtësi të krijuara nga shteti i asaj kohe, i cili, zhveshi arbitrarisht nga e drejta e pronësisë një kategori jo të vogël qytetarësh.
Në bazë të këtij ligji, pronat që kaluan padrejtësisht në pronësi të shtetit, kryesisht për motive politike, iu kthehen ose kompensohen kësaj kategorie qytetarësh. Nisur nga përmbajtja dhe zgjidhja qe iu dha në praktikë kësaj dispozite ligjore, organet shtetërore, të ngarkuara me kthimin dhe kompensimin e pronave në bazë të këtij ligji, e zbatuan atë duke përcaktuar si subjekte të tij vetëm këtë kategori pronarësh. Sipas këtij kuptimi përjashtoheshin nga përfitimi ata subjekte, të cilëve, për shkak të mospagimit të detyrimit fiskal u është sekuestruar prona në favor të shtetit në zbatim të Ligjit nr.37 të vitit 1945 "Për tatimin e jashtëzakonshëm për fitimet e luftës."
Ligji nr.7916, datë 12.04.1995, "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve" i bën një shtesë nenit 1 të sipërcituar, me të cilën zgjerohet rrethi i subjekteve përfitues të tij. Sipas kësaj shtese, subjekte përfitues janë edhe personat, të cilëve shteti u ka sekuestruar pronat në zbatim të Ligjit nr.37 datë 13.01.1945 "Për tatimin e jashtëzakonshëm".
Gjykata Kushtetuese çmon se kjo shtesë që iu bë ligjit në vitin 1995 nuk është në përputhje me Kushtetutën dhe me marrëveshjet ndërkombëtare.
Gjykata Kushtetuese konkludon se qëllimi i miratimit të Ligjit nr.37 datë 13.01.1945 "Për tatimin e jashtëzakonshëm", ka qenë vendosja e tatimit të jashtëzakonshëm ndaj fitimeve të mëdha të realizuara nga shtetas dhe nga të huaj në Shqipëri gjatë ushtrimit të veprimtarive tregtare, industriale dhe ndërmjetëse që prej datës 7 prill 1939 deri në datën 31 dhjetor 1944. Kjo kategori subjektesh që i nënshtrohej këtij ligji nuk është dhe nuk mund të barazohet me ish-pronarët e tjerë, pronat e të cilëve u shpronësuan ose u shtetëzuan jo për një motiv të tillë fiskal.
Nisur nga pretendimi i Shoqatës Kombëtare të të shpronësuarve "Pronësi me Drejtësi", se Ligji nr.37 datë 13.01.1945 "Për tatimin e jashtëzakonshëm" nuk është zbatuar drejt dhe se ligjvënësi ka patur si qëllim eleminimin e klasës së tregtarëve, Gjykata Kushtetuese çmon se nuk është në kompetencën e saj të analizojë mënyrën e zbatimit të atëhershëm në praktikë të këtij ligji, pasi kjo ka qenë dhe mbetet detyrë e komisioneve të kthimit dhe kompensimit të pronave ish-pronarëve si dhe e gjykatave të zakonshme të ngarkuara nga ligji për të zgjidhur konfliktet për çështje të tilla.
Vendosja e ligjit për tatimet e jashtëzakonshme nuk ka qenë një fenomen thjeshtë shqiptar. Një praktikë e tillë është zbatuar pas Luftës së Dytë Botërore edhe në vende të tjera perëndimore dhe ajo është çmuar si masë e marrë në përputhje edhe me normat e gjithëpranuara të së drejtës ndërkombëtare.
Shtesa e parashikuar në Ligjin nr.7916, datë 12.04.1995, ku i njihet e drejta e pronësisë edhe atyre personave që u është sekuestruar pasuria nga ligji "Për tatimin e jashtëzakonshëm", e barazon padrejtësisht këtë masë me karakter fiskal me zhveshjen e padrejtë të pronës njëlloj si dhe në rastet e tjera që parashikon kjo dispozitë.
Neni 1, paragrafi i dytë i Protokollit nr.1 të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut, ratifikuar nga Republika e Shqipërisë, njeh të drejtën e shteteve për të miratuar ligjet që ato i çmojnë të domosdoshëm për të siguruar pagesën e taksave, të kontributeve të tjera, ose të gjobave. Sipas neneve 5, 116 dhe 122 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, kjo normë e së drejtës ndërkombëtare është e zbatueshme dhe ka përparësi mbi ligjet e vendit që nuk pajtohen me të. Ajo do të thotë se ligjvënësi mund të hartojë ligje që parashikojnë edhe privim të së drejtës së pronës, kur kjo masë çmohet e domosdoshme për të siguruar pagimin e detyrimeve me karakter fiskal. Sipas kuptimit të normave kushtetuese e ndërkombëtare të lartpëmendura dhe vetëm për këto qëllime, prona e sekuestruar trajtohet si pronë e ligjshme shtetërore, e cila gëzon të njëjtën mbrojtje me ligj ashtu si dhe ajo private në kuptim edhe të nenit 11 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë.
Duke shqyrtuar çështjen në këtë këndvështrim, kur ligjvënësi i ka bërë këtë shtesë nenit 1 të Ligjit "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", ai nuk ka marrë në konsideratë këtë normë të së drejtës ndërkombëtare dhe as Ligjin nr.7941, datë 29.04.1991 "Për Dispozitat Kryesore Kushtetuese", neni 8 i të cilit parashikonte se: "Legjislacioni i Republikës së Shqipërisë merr parasysh, njeh dhe respekton parimet dhe normat përgjithësisht të pranuara të së drejtës ndërkombëtare".
Megjithëse kjo shtesë e Ligjit të lartpëmendur ka sjellë efektet e veta juridike, Gjykata Kushtetuese, e vënë në lëvizje nga katër kërkesa subjektesh, ka vendosur të shqyrtojë këto çështje, duke e konsideruar këtë si detyrim kushtetues të saj. Gjithashtu, meqënëse Gjykata Kushtetuese çmon se shtesa që i është bërë ligjit të sipërcituar bie në kundërshtim me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë dhe me marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara, dhe se ajo nuk mund të pranojë ekzistencën e antikushtetutshmërisë në legjislacion, në bazë të nenit 132 të Kushtetutës, ajo ka vetëm të drejtën e shfuqizimit të aktit që shqyrton, me qëllim edhe të parandalimit të antikushtetutshmërisë. Ky është edhe kuptimi i nenit 178, pika 1, dhe i nenit 181, pika 2, të Kushtetutës, sipas të cilëve, ligjet e miratuara përpara hyrjes në fuqi të Kushtetutës do të zbatohen vetëm kur nuk vijnë në kundërshtim me të.
Gjykata Kushtetuese çmon se nuk duhet pranuar pretendimi tjetër i kërkuesve, sipas të cilit kjo shtesë e ligjit cënon edhe parimin e barazisë së shtetasve përpara ligjit. Parimi i barazisë para ligjit nuk shkelet nëse vërehet se nuk i është dhënë zgjidhje e njëllojtë çështjeve lidhur me subjekte, të cilët ndodhen në kushte objektivisht të ndryshme. Barazia në ligj dhe para ligjit parakupton barazinë e individëve që ndodhen në kushte të barabarta. Ky përbën edhe një qëndrim tashmë të konsoliduar në praktikën e Gjykatës Kushtetuese.

Votuan kundër këtij vendimi Zija Vuci, Hajredin Fuga, Bardha Selenica, Kristofor Peçi

(V - GjK - 16/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.17, datë 17.04.2000
(V - 17/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Sabri Rrapi, Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Kristofor Peçi - relator i çështjes,

në datat 19.01.2000 dhe 14.03.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjes me kërkuesa: AVOKATET SHEFQET MUÇI, IDAJET HOXHA E SELFO DOSTI, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i Vendimit nr.386, datë 29.07.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Shfuqizimin si antikushtetues të Vendimit nr.386, datë 29.07.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë.
Çështja i dërgohet për shqyrtim Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë".

duke arsyetuar:

Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë me vendimin nr.386, datë 29.07.1999, kanë vendosur prishjen e vendimit nr.48, datë 10.03.1999 të Gjykatës së Apelit Durrës dhe pushimin e gjykimit me arsyetimin se mbrojtësi i caktuar kryesisht ose i pranuar nga gjykata në gjykimet në mungesë, nuk legjitimohet në bërjen e ankimit. Qëllimi i këtij vendimi, është ndryshimi i praktikës gjyqësore të njësuar me vendimin nr.47, datë 28.01.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, sipas të cilit mbrojtësi i caktuar kryesisht ose i miratuar nga gjykata, legjitimohet të bëjë ankim kundër vendimit të gjykatës të dhënë në mungesën e të pandehurit.
Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, në vendimin nr.386, datë 29.07.1999, duke bërë interpretime të gabuara të dispozitave të Kodit të Procedurës Penale, që parashikojnë të drejtat e mbrojtësit në procesin penal për gjykimet në mungesë të të pandehurit, kanë cënuar parimet kushtetuese të mbrojtjes si dhe të procesit të rregullt ligjor të garantuara nga nenet 31/c dhe 42 të Kushtetutës. Sipas nenit 410/2 të Kodit të Procedurës Penale, kundër vendimit të dhënë në mungesë, mbrojtësi mund të bëjë ankim vetëm kur është i pajisur me një akt përfaqësimi të lëshuar në format e parashikuara nga ligji. Kurse, në nenin 48 të Kodit të Procedurës Penale, përcaktohet se zgjedhja e mbrojtësit për personin e ndaluar, të arrestuar ose të dënuar me burgim, mund të bëhet nga një i afërm i tij me deklarim para organit procedues, ose me akt të dhënë mbrojtësit ose të dërguar atij rekomande.
Në zbatim të këtyre kërkesave ligjore nga të afërmit e të pandehurve, është lëshuar prokura sipas aktit noterial nr.849 Rep., dhe 257 Kol., datë 13.03.1997. Me këtë prokurë familjarët e të pandehurve Albert Huqi e Baki Huqi, emërojnë si mbrojtës të tyre avokatët Shefqet Muçi e Idajet Hoxha, duke u dhënë të drejtë të realizojnë mbrojtjen në hetimin e çështjes, në gjykatën e shkallës së parë, Gjykatën e Apelit dhe deri në Gjykatën e Kasacionit.
Gjykata Kushtetuese çmon se akti i përfaqësimit është bërë sipas kërkesave të ligjit në bazë të neneve 48 dhe 410/2 të Kodit të Procedurës Penale. Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, kanë interpretuar gabim ligjin, duke shkelur një të drejtë themelore të qytetarëve dhe njëkohësisht, kanë zhvilluar një proces të parregullt gjyqësor. Mbrojtësi i të pandehurit që gjykohet në mungesë, i caktuar sipas kërkesave të ligjit gëzon të gjitha të drejtat e mbrojtësit në një mbrojtje të detyrueshme, përfshirë dhe të drejtën e ankimit ndaj vendimit të gjykatës.
Në kundërshtim nga sa arsyetojnë Kolegjet e Bashkuara në vendim, e drejta e ankimit ndaj vendimit të gjykatës nuk është një e drejtë ekskluzive, që i takon vetëm të pandehurit, siç është e drejta për të pranuar ose jo veprën penale, për të bërë ose mos bërë deklarime etj. Sipas ligjit, e drejta e ankimit i takon edhe mbrojtësit si një nga kushtet për realizimin e plotë të mbrojtjes. Në këtë vështrim, është i gabuar arsyetimi që bëjnë Kolegjet e Bashkuara se aplikimi i të drejtës së ankimit nga mbrojtësi i zgjedhur nga të afërmit e të pandehurve, mohon të drejtën e këtyre të fundit për të ushtruar ose jo ankim ndaj vendimit të gjykatës, sepse mbrojtësi nuk është zgjedhur ose pranuar nga vetë të pandehurit. Por, t'i mohosh mbrojtësit ankimin kur këtë të drejtë ia njeh ligji, do të thotë të mos sigurosh mbrojtjen e të pandehurit. E drejta e ankimit ndaj vendimit të fajësisë, si pjesë e së drejtës së mbrojtjes, është në favor të të pandehurit dhe jo në disfavor të tij, prandaj mosushtrimi i saj cënon të drejtat ligjore të të pandehurit.
Përcaktimi në vendimin e Kolegjeve të Bashkuara se mbrojtësi i zgjedhur nga të afërmit e të pandehurve nuk legjitimohet në bërjen e ankimit ndaj vendimit të gjykatës, cënon parimin kushtetues të mbrojtjes në procesin penal. Para një fakti të tillë dhe për të përligjur sadopak vendimin, arsyetohet se i pandehuri në mungesë nuk humbet të drejtën e ankimit vetëm se duhet ta realizojë këtë të drejtë duke kërkuar fillimisht rivendosjen në afat të ankimit. Një arsyetim i tillë, është i pabazuar sepse konfondon të drejtën e ankimit me të drejtën për të kërkuar rivendosjen e afatit të humbur për të bërë ankim. Nga ana tjetër, ai është kontradiktor dhe alogjik, sepse pranon të drejtën e ankimit, por nuk përcakton zgjidhjen praktike dhe ligjore të saj. I pandehuri që gjykohet në mungesë nuk realizon dot vetë as të drejtën e ankimit dhe as atë të rivendosjes në afat, prandaj ligji, në zbatim të parimit kushtetues, ngarkon me këtë detyrë dhe njëkohësisht i jep të drejtë mbrojtësit të caktuar në një nga format e parashikuara në ligj. Të pranosh që i pandehuri që gjykohet në mungesë mund ta realizojë të drejtën e ankimit nëpërmjet rivendosjes në afat, kur ligji i ka garantuar të drejtën e ankimit nga mbrojtësi i zgjedhur nga të afërmit e tij, do të thotë që në fakt të mohosh të drejtën e mbrojtjes, ta reduktosh procesin gjyqësor vetëm në shkallë të parë, gjë që e bën atë të parregullt.
Vendimi i Kolegjeve të Bashkuara, është rrjedhojë e një procesi të parregullt edhe për një shkak tjetër, sepse nga njëra anë pranohet për shqyrtim rekursi i prokurorit kundër vendimit të pafajësisë dhe nga ana tjetër duke vendosur moslegjitimimin e mbrojtësit të caktuar nga familjarët, i ve palët në pozita të pabarabarta. Një qëndrim i tillë vjen në kundërshtim edhe me kërkesat e nenit 6 të Konventës Europiane të të Drejtave të Njeriut dhe praktikën e Gjykatës Europiane, për respektimin e kërkesave për "barazinë e armëve", që secilës palë t'i sigurohen mundësitë përkatëse për t'i parashtruar çështjet e saj në kushte që nuk e vënë atë në gjendje shumë më pak të favorshme se sa palën e kundërt.
Moslegjitimimi i mbrojtësit për të bërë ankim sipas konceptit të pranuar nga Gjykata e Lartë, do të thellonte më tej pabarazinë e palëve në proces në rastet kur prokurori ushtron rekursin kundër vendimit të pafajësisë të dhënë nga gjykata e shkallës së parë. Në këto raste, po të pranohej arsyetimi që bëjnë Kolegjet e Bashkuara, mbrojtësi i caktuar sipas ligjit nga familjarët e të pandehurit nuk legjitimohet të bëjë apel kundërshtues dhe as të marrë pjesë në gjykimin e çështjes në shkallët e tjera. Kjo do të bënte që gjykimi në Apel dhe në Gjykatën e Lartë të zhvillohej vetëm me njërën palë, duke shkelur kështu parimin e rëndësishëm të kontradiktoritetit në procesin penal dhe njëkohësisht procesin e rregullt ligjor.
Nga ana tjetër, argumenti që përdoret në vendim, se pranimi i ankimit të bërë nga mbrojtësi i zgjedhur nga të afërmit e të pandehurve, iu mohon atyre të drejtën të bëjnë vetë ankim ose nëpërmjet mbrojtësit të zgjedhur prej tyre, përbën një arsyetim të gabuar e jologjik që ka cënuar të drejtën e mbrojtjes në procesin penal. Ankimi që bëhet ndaj vendimit të fajësisë të gjykatës nga cilido mbrojtës i caktuar në kushtet e parashikuara nga ligji, ka për qëllim mbrojtjen e interesave të ligjshme të të pandehurit. Përkundrazi, moslejimi i ankimit, cënon të drejtën e mbrojtjes dhe shqyrtimin e çështjes nga një instancë më e lartë gjykimi.
Caktimi i mbrojtësit në mënyrat dhe kriteret e parashikuara nga ligji, përfshirë dhe mbrojtësin e caktuar kryesisht dhe njëkohësisht, e drejta e tyre për të bërë ankim ndaj vendimit të gjykatës, ka për qëllim respektimin e procesit të rregullt ligjor në të gjitha shkallët e gjykimit, siç përcaktohet edhe në nenin 2/2 të Protokollit nr.7 të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut dhe nenit 14/5 të Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat civile dhe politike.
Vendimi i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, për moslegjitimimin e mbrojtësit të zgjedhur nga të afërmit e të pandehurve, është i pabazuar edhe për shkak të inkonsekuencës së tij. Kështu, pranohet që mbrojtësi nuk legjitimohet të bëjë ankim ndaj vendimit të gjykatës, por nuk përmendet fare nëse ai ka të drejtë të marrë pjesë në gjykimin e çështjes në shkallë të parë ose në hetimet paraprake. Një qëndrim i tillë, është kontradiktor, sepse në rast se mbrojtësi i caktuar nga të afërmit e të pandehurve nuk do të legjitimohej për arsyet e përmendura në vendimin e Kolegjeve të Bashkuara, atëhere ky moslegjitimim i shtrin efektet që nga fillimi dhe jo vetëm për ankimin ndaj vendimit të gjykatës.
Cënimi i procesit të rregullt ligjor të parashikuar nga neni 42 i Kushtetutës, pasqyrohet edhe në një aspekt tjetër në vendimin e Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë. Kështu, dispozitivi i vendimit vjen në kundërshtim me nenin 441 të Kodit të Procedurës Penale, i cili parashikon mënyra të tjera të zgjidhjes së çështjes dhe jo pushimin e gjykimit në Gjykatën e Lartë. Veç kësaj, në vendimin e Kolegjeve të Bashkuara, nuk shprehet se ç'duhet bërë me çështjen në gjykim, cila është mënyra e përfundimit të saj etj., kërkesa këto të parashikuara në nenin 441 të Kodit të Procedurës Penale, në të cilin mbështetet vendimi. Për më tepër, duke pushuar gjykimin në Gjykatën e Lartë, është lënë pa zgjidhur çështja konkrete mbi fajësinë ose pafajësinë e të pandehurve.
Përsa përmendëm më lart, Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se vendimi nr.386, datë 29.07.1999 i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, duhet të shfuqizohet si antikushtetues, sepse ka mohuar të drejtën e mbrojtjes në procesin penal, duke zhvilluar një proces gjyqësor të parregullt.

Votuan kundër këtij vendimi Hajredin Fuga, Kujtim Puto

(V - GjK - 17/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.18, datë 18.04.2000
(V - 18/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Hajredin Fuga - relator i çështjes,

më datat 09.03.2000 dhe 15.03.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: SOFIJE ZHILLA, me objekt: "Shfuqizimin si antikushtetues të Vendimit nr.756, datë 29.06.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Shkaqet e parashtruara në kërkesë dhe në seancë gjyqësore, për deklarimin si antikushtetues të vendimit nr.756, datë 29.06.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, nuk përbëjnë argumente për shfuqizimin e vendimit të mësipërm e për rrjedhojë kërkesa duhet rrëzuar.
Sipas nenit 131 gërma "f" të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese vendos për gjykimin përfundimtar të ankesave të individëve për shkeljen e të drejtave kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave.
Në vështrim të kësaj dispozite, Gjykata Kushtetuese merr në konsideratë vetëm ato pretendime që lidhen me procesin e rregullt ligjor dhe jo çdo pretendim të parashtruar nga individi për parregullsi në gjykimin e çështjes. Për rrjedhojë, nuk është detyrë e Gjykatës Kushtetuese të vlerësojë nëse Gjykata e Lartë, si instancë që gjykon ankimet ndaj vendimeve të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, i ka mbledhur ose jo të gjitha provat e propozuara nga palët për të konkluduar mbi vërtetësinë e faktit që i atribuohet ankuesit. Në të njëjtën kohë nuk është e drejtë e Gjykatës Kushtetuese të vlerësojë vendimin e Gjykatës së Lartë, nëse fakti i pranuar si i vërtetë prej saj përbën shkelje dhe nëse kjo shkelje është ose jo e rëndë. Këto çështje i takojnë për zgjidhje Gjykatës së Lartë, e cila, në përputhje me procedurën dhe brenda pretendimeve të ngritura nga palët, mbledh ato prova që ajo i vlerëson të mjaftueshme për të, për të konkluduar mbi ankimin e paraqitur dhe ligjshmërinë e vendimit të ankimuar të Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Në rastin konkret të kërkueses Sofije Zhilla, Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, duke vlerësuar pretendimet e parashtruara në ankimin e kërkueses si dhe duke shqyrtuar materialet që përmban çështja, kanë arritur në përfundimin se veprimet e kërkueses të kryera më datën 14 shtator 1998, në vështrim të neneve 29, 34, 40 e 41 pikat 1 e 6 të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 "Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë", përbëjnë shkelje disiplinore që justifikojnë masën disiplinore të aplikuar ndaj saj. Duke u parë problemi në këtë këndvështrim, pretendimet e ngritura nga kërkuesia para Gjykatës Kushtetuese, për hetim jo të plotë të çështjes si dhe për mosmarrjen nga Gjykata e Lartë e të gjitha provave të kërkuara nga palët, përfshi këtu edhe mosadministrimin e kasetës filmike, apo pretendimet në lidhje me natyrën e shkeljes dhe vlerësimin e saj, nuk kanë lidhje me procesin e rregullt ligjor, prandaj nuk mund të shërbejnë si shkak për shfuqizimin si antikushtetues të vendimit të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë.
Gjykata Kushtetuese çmon se rezultojnë të pabazuara pretendimet e kërkueses se nuk janë respektuar e drejta për t'u njohur me të dhënat e mbledhura rreth saj si dhe e drejta për t'u dëgjuar, të parashikuara respektivisht nga nenet 35 e 33 të Kushtetutës.
Nga tërë materialet që disponon dosja, rezulton se kërkuesia është njohur më parë nga Inspektoriati pranë Këshillit të Lartë të Drejtësisë me shkaqet e shkeljet për të cilat është nisur procedimi disiplinor, është njoftuar dhe ka marrë pjesë në mbledhjen e Këshillit të Lartë të Drejtësisë së bashku me avokatët ku është dëgjuar, ka dhënë sqarime, ka kundërshtuar akuzat dhe u është përgjigjur pyetjeve të drejtuara asaj. Pasi i është komunikuar vendimi i Këshillit të Lartë të Drejtësisë, ka paraqitur ankim në Gjykatën e Lartë, është njoftuar dhe ka marrë pjesë në seancën e zhvilluar nga Kolegjet e Bashkuara dhe nëpërmjet përfaqësuesit ka parashtruar argumentet që sipas saj e bëjnë vendimin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, të pabazuar. Në këtë aspekt, nuk qëndron as pretendimi i ngritur në seancë për shkelje të parimit të kontradiktoritetit, sepse nga mënyra se si është proceduar jo vetëm në Këshillin e Lartë të Drejtësisë, por edhe nga Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, vendimi i të cilit kërkohet të shfuqizohet, ky parim është respektuar, konformë neneve 18, 19 e 20 të Kodit të Procedurës Civile.
Përsa i përket pretendimit për thirrjen dhe deklarimet e bëra nga kërkuesia para organit të prokurorisë, që në vështrim të nenit 32 paragrafi i dytë të Kushtetutës e konsideron si një veprim antikushtetues, nga tërësia e materialit të çështjes rezulton se ajo nuk është thirrur për t'iu nënshtruar ndjekjes penale, por me cilësinë e personit që mund të tregojë rrethana të dobishme për qëllimet e hetimit, konformë nenit 303 pika 2, gërma "c" të Kodit të Procedurës Penale. Këto deklarime kërkuesia nuk i konteston si përsa i përket vërtetësisë, ashtu edhe mënyrës së marrjes së tyre, kështu që ajo nuk është gjetur fajtore për shkeljen mbi bazën e të dhënave të mbledhura në mënyrë të paligjshme. Në kuptim të nisjes së procedimit disiplinor, për Ministrin e Drejtësisë, nuk ka rëndësi se nga i vijnë sinjalizimet, por e rëndësishme është vërtetësia e tyre, që siç u përmend, kërkuesia nuk e ka vënë ndonjëherë në dyshim në tërë organet që janë marrë me shqyrtimin e rastit të saj.
Këshillit të Lartë të Drejtësisë, i është paraqitur edhe një informacion nga Inspektoriati pranë Këshillit të Lartë të Drejtësisë, në lidhje me një shkelje që i atribuohet kërkueses. Në mbledhje të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, rreth këtij informacioni janë bërë diskutime dhe kundërshtime, ndërsa në Gjykatën e lartë, ky material nuk është marrë në konsideratë dhe për të nuk bëhet fjalë as në vendimin e Kolegjeve të Bashkuara. Fakti që ky informacion nuk është marrë në konsideratë nga Gjykata e Lartë, nuk është në disfavor të saj, sepse nuk ka ndikuar në zgjidhjen e çështjes, kështu që edhe ky shkak që parashtrohet nuk mund të shërbejë si argument për shfuqizimin e vendimit të Gjykatës së Lartë.

Votoi kundër këtij vendimi Kristofor Peçi

(V - GjK - 18/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.19, datë 18.04.2000
(V - 19/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Bardha Selenica, Sokol Sadushi, Kujtim Puto - relator i çështjes,

më datën 28.02.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: RAMIZ LALA, me objekt: "Shfuqizimin si antikushtetues të Vendimit nr.1114, datë 07.12.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Shfuqizimin si antikushtetues të Vendimit nr.1114, datë 07.12.1999 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë dhe dërgimin e çështjes për rishqyrtim Gjykatës së Lartë".

duke arsyetuar:

Vendimi nr.1114, datë 07.12.1999 i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, është rrjedhojë e një procesi jo të rregullt ligjor, në kuptim të nenit 42 të Kushtetutës.
Vendimi i mësipërm i nënshkruar nga tre anëtarë, vjen në kundërshtim me nenin 8 të Ligjit nr.8362, datë 01.07.1998 "Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës së Kasacionit dhe administrimin e shërbimeve gjyqësore", që ishte në fuqi në kohën e gjykimit, që përcaktonte se Kolegjet e Bashkuara mund të gjykonin kur në seancë merrnin pjesë jo më pak se dy të tretat e gjyqtarëve. Ky vendim tejkalon edhe përmbajtjen e nenit 297 të Kodit të Procedurës Civile, që trajton rastet e pezullimit të gjykimit. Jo vetëm kaq, por sipas nenit 145 të Kushtetutës, pezullimi i gjykimit dhe dërgimi i çështjes në Gjykatën Kushtetuese, mund të bëhet kur gjyqtarët çmojnë se ligjet vijnë në kundërshtim me Kushtetutën dhe përderisa Kolegjet e Bashkuara nuk kanë arritur në një konkluzion të tillë nuk duhet të pezullonin gjykimin.
Në seancën e datës 7 dhjetor 1999, janë larguar nga gjykimi jo vetëm gjyqtarët që kanë marrë pjesë në Këshillin e Lartë të Drejtësisë, por edhe gjyqtarët që kanë shfaqur mendim në gjykimin e mëparshëm të kësaj çështje në Kolegjet e Bashkuara. Eshtë e vërtetë që neni 72/4 i Kodit të Procedurës Civile, detyron gjyqtarin të heqë dorë kur ka shfaqur mendim në gjykimin e çështjes në një shkallë tjetër të procesit. Po kështu është e vërtetë se neni 473, paragrafi i fundit, nuk lejon që të zhvillohet më shumë se një herë gjykimi i një çështje në Kolegjet e Bashkuara, por në rastin konkret si rigjykimi ashtu dhe pjesëmarrja e gjyqtarëve në rigjykim, nuk ka pengesë ligjore, sepse çështja shqyrtohet në Kolegjet e Bashkuara pas shfuqizimit të vendimit të mëparshëm si antikushtetues për proces jo të rregullt ligjor nga Gjykata. Kushtetuese.
Duke u përjashtuar nga gjykimi i çështjes shumica e anëtarëve të Kolegjeve të Bashkuara dhe duke u pezulluar gjykimi i çështjes, nuk i është dhënë përgjigje kërkesës së kërkuesit. Jo vetëm kaq, por me largimin e tyre, Kolegjet e Bashkuara, nuk mund të kryejnë dot funksionet dhe krijohet krizë institucionale, sepse janë i vetmi organ që ka kompetencë gjykimin e ankesave të gjyqtarëve ndaj vendimeve të Këshillit të Lartë të Drejtësisë.
Kolegjet e Bashkuara e interpretojnë në mënyrë të gabuar vendimin e Gjykatës Kushtetuese nr.48, datë 30.07.1999. Në këtë vendim, kjo Gjykatë nuk trajton papajtueshmërinë e funksionit të anëtarit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë me atë të anëtarit të Gjykatës së Lartë, por pranon se cënohet parimi i paanësisë nga marrja pjesë e një personi në shqyrtimin e çështjes konkrete si anëtar i Gjykatës së Lartë dhe si anëtar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë, në të cilin ka votuar për të larguar gjyqtarin nga puna.
Cënimi i parimit të paanësisë nga pjesëmarrja e një anëtari në organin që e largon nga puna dhe në organin që gjykon ankesën, merr rëndësi të veçantë gjatë trajtimit të problemit në aspektin kushtetues, sepse ka të bëjë me mbrojtjen e të drejtave themelore të njeriut. Në një shoqëri demokratike, ka shumë rëndësi besimi i individit tek organi i drejtësisë dhe është detyra e Kolegjeve të Bashkuara si e çdo organi tjetër gjykimi, që ta mbështesë e stimulojë këtë besim, por gjithmonë, duke zhvilluar një proces të rregullt ligjor e duke kryer detyrat funksionale e kushtetuese.

(V - GjK - 19/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.20, datë 18.04.2000
(V - 20/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Zija Vuci - relator i çështjes,

më datën 17.03.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: ILIR SULA, me objekt: "Deklarimin antikushtetues të Vendimeve nr.998, datë 03.12.1998 të gjykatës së rrethit Tiranë dhe nr.378, datë 23.06.1999 të kolegjit penal të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Shfuqizimin si antikushtetues të Vendimit nr.378, datë 23.06.1999 të kolegjit penal të Gjykatës së Lartë.
Çështja i dërgohet për shqyrtim kolegjit penal po të asaj gjykate".

duke arsyetuar:

Kërkuesi Ilir Sula, ish-shef i ndjekjes së krimeve pranë Komisariatit të rrethit Kukës, me vendimin nr.998, datë 03.12.1998 të gjykatës së rrethit Tiranë, është deklaruar fajtor për veprën penale të veprimeve arbitrare ndaj shtetasit Arben Alia dhe në bazë të nenit 250 të Kodit Penal, është dënuar me kohën e qëndrimit të tij në arrest me burg dhe më pas, në arrest shtëpiak.
Mbi ankimin e kërkuesit, Gjykata e Apelit Tiranë, me vendimin nr.30, datë 01.02.1999 ka vendosur prishjen e vendimit të sipërm dhe pushimin e çështjes në ngarkim të tij.
Duke mos u pajtuar me këtë zgjidhje, prokurori pranë kësaj gjykate ka ushtruar rekurs kundër këtij vendimi. Kolegji penal i Gjykatës së Lartë, me vendimin nr.378, datë 23.06.1999 e ka prishur atë dhe ka lënë në fuqi vendimin e gjykatës së rrethit Tiranë.
Ashtu siç parashtrohet edhe në kërkesën drejtuar Gjykatës Kushtetuese, nga shqyrtimi që kjo i bëri asaj në seancë plenare, rezultoi se gjykimi i zhvilluar në Gjykatën e Lartë është shoqëruar me shkeljen e parimit të sanksionuar në paragrafin e parë të nenit 42 të Kushtetutës, sipas të cilit liria, prona dhe të drejtat e njohura me Kushtetutë ose me ligj, nuk mund të cënohen pa një proces të rregullt ligjor.
Konkretisht, kolegji penal i Gjykatës së Lartë, çështjen e ka gjykuar në mungesë të kërkuesit, pa pasur ky si i pandehur dijeni për ditën e gjykimit. Madje, edhe pasi e ka caktuar atë për gjykim, ai nuk ka marrë masa për t'i bërë atij të njohur jo vetëm shkaqet e ankimit, por as faktin e vënies së saj në lëvizje nga ana e prokurorit.
Avokati që e ka mbrojtur kërkuesin në Gjykatën e Rrethit në Gjykatën e Apelit, është lejuar të marrë pjesë si mbrojtës i tij edhe në gjykimin e zhvilluar pranë Gjykatës së Lartë, pa qenë ai i pajisur sipas rregullit me akt përfaqësimi të lëshuar në format e parashikuara nga ligji .
Mungesa e këtij akti, bën që një mbrojtje e tillë të jetë e pa vlefshme dhe të mos prodhojë asnjë efekt, si për gjykatën ashtu edhe për të pandehurin.
Kjo parregullsi në gjykimin e çështjes e ka burimin në mosrespektimin e kërkesave të nenit 437, pika 4 të Kodit të Proçedurës Penale. Në vështrim të kësaj dispozite, nëqoftëse Kryetari i Kolegjit Penal do të kishte verifikuar legjitimin e avokatit si mbrojtës i të pandehurit, do të kishte konstatuar se ky nuk legjitimohej dhe për rrjedhojë, nuk do të kishte lejuar të merrte pjesë në këtë gjykim.
Eshtë e qartë se shkelje të kësaj natyre, që cënojnë parimin e mbrojtjes në gjyq, ndikojnë drejtpërsëdrejti në dhënien e drejtësisë dhe përbëjnë një nga format e proçesit të parregullt ligjor.
Përsa i përket pretendimit tjetër të kërkuesit, lidhur me mosmarrjen e provave të kërkuara prej tij gjatë gjykimit në shkallë të parë, Gjykata Kushtetuese çmon se ky qëndrim i gjykatës që ka shqyrtuar çështjen konkrete, nuk ka të bëjë me mosrespektimin e kërkesave të procesit të rregullt ligjor. Për rrjedhojë, nuk është në kompetencë të Gjykatës Kushtetuese të zgjidhë këtë problem juridik. Nëse ky gjykim, është shoqëruar me mangësi në hetime ose me vlerësim të gabuar të provave, kjo është një çështje që i takon vetëm juridiksionit gjyqësor, dmth., është gjykata e zakonshme më e lartë, ajo që me ligj është e autorizuar për ndreqjen e këtyre të metave të pretenduara nga kërkuesi.

(V - GjK - 20/00 - FZ. ______)

Vendimi nr.24, datë 04.05.2000
(V - 24/00)

Gjykata kushtetuese e Republikes së Shqipërise e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hajredin Fuga, Sabri Rrapi, Zija Vuci, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Alfred Karamuço - relator i çështjes,

më datën 23.03.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: XHEMAL XHEMALI, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i pikës 3 të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.46, datë 17.02.2000 "Për shkarkimin nga detyra të Kryetarëve të Komunave Ksamil, Helmës dhe Kurjan".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Xhemal Xhemali, kryetar i komunës së Kurjanit, të rrethit të Fierit, është shkarkuar nga detyra, me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr.46, datë 17.02.2000, me këtë motivacion: "Për shkelje të rëndë të ligjit nr.7572, datë 10.06.1992 "Për organizimin dhe funksionimin e Pushtetit Lokal", dhe të vendimit nr.253, datë 28.05.1999 të Këshillit të Ministrave, "Për ndryshimin e qëndrës së komunës Kurian", duke paralizuar kështu veprimtarinë e Këshillit".
Sipas relacionit të Ministrit të Pushtetit Lokal, mbi bazën e të cilit është mbështetur vendimim i mësipërm i Këshillit të Ministrave, Xhemal Xhemali me veprimet e tij antiligjore ka bllokuar e dëmtuar punën e këshillit të komunës dhe aparatit të tij. Në këtë relacion si shkelje të rëndë përmënden këto fakte:
- Në fillim të vitit 1993 Xhemal Xhemali, me iniciativën e tij, ka siguruar mjedise pune, ka lëvizur dokumentacionin dhe adminstratën nga fshati Vlosh në fshatin Kurian. Këtë lëvizje e ka kundërshtuar dhe e kundershton këshilli i komunës i cili nuk mblidhet prej disa muajsh si dhe ka patur protestanga ana e banorëve.
- Edhe pas vendimit të Këshillit të Ministrave nr.253, datë 28.05.1999, i cili përcakton si qëndër të komunës fshatin Vlosh, zoti Xhemal nuk ka ndryshuar qëndrimin e tij.
- Gjykata Kushtetuese pasi dëgjoi pretendimet e palëve në proçes dhe administroi provat shkresore të paraqitura gjatë seancës arrin në konkluzion se Vendimi i Këshillit të Ministrave nr.46, datë 17.02.2000 (pika 3) për shkarkimin nga detyra të kryetarit të komunës zotit Xhemal Xhemali është i bazuar në Kushtetutë e në ligj.
Në bazë të ndarjes administrative të Republikës së Shqipërisë të përcaktuar me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr.269, datë 25.06.1992, qëndra e komunës së Kurjanit ishte fshati Kurjan. Në fakt, qysh prej vitit 1992, e në vazhdim zyrat e adminstratës së komunës dhe i gjithë aktiviteti është zhvilluar në fshatin Vlosh.
Në datën 8 janar kryetari i Komunës Xhemal Xhemali nxjerr urdhërin nr.1 sipas të cilit administrata e komunës transferohej për në qëndrën e fshatit Kurjan, në disa ambiente të qëndrës shëndetësore. I njohur me këtë urdhër, prefekti i Fierit ndonëse pranon se sipas Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.269, datë 25.06.1992, qëndra e komunës duhet të jetë në fshatin Kurjan, kërkon që kjo lëvizje të bëhet në mirkuptim me këshillin e komunës dhe me Drejtorinë e Shëndetit Publik që e ka në pronësi godinën.
Urdhëri i mësipërm i Kryetarit të komunës është kundërshtuar në mënyrë kategorike nga shumica dërmuese e anëtarëve të Këshillit të komunës duke arritur që kjo mosmarrëveshje të shkaktojë ndërprerjen e aktivitetit të këshillit si organ, i cili qëndron i pa mbledhur qysh nga fundi i muajit janar 1999.
Gjykata Kushtetuese konstatoi se kërkuesi, me cilësinë e kryetarit të komunës ka nxjerrë një urdhër që nuk është në kompetencë të tij sipas ligjit. Lëvizja e vendqëndrimit të adminstratës së komunës, e cila ka lidhje të drejtpërdrejtë me funksionimin e këshillit si organ i qeverisjes vendore, në bazë të nenit 14/l dhe nenit 14 pika 7 e 13 është kompetencë e këshillit, të cilin, siç doli nga gjykimi, kërkuesi nuk e ka përfillur.
Njëkohësisht Gjykata Kushtetuese konkludon se veprimet e kërkuesit përbëjnë shkelje të rëndë të ligjit, në kuptim të nenit 115 pika 1 e kushtetutës, sepse prekin raporte të rëndësishëm siç është ai i kompetencës së organeve vendore. Eshtë vërtetuar se me gjithë protestat e shumicës dërmuese të këshilltarëve, të ankesave të Drejtorisë së Shëndetit Publik si dhe të sugjerimeve e të këshillimeve të herëpasherëshme të të dërguarve nga Prefektura si dhe nga Ministria e Pushtetit Lokal kërkuesi nuk ka pranuar të korigjojë qëndrimin e tij. Nga ana tjetër, bllokimi i veprimtarisë së këshillit është një pasojë e rëndë e cila nuk mund të shërbejë si element i shkeljes së rëndë të ligjit. Për Gjykatën Kushtetuese kjo shkelje motivon shkarkimin e zoti Xhemal Xhemali nga detyra e Kryetarit të Komunës.
Gjykata Kushtetuese nuk e gjen me vend shkeljen tjetër që Këshilli i Ministrave i atribon kërkuesit, atë të mos zbatimit të vendimit nr.253 datë 28.05.1999 "Për ndryshimin e qëndrës së Komunës Kurjan".
Me hyrjen në fuqi të Kushtetutës, ndarje administrative tokësore, e cila më parë ishte kopetencë e Këshillit të Ministrave, tani duhet të rregullohet me ligj (neni 108). Në këto kushte vendimi i lartëpërmendur ka dalë nga një organ që nuk është kopetent e për pasojë mungesa e kopetencës në nxjerrjen e një akti passjell pavlefshmërinë e tij. Për pasojë Gjykata Kushtetuese nuk mund të gjejë fajtor Xhemal Xhemalin për faktin se ai nuk ka pranuar të zbatojë një akt i cili nga përmbajtja kushtetuese e ligjore ishte i pavlefshëm e për më tepër kur për këtë fakt, ashtu siç del nga materialet e çështjes, ai ka vënë në dijeni organet përkatëse.

Votuan kundër këtij vendimi Zija vuci, Alfred Karamuço, Bardha selenica, Kristofor Peçi

(V - GjK - 24/00 - FZ. ______)

Vendimi nr.25, datë 04.05.2000
(V - 25/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Sabri Rrapi, Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuco, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

në datat 28.03.2000 dhe 03.04.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: SADIK RECI, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i pikës 2 të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.46, datë 17.02.2000 "Për shkarkimin nga detyra të Kryetarëve të Komunave Ksamil, Helmas dhe Kurjan"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Mbi propozimin e Ministrit të Pushtetit Lokal, Këshilli i Ministrave me vendimin nr.46, datë 17.02.2000, në bazë të neneve 100 dhe 115 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, ka shkarkuar nga detyra e Kryetarit të Komunës së Helmasit në rrethin e Kavajës kërkuesin, për shkelje të rënda të Ligjit nr.7572, datë 10.06.1992 "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal" dhe të Ligjit nr.7573, datë 16.06.1992 "Për zgjedhjet e organeve të pushtetit lokal.
Nga kontrollet e organizuara nga Prefektura e Rrethit Tiranë dhe nga Ministria e Pushtetit Lokal në Komunën e Helmasit të rrethit Kavajë, ka rezultuar se veprimtaria e organeve të pushtetit vendor në këtë komunë ka qenë e bllokuar për një periudhë të gjatë kohe, duke sjellë edhe çrregullime në këtë njësi të qeverisjes vendore. Për subjektet e interesuara shkaqet kryesore që kanë sjellë këto parregullsi, kanë qenë veprimet e vazhdueshme të kryera në kundërshtim me ligjin nga ana e kërkuesit, të cilat janë parashtruar edhe në relacionin përkatës që i është dërguar Këshillit të Ministrave dhe që ndodhet në dosje.
Gjykata Kushtetuese konkludon se përgjegjësia kryesore për mosfunksionimin e organeve të zgjedhura në Komunën e Helmasit qëndron tek veprimet e paligjshme të kryera nga kërkuesi Sadik Reci, shkelje të cilat konsiderohen të rënda dhe me pasoja për veprimtarinë e organeve të qeverisjes vendore.
Kërkuesi ka shkelur rëndë dhe sistematikisht kërkesat e ligjit "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal". Këshilli i komunës është organ përfaqësues në njësinë e qeverisjes vendore, ndërsa kryetari i komunës është organ ekzekutiv, i cili përgjigjet dhe raporton përpara këshillit. Sipas nenit 33 të këtij ligji "Kryetari i komunës … është përgjegjës përpara këshillit për funksionimin e saj të mirë", ndërsa në bazë të nenit 34, pika 4, ai "… i raporton këshillit çdo 6 muaj ose kurdoherë që kërkohet…".
Nga dosja gjyqësore dhe nga të gjitha materialet e paraqitura nga palët në gjykim, nuk rezulton që kërkuesi të ketë marrë pjesë në mbledhjet e Këshillit të Komunës Helmas për vitin 1999 për të raportuar së paku 2 herë në vit, siç e kërkon neni 34, pika 1 e ligjit "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal.
Gjithashtu megjithëse në tematikën e mbledhjeve të Këshillit të Komunës Helmas për vitin 1999, ishte planifikuar miratimi i projektbuxhetit lokal për vitin 2000 në muajin Gusht, kërkuesi në kundërshtim me nenin 34, pika 5 të ligjit nuk ka përgatitur dhe as ka paraqitur atë për miratim në këshill. Kërkuesi me veprimet që ka kryer ka spostuar dhe paralizuar punën e Këshillit të Komunës, duke mos përfillur për veprimtarinë e këtij organi të zgjedhur nga populli.
Duke iu referuar dokumentave që ndodhen në dosje, rezulton se ai ka caktuar thirrjen e mbledhjes së Këshillit të Komunës me datë 24.08.1999, pa njoftuar kryetarin e këshillit të komunës, në të cilën është vendosur shkarkimi i tij dhe emërimi në këtë detyrë i zëvendëskryetarit të Këshillit të Komunës. Në këtë mbledhje të këshillit janë njoftuar për të marrë pjesë edhe për të plotësuar quorumin e nevojshëm pesë anëtarë të këshillit dhe një person tjetër i quajtur Ruzhdi Celhaka, të cilin sipas pretendimit të kërkuesit në seancë gjyqësore ia kishte paraqitur me një shkresë Komisioni i Mandateve të komunës për të zëvëndësuar këshilltarin që ishte larguar përpara mbarimit të mandatit për arsye dorëheqjeje. Siç vërtetohet nga dokumentacioni i paraqitur nga vetë kërkuesi, një pretendim i tillë i tij nuk provohet, sepse personi që mori pjesë në mbledhjen e këshillit si anëtar i gjashtë nuk i ështe paraqitur kryetarit të Komunës me shkresë nga Komisioni i Mandateve, siç kërkon neni 84 i Ligjit "Për zgjedhjet e organeve të pushtetit lokal", por nga Skënder Kazazi, në cilësinë e Kryetarit të ri të zgjedhur të Këshillit të Komunës, në një kohë që në këtë funksion ky i fundit ështe zgjedhur dhe me votën e Ruzhdi Celhakës. Nga verifikimi i listës së kandidatëve për anëtarë të këshillit të Komunës Helmas, e paraqitur nga subjekti elektoral përkatës, rezulton se emri i Ruzhdi Celhakës nuk figuron në këtë listë.
Thirrja dhe organizimi i mbledhjes së Këshillit të Komunës nga ana e kërkuesit Sadik Reci në kundërshtim me ligjin, duke pranuar paraqitjen si këshilltar të një personi tjetër që nuk figuron në listën elektorale dhe aq më tepër jo nga Komisioni i Mandateve, me qëllim votimin në këtë këshill, përbën një shkelje të rëndë të ligjit.
Nisur nga përmbajtja e nenit 115, pika 1 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, sipas të cilës Këshilli i Ministrave mund të shkarkojë organin e njësisë së qeverisjes vendore të zgjedhur drejtëpërdrejt, Gjykata Kushtetuese çmon se kuptimi i saktë dhe i drejtë i konceptit shkelje e rëndë e ligjit të përdorur në këtë dispozitë kushtetuese vlerësohet në tërësinë e saj nga disa faktorë që kanë të bëjnë me rëndësinë e ligjit të shkelur, pasojat e ardhura nga shkelja e tij, kohëvazhdimin e këtyre pasojave, si dhe vetë qëndrimin subjektiv që mban personi konkret ndaj shkeljes së kryer.
Në këtë këndvështrim të problemit, të gjitha shkeljet e sipërcituara të vlerësuara në kompleks krijojnë bindje të plotë për Gjykatën Kushtetuese se kërkuesi Sadik Reci qëllimshëm ka shkelur rëndë vetë ligjin, duke krijuar vështirësi të shumta dhe me pasoja të rënda në veprimtarinë e organeve të pushtetit vendor të kësaj komune.
Gjykata Kushtetuese, duke u mbështetur në të gjithë dokumentacionin dhe provat që ndodhen në dosje, si dhe duke vlerësuar faktin se pretendimet e kërkuesit nuk mbështeten në prova dhe njëkohësisht nuk provuan përpara saj të kundërtën e pretendimeve dhe provave të paraqitura nga subjektet e interesuara, të cilat në shumicën e tyre vërtetuan se shkeljet e kryera nga ana e Kryetarit të Komunës së Helmasit janë të rënda, çmon se Vendimi i Këshillit të Ministrave për shkarkimin e tij nga detyra është i mbështetur në Kushtetutë dhe në ligj dhe për rrjedhojë kërkesa e tij duhet rrëzuar.

(V - GjK - 25/00 - FZ. ______)

Vendimi nr.32, datë 23.05.2000
(V - 32/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Sabri Rrapi - relator i çështjes,

në datën 29.03.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: ASTRIT ORUÇI, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i pikës 1 të Vendimit nr.46, datë 17.02.2000 të Këshillit të Ministrave "Për shkarkimin nga detyra të Kryetarëve të Komunave Ksamil, Helmas dhe Kurjan"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Shfuqizimin e pikës 1 të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.46, datë 7.02.2000".

duke arsyetuar:

Astrit Oruçi, kryetar i Komunës Ksamil të rrethit Sarandë, është shkarkuar nga detyra me vendimin nr.46, datë 17.02.2000, të Këshillit të Ministrave me këtë motivacion: "Për shkelje të rëndë të ligjit nr.7572, datë 10.06.1992 "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal", të Ligjit nr.7971, datë 26.07.1995 "Për prokurimin publik" dhe të Vendimit nr.390, datë 06.08.1993 të Këshillit të Ministrave "Për rregullat e administrimit, kontrollit dhe ruajtjen e vulave zyrtare".
Ky Vendim i Këshillit të Ministrave, është mbështetur në relacionin e ministrit të Pushtetit Lokal, ku janë paraqitur si shkelje të rënda: Nuk ka zbatuar mjaft vendime të këshillit të komunës, nuk ka raportuar para tij për probleme të ndryshme, nuk ka përgatitur e paraqitur buxhetin e komunës për vitin 1999; nuk ka dërguar për konfirmim në prefekturë pjesën dërmuese të akteve të nxjerra nga këshilli dhe vetë ai, duke shkelur ligjin nr.7608, datë 22.09.1992 "Për prefekturat"; nuk ka zbatuar Vendimin e Këshillit të Ministrave "Për rregullat e administrimit, kontrollit dhe ruajtjen e vulave zyrtare", nuk ka zbatuar detyrat e lëna nga Departamenti Rajonal i Kontrollit të Lartë të Shtetit i datës 28.02.1999 si dhe për shkeljen e ligjit nr.7971, datë 26.07. 1995 "Për prokurimin publik"; për rilevimin e qendrës së Ksamilit, për ndërtimin e murit rrethues të varrezave të fshatit Ksamil si dhe për blerjen e një autoveture.
Kërkuesi Astrit Oruçi si në kërkesën që ka paraqitur në Gjykatën Kushtetuese edhe në shpjegimet e tij në seancën gjyqësore, nuk pranon të ketë bërë shkelje të rënda të Kushtetutës ose të ligjeve, siç parashikohet në nenin 115/1 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Ai pranon se në veprimtarinë e administratës të komunës ka pasur shkelje të ndryshme, por pasi janë ballafaquar në Ksamil e në këshillin e rrethit Sarandë me drejtues të Ministrisë së Pushtetit Lokal, me prefektin në muajt qershor e korrik 1999 si dhe më pas në Ministrinë e Pushtetit Lokal, gjendja ishte përmirësuar. Kërkuesi parashtroi se ka pasur debate për punën midis këshillit të komunës dhe atij, por këto debate kishin të bënin me funksionimin dhe zbatimin sa më të mirë të detyrave që ligji, u ngarkon këtyre organeve. Po kështu debate e konflikte janë zgjidhur edhe me ndihmën e takimeve të lartëpërmendura në muajt qershor-korrik e më pas.
Nga zhvillimi i gjykimit të çështjes, rezultoi se, pas ballafaqimeve të lartëpërmendura, këshilli i komunës në përgjithësi ka funksionuar normalisht. Vendimet e marra nga ai këshill, janë zbatuar nga kryetari dhe administrata e komunës dhe se për shkeljen që i ngarkohet kërkuesit në relacionin e Ministrit të Pushtetit Lokal, dërguar Këshillit të Ministrave, ai paraqiti gjatë gjykimit dokumenta shkresore. Për shkeljen tjetër, se kërkuesi nuk ka raportuar përpara këshillit për probleme të ndryshme një herë në 6 muaj, rezultoi se në këshillin e komunës janë analizuar probleme të ndryshme si ekonomike, financiare, komunale, arsimore etj., ku kanë raportuar kryetari dhe funksionarë të tjerë të administratës së komunës sipas sektorëve që mbulojnë. Pra, nuk u vërtetua se kërkuesi për këtë pikë të relacionit të ketë shkelur rëndë nenin 34 të ligjit nr.7572, datë 10.06.1992 "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal".
Shkelja e pretenduar nga subjekti i interesuar, se kërkuesi nuk ka përgatitur dhe paraqitur planin financiar për komunën Ksamil për vitin 1999, nuk mund të pranohet, sepse sipas nenit 21/2 të ligjit nr.7572, datë 10.06.1992, ndryshuar me ligjin nr.8068, datë 15.02.1996, kryetari i komunës ia ka dërguar prefektit, çka rezultoi gjatë gjykimit të çështjes.
Përsa i përket pikës tjetër të relacionit, se kërkuesi nuk ka dërguar për konfirmim në prefekturë pjesën dërmuese të akteve të nxjerra nga këshilli dhe vetë ai, të cilat përmenden si shkelje në ngarkim të tij, vihet në dukje se janë dërguar një pjesë e tyre. Nga ana tjetër, kjo detyrë, sipas nenit 40 të ligjit "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal", i takon ta kryejë sekretari i komunës, për rrjedhojë nuk mund t'i ngarkohet kërkuesit.
Lidhur me zbatimin e detyrave të lëna nga Departamenti Rajonal i Kontrollit të Lartë të Shtetit i datës 28.02.1999, rezultoi se në përgjithësi janë vënë në zbatim, por ato detyra nuk i përkasin vetëm kryetarit, por edhe administratës së komunës sipas sektorëve përkatës. Në këto rrethana, nuk mund të konsiderohen shkelje e rëndë në kuptim të nenit 115/1 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë.
Në lidhje me shkeljen e rëndë të ligjit nr.7971, datë 26.07.1995 "Për prokurimin publik", për rilevimin e sipërfaqes të 65 ha të qendrës së Ksamilit, për ndërtimin e murit rrethues të varrezave të fshatit Ksamil dhe për blerjen e një autoveture, Gjykata Kushtetuese çmon se kërkuesi, si kryetar i komunës, nuk mund të përgjigjet për shkelje të rëndë të ligjit të lartëpërmendur. Sipas këtij ligji, kërkuesi është kryetar i entit prokurues dhe është komisioni i ngarkuar prej tij ai që shqyrton procedurat e nevojshme për ofertat e paraqitura, për fondet e prokuruara dhe që janë vënë në dispozicion të komunës. Pra, shkeljet e evidentuara nga kontrollet e prefekturës dhe të Departamentit të Kontrollit Rajonal të Lartë të Shtetit për tenderat, janë të karakterit teknik dhe nuk është përgjegjësia e drejtëpërdrejtë e kërkuesit, por e komisionit përkatës.
Edhe përsa i përket pikës tjetër të relacionit, që bën fjalë se kërkuesi ka shkelur Vendimin nr.390, datë 16.08.1992 të Këshillit të Ministrave "Për rregullat e administrimit, kontrollit dhe ruajtjen e vulave zyrtare", konkludohet se nuk konsiderohet shkelje e rëndë e ligjit në kuptim të nenit 115/1 të Kushtetutës, fakti që kërkuesi e ka mbajtur vetë në ruajtje vulën e komunës. Rezultoi e provuar se ka qenë i detyruar nga situata në atë komunë ta mbante vetë vulën. Ambientet e zyrave kanë qenë të pasigurta deri në fillim të vitit 1999. Bile, u vërtetua se është vjedhur një zyrë e komunës. Nuk u provua gjatë gjykimit që kërkuesi ta ketë keqpërdorur vulën. Me krijimin e ambienteve të reja e të sigurta, ajo iu dorëzua sekretares të administratës me procesverbal të rregullt dhe me porositë për ruajtjen, administrimin dhe përdorimin e vulës, siç e kërkon vendimi i lartëpërmendur i Këshillit të Ministrave.
Gjykata Kushtetuese, duke u mbështetur në dokumentacionin dhe provat që ndodhen në dosje si dhe faktin se subjekti i interesuar nuk vërteton të kundërtën e pretendimeve të kërkuesit, arrin në konkluzionin se kërkuesi nuk ka shkelur nenin 115/1 të Kushtetutës, për rrjedhojë Vendimi i Këshillit të Ministrave për shkarkimin e kryetarit të komunës Ksamil nga detyra duhet të shfuqizohet.

(V - GjK - 32/00 - FZ. ______)

Vendimi nr.33, datë 24.05.2000
(V - 33/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Sabri Rrapi - relator i çështjes,

më datat 18.04.2000 dhe 04.05.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: AGIM EGRO, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i Vendimit nr.282, datë 23.06.1999 të kolegjit penal të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi:
"1. Shfuqizimin si antikushtetues të vendimit nr.282, datë 23.06.1999 të kolegjit penal të Gjykatës së Lartë dhe dërgimin për rishqyrtim po në atë kolegj.
2. Të ngarkojë Prokurorin e Përgjithshëm për të kryer veprimet përkatëse, për lirimin e kërkuesit, Agim Egro".

duke arsyetuar:

Kërkuesi Agim Egro me vendimin nr.48, datë 05.02.1998 të gjykatës së rrethit Tiranë, është deklaruar fajtor për veprën penale të vrasjes me dashje në dëm të viktimës Lulëzim Egro dhe për armëmbajtje luftarake pa leje duke e dënuar përfundimisht për të dy veprat penale me 14 vjet burgim.
Mbi ankimin e të gjykuarit, Gjykata e Apelit Tiranë, me vendimin nr.277, datë 10.06.1998, ka vendosur ndryshimin e cilësimit ligjor të veprës penale nga vrasje me dashje në vrasje nga pakujdesia dhe në bazë të nenit 85 të Kodit Penal e ka dënuar me 4 vjet burgim. Ka lënë në fuqi atë vendim për veprën penale të armëmbajtjes pa leje, që e kishte dënuar me 2 vjet burgim. Pasi ka bërë bashkimin e dënimeve, në bazë të nenit 55 të Kodit Penal, përfundimisht e ka dënuar me 4 vjet burgim. Në bazë të nenit 59 të Kodit Penal ka pezulluar vuajtjen e mëtejshme të dënimit, me kusht për 5 vjet kohë, duke urdhëruar lirimin e menjëhershëm të të pandehurit.
Mbi rekursin e ushtruar nga prokurori pranë Gjykatës së Apelit kundër vendimit të Gjykatës së Apelit Tiranë, kolegji penal i Gjykatës së Lartë me vendimin nr.282, datë 23.06.1998, ka ndryshuar vendimin e kësaj të fundit, duke e deklaruar fajtor të gjykuarin për vrasje me dashje dhe në bazë të nenit 76 në lidhje me nenin 53 të Kodit Penal, e ka dënuar me 7 vjet burgim. Ka lënë në fuqi vendimin në lidhje me veprën penale të armëmbajtjes pa leje, parashikuar nga neni 278/2 i Kodit Penal.
Në zbatim të nenit 55/3 të Kodit Penal përfundimisht e ka dënuar me 7 vjet burgim.
Nga gjykimi i kësaj çështje në seancën plenare të Gjykatës Kushtetuese, rezultoi se nuk vërtetohet që t'i jetë komunikuar kërkuesit rekursi i prokurorit pranë Gjykatës së Apelit Tiranë. Kolegji penal i Gjykatës së Lartë, e ka gjykuar dhe e ka deklaruar fajtor të pandehurin në mungesë dhe pa pjesëmarrjen e mbrojtësit. Në këtë rast ajo gjykatë ka shkelur neni 31/ç të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, duke i mohuar të drejtën e mbrojtjes kërkuesit, pra është bërë një proces i parregullt ligjor, në kundërshtim me nenin 42/1.
Gjykata Kushtetuese, veç konstatimit se në aktet e dosjes nuk është kopja e komunikimit të rekursit kërkuesit, në bazë të nenit 41 të Ligjit nr.8577, datë 10.02.2000 "Për organizimin e funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë", pyeti me cilësinë e dëshmitarëve Kryesekretaren e gjykatës së rrethit Tiranë Flutura Kadiu, sekretaren e po kësaj gjykate Veronika Vata, e cila merret me komunikimin e akteve të asaj gjykate si dhe Drita Qerimin, që punon në Kryesekretarinë e Gjykatës së Lartë.
Këto dëshmitare, deklaruan se sipas rregullave ekzistuese, në sekretaritë përkatëse, dosja nuk dorëzohet në Gjykatën e Lartë pa u shoqëruar me dëftesën që vërteton komunikimin e rekursit. Por, për rastin konkret, nga shpjegimet e tyre nuk u provua që të jetë bërë ky komunikim në format e parashikuara në nenet 132 e 140 të Kodit të Procedurës Penale.
Rezultoi gjithashtu se në gjykimin e çështjes në kolegjin penal nuk janë mbajtur parasysh kërkesat e pikave 3 e 4 të nenit 437 të Kodit të Procedurës Penale, për verifikimin e legjitimitetit të palëve dhe të rregullsisë së lajmërimeve.
Në rrethanat e lartpërmendura, konkludohet se kolegji penal nuk ka patur parasysh edhe pikën 1 të nenit 33 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, ku sanksionohet se kushdo ka të drejtë të dëgjohet para se të gjykohet. Ky parim i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, parashikohet edhe në nenin 6 të Konventës Europiane për të drejtat e njeriut. Eshtë e qartë se shkeljet e lartpërmendura të lejuara nga kolegji penal i Gjykatës së Lartë, cënojnë parimin e mbrojtjes në gjyq dhe influencojnë drejtpërsëdrejti negativisht në dhënien e drejtësisë.
Pra, në këtë çështje del se është zhvilluar një proces i parregullt ligjor, për rjedhojë vendimi i atakuar i kolegjit penal të Gjykatës së Lartë, duhet të shfuqizohet si antikushtetues.
Sipas nenit 77 të Ligjit "Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë", vendimet e gjykatave të çdo shkalle, të cilat shfuqizohen nga Gjykata Kushtetuese, nuk kanë fuqi juridike që nga çasti i marrjes së tyre. Në këto rrethana, duhet të urdhërohet lirimi i të gjykuarit nga burgu. Për realizimin e këtij detyrimi ligjor, në bazë të pikës 3 të nenit 81 të Ligjit nr.8577, datë 10.02.2000, ngarkohet Prokurori i Përgjithshëm, i cili do të veprojë në bazë të neneve 67, 68 dhe 69 të Ligjit nr.8328, datë 16.04.1998 "Për të drejtat dhe trajtimin e të dënuarve me burgim", ku parashikohet se lirimi i të dënuarve bëhet në bazë të ligjit, në rastin konkret me urdhër të prokurorit.
Gjykata Kushtetuese çmon se ky vendim ka të bëjë me mbrojtjen e të drejtave kushtetuese të individit, prandaj, në bazë të nenit 26/1 të Ligjit "Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë", do të hyjë në fuqi me shpalljen e tij.

Votoi kundër këtij vendimi Alfred Karamuço

(V - GjK - 33/00 - FZ. _____)

Vendimi nr.37, datë 23.06.2000
(V - 37/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Kujtim Puto - relator i çështjes,

në datën 06.06.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: NJE GRUP PREJ 36 DEPUTETESH TE KUVENDIT, me objekt: "Interpretimi i neneve 69 pikat, 1/d e 2; 70/2 dhe 179, pika 1 e 4 të Kushtetutës".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Sipas neneve 69/1 pika "d", 69/2, 70/2 dhe 71/2 pika "c" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, kryetarët e bashkive dhe komunave nuk kanë të drejtë të kandidojnë e të zgjidhen deputetë dhe anasjelltas, deputetët nuk kanë të drejtë të kandidojnë e të zgjidhen kryetarë bashkie e komune, pa hequr dorë nga kjo detyrë.
Funksioni i deputetit, është i papajtueshëm me atë të kryetarit të bashkisë apo komunës".

duke arsyetuar:

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, ndalon në mënyrë të shprehur qartë jo vetëm kandidimin, por edhe zgjedhjen si deputetë të kryetarëve të Komunave apo të Bashkive, duke e konsideruar si të pavlefshëm çdo mandat deputeti të fituar nga këta të fundit. Ky ndalim, është përcaktuar në nenin 69/1 të Kushtetutës.
Kushtetuta nuk jep përgjigje të drejtpërdrejtë nëse deputeti ka të drejtë të kandidojë e të zgjidhet edhe kryetar bashkie apo komune. Por, ndërkohë ajo pranon direkt apo indirekt në nenet 69, 70/2 e 71/2 se dy mandatet, pra ai i deputetit dhe ai i kryetarit të bashkisë e komunës, janë të papajtueshëm me njëri-tjetrin, sepse jo vetëm i ndalon kandidimin për deputet kryetarëve të bashkive e komunave, jo vetëm ndalon deputetët të ushtrojnë njëkohësisht detyrë tjetër shtetërore (veç anëtar i Këshillit të Ministrave), por e konsideron të pavlefshëm mandatin e një deputeti kur është fituar pa hequr dorë nga detyra si kryetar bashkie apo komune.
Vetë delegimi i ushtrimit të pushtetit shtetëror nga populli tek deputetët, u jep mundësi këtyre të fundit të ushtrojnë veprimtari jo vetëm në hartimin e miratimin e ligjeve, por edhe në kontrollin e zbatimit të tyre. Për më tepër, në ligjin nr.8550, datë 18.11.1999 "Statusi i deputetit", e sidomos në nenet 6, 8 e 10 ku përcaktohen marrëdhëniet e tij me organet e pushtetit vendor, deputetit i janë dhënë kompetenca që në thelb janë kompetenca kontrolli, siç janë e drejta për të kërkuar shpjegime nga ato organe, e drejta të propozojë rishikimin ose shfuqizimin e aktit të marrë nga organet e pushtetit vendor etj. Këto kompetenca nuk mund të kryhen nëse deputeti zbaton njëkohësisht edhe kompetenca ekzekutive në organin e pushtetit vendor.
Eshtë e vërtetë që ligji nr.7491, datë 29.04.1992 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", nuk shprehej fare nëse deputeti ose këshilltari, mund të mbante ose jo dy mandate njëkohësisht dhe me ligjin nr.8143, datë 11.09.1996 "Për një ndryshim në ligjin nr.7556, datë 04.02.1992 "Për zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë", ndryshuar me ligjin nr.8055, datë 01.02.1996", u lejua që deputeti mund të jetë në të njëjtën kohë edhe i zgjedhur në organet e pushtetit vendor, por kjo nuk do të thotë se neni 179 i Kushtetutës në fuqi duhet të interpretohet që të zgjedhurit kanë të drejtë të mbajnë njëkohësisht të dy mandatet deri në mbarim të afatit të këtyre mandateve. Neni 179 zgjidh problemin e jetëgjatësisë së disa organeve, ndërmjet të tjerave edhe të organeve të qeverisjes vendore, por kjo nuk pengon që për persona të veçantë, mandati të mbarojë para afatit si psh, në rastet e parashikuara në nenin 71 të Kushtetutës, ku përfshihet edhe vërtetimi i kushteve të pazgjedhshmërisë ose të papajtueshmërisë të mandatit të deputetit.
Përsa sipër, Gjykata Kushtetuese konkludon, se deputeti nuk ka të drejtë të kandidojë e të zgjidhet kryetar komune e bashkie pa hequr dorë nga ajo detyrë dhe asnjë prej këtyre, nuk mund të mbajë njëkohësisht dy mandate e të ushtrojë dy funksione, atë të deputetit dhe atë të organit ekzekutiv në pushtetin vendor. Këtij qëndrimi i përmbahet edhe Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë i miratuar me ligjin nr.8609, datë 08.05.2000. Ata që i kanë fituar të dy mandatet sipas ligjeve të mëparshme dhe që i mbajnë njëkohësisht të dy mandatet kanë të drejtë të zgjedhin nëse do të heqin dorë nga mandati i deputetit apo nga ai i kryetarit të bashkisë e komunës.

(V - GjK - 37/00 - FZ. ______)

Vendimi nr.38, datë 23.06.2000
(V - 38/00)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Sabri Rrapi, Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

më datën 10.05.2000, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: NJE GRUP DEPUTETESH TE KUVENDIT TE SHQIPERISE, me objekt: "Interpretimi i nenit 103/3 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Për dhënien e autorizimit për fillimin e ndjekjes penale ndaj anëtarit të Këshillit të Ministrave, i cili nuk është i zgjedhur deputet, do të zbatohet e njëjta procedurë që parashikohet edhe për deputetin".

duke arsyetuar:

Neni 103/3 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë parashikon se anëtarët e Këshillit të Ministrave gëzojnë imunitetin e deputetit. Kjo dispozitë e Kushtetutës i jep anëtarëve të Këshillit të Ministrave në saj të funksionit të tyre të rëndësishëm shtetëror një mbrojtje të veçantë ligjore. Duke e barazuar mbrojtjen ligjore të anëtarit të Këshillit të Ministrave me atë të deputetit, Kushtetuta i ka dhënë të njëjtin kuptim juridik imunitetit për këtë kategori funksionarësh.
Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, megjithëse i njeh anëtarit të Këshillit të Ministrave imunitetin, nuk përcakton me saktësi procedurën që duhet ndjekur dhe organin, i cili ka të drejtë të vendos në rastet e heqjes së imunitetit dhe dhënien e autorizimit për fillimin e ndjekjes penale të këtyre funksionarëve.
Prandaj, për kërkuesin del e domosdoshme interpretimi i nenit 103/3 të Kushtetutës dhe përcaktimi i procedurës dhe organit kompetent, që vendos për heqjen e imunitetit dhe dhënien e autorizimit për fillimin e ndjekjes penale të anëtarit të Këshillit të Ministrave, i cili nuk është deputet.
Për të interpretuar dispozitën e mësipërme, Gjykata Kushtetuese niset nga rregullimi konkret që parashikon neni 103/3 duke ju referuar nenit 73 dhe në tërësi konceptit, që Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë ka përcaktuar për imunitetin e funksionarëve të lartë të shtetit.
Në disa dispozita të Kushtetutës jepet vetëm e drejta e gëzimit të imunitetit për një pjesë të funksionarëve të lartë të shtetit, por nuk parashikohet procedura që duhet ndjekur për heqjen e imunitetit. Janë ligjet përkatëse ato që parashikojnë dhe rregullojnë në mënyrë më të hollësishme këtë moment juridik. Rregulli i referimit të gëzimit të imunitetit për një pjesë funksionarësh të lartë është parashikuar në disa dispozita të Kushtetutës si në nenin 61/3, 154/5 dhe 165/2 të saj. Nga e njëjta referencë ligjore nuk bën përjashtim as anëtari i K