Vendimet e vitit 2006

Vendimi nr.1, datë 16.01.2006           Vendimi nr.17, datë 22.06.2006

Vendimi nr.2, datë 16.02.2006           Vendimi nr.18, datë 23.06.2006

Vendimi nr.3, datë 20.02.2006           Vendimi nr.19, datë 19.06.2006
Vendimi nr.4, datë 28.02.2006           Vendimi nr.20, datë 11.07.2006                       
Vendimi nr.5, datë 20.03.2006           Vendimi nr.21, datë 24.07.2006  
Vendimi nr.6, datë 31.03.2006           Vendimi nr.22, datë 26.07.2006
Vendimi nr.7, datë 28.04.2006           Vendimi nr.23, datë 05.10.2006
Vendimi nr.8, datë 02.05.2006           Vendimi nr.24, datë 10.11.2006    
Vendimi nr.9, datë 11.05.2006           Vendimi nr.25, datë 10.10.2006
Vendimi nr.10, datë 11.05.2006         Vendimi nr.26, datë 04.12.2006
Vendimi nr.11, datë 17.05.2006         Vendimi nr.27, datë 11.12.2006
Vendimi nr.12, datë 18.05.2006         Vendimi nr.28, datë 04.12.2006
Vendimi nr.13, datë 18.05.2006         Vendimi nr.29, datë 21.12.2006
Vendimi nr.14, datë 22.05.2006         Vendimi nr.30, datë 28.12.2006
Vendimi nr.15, datë 25.05.2006
Vendimi nr.16, datë 08.06.2006

Vendimi nr.1, datë 16.01.2006
(V – 1/06)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga: Gjergj Sauli, Kryetar, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Vjollca Meçaj, Xhezair Zaganjori, Petrit Plloçi, Sokol Sadushi, anëtarë, me sekretare Arbenka Lalica në datat 13.05.2005 dhe 14.06.2005, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore me dyer të hapura çështjen nr.29 Akti që i përket:

K E R K U E S:             KRISTO LEPURI, përfaqësuar nga avokat Arben Hakani, me prokurë. 

SUBJEKTE TE INTERESUARA:         

1.     JANULLA RRAPI, përfaqësuar nga avokat Agim Dishnica, me deklarim.

2.     IVO LEPURI, përfaqësuar nga avokat Verdi Hadëri, me prokurë.

3.     ALQI E POLIZOI LEPURI, në mungesë.

4.     AVOKATURA E SHTETIT, në mungesë.

5.     ZYRA E REGJISTRIMIT TE PASURIVE TE PALUAJTSHME SARANDE, në mungesë.

6.     NDERMARRJA KOMUNALE BANESA SARANDE, në mungesë.

7.     BASHKIA SARANDE, në mungesë.

8.     DEGA RAJONALE E ENTIT TE BANESAVE GJIROKASTER, në mungesë.

9.     KOMISIONI I KTHIMIT DHE KOMPENSIMIT TE PRONAVE SARANDE, në mungesë.

O B J E K T I:              Shfuqizimi si i papajtueshëm me Kushtetutën i vendimeve nr.1104, datë 19.09.2003 të Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Sarandë; nr.186, datë 04.05.2004 të Gjykatës së Apelit Gjirokastër dhe nr.2142, datë 24.12.2004 të Kolegjit Civil të Gjykatës së Lartë.

BAZA LIGJORE:         Nenet 42, 43, 131/f e 134/g të Kushtetutës si dhe neni 6 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Për të argumentuar karakterin antikushtetues të vendimeve të mësipërme, kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe:

- Gjykimi i çështjes në shkallë të parë është bërë nga një gjyqtar pa u shqyrtuar vlera e padisë, duke shkelur kështu një prej elementëve esencialë të procesit të rregullt ligjor që ka të bëjë me gjykatën kompetente të caktuar me ligj;

- Nga gjykata është shkelur parimi i barazisë së armëve sepse paditësi apo i padituri asnjëherë nuk janë të njëjtë me personin e tretë në aspektin e garantimit të tagrave. Në këtë rast, mosformimi i drejtë i ndërgjyqësisë e bën procesin të parregullt;

- Gjykata, me vendim të ndërmjetëm, nuk pranoi kundërpadinë duke shkelur kërkesat e nenit 160 të Kodit të Procedurës Civile, që e detyron të shprehet për këtë vetëm me vendim përfundimtar;

- Gjykata e Apelit Gjirokastër nuk mori parasysh kërkesën për përjashtimin e trupit gjykues;

- Gjykata e apelit ka caktuar ekspertë pa marrë mendimin e palëve në gjykim dhe në kundërshtim me ligjin;

- Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë, duhej ta kishte kaluar çështjen për shqyrtim gjyqësor sepse rekursi i paraqitur përmbante shkaqe ligjore.

GJYKATA KUSHTETUESE,

pasi dëgjoi relatorin e çështjes Kristofor Peçi, përfaqësuesit e kërkuesit,  të subjekteve të interesuara dhe bisedoi çështjen në tërësi,

V E R E N:

Gjykata e Rrethit Gjyqësor Sarandë, me vendimin nr.1104, datë 19.09.2003, ka vendosur pranimin e padisë të paditëses Janulla Rrapi (Lepuri), për ndryshimin e vendimit të Komisionit të Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, duke u kthyer në natyrë sipërfaqen e truallit 215 m² trashëgimtarëve ligjorë të Marko Lepurit; dhënien e të drejtës së parablerjes të një objekti trekatësh të ndodhur në sipërfaqen 125 m²; kompensimin në natyrë të sipërfaqes 185 m²; konstatimin e pavlefshmërisë absolute të veprimeve juridike të kontratave të privatizimit të datave 09.11.1998 dhe 27 e 28.04.1999 dhe fshirjen e tyre nga hipoteka.

Gjykata e Apelit Gjirokastër, me vendimin nr.186, datë 04.05.2004, ka vendosur ndryshimin e vendimit të gjykatës së rrethit gjyqësor, pranimin e pjesshëm të padisë; lënien në fuqi të vendimit përsa i përket pavlefshmërisë së kontratave, fshirjen e tyre nga hipoteka si dhe dhënien e të drejtës së parablerjes të objektit dykatësh të ndërtuar mbi truallin njohur paditëses Janulla Rrapi.

Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë (dhoma e këshillimit), ka konstatuar se rekursi i paraqitur nga kërkuesi nuk përmban shkaqe nga ato që parashikon neni 472 i Kodit të Procedurës Civile dhe me vendimin nr.2142, datë 24.12.2004, ka vendosur mospranimin e tij.

Kërkuesi Kristo Lepuri, në kërkesën drejtuar Gjykatës Kushtetuese pretendon se të tre vendimet e gjykatave janë rezultat i një procesi të parregullt ligjor në referim të neneve 42 dhe 131/f të Kushtetutës dhe nenit 6 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, për arsye se janë kryer shkelje të rënda procedurale që kanë të bëjnë me gjykatën kompetente, barazinë e palëve në gjykim, paanësinë e gjykatës, respektimin e garancive procedurale dhe të standardeve kushtetuese.

Gjykata Kushtetuese vlerëson se problemet e ngritura nga kërkuesi janë objekt i shqyrtimit kushtetues, pasi kanë të bëjnë me pretendimin për cenimin e së drejtës kushtetuese për një proces të rregullt ligjor. Në këto kushte, ajo i shqyrton pretendimet e kërkuesit duke i ballafaquar ato me kërkesat e standardet e procesit të rregullt në kuptimin kushtetues.

Në rastin konkret, pretendimi i kërkuesit se Gjykata e Rrethit Gjyqësor Sarandë ka cenuar një element thelbësor kushtetues që lidhet me gjykatën kompetente pasi e ka gjykuar çështjen me një gjyqtar pa përcaktuar më parë vlerën e padisë, nuk mund të merret në shqyrtim në aspektin e kontrollit kushtetues sepse nuk është ngritur në asnjë shkallë të gjykimit. Nga aktet nuk rezulton që palët e interesuara në gjykim ta kenë ngritur një pretendim të tillë në  gjykatën e shkallës së parë dhe as në atë të apelit. Në rekursin drejtuar Gjykatës së Lartë, përmendet fakti që gjykimi është bërë nga një gjyqtar, por nuk është kërkuar që çështja të gjykohet me trup gjykues duke përcaktuar edhe vlerën e padisë.

Lidhur me këtë, Gjykata Kushtetuese konfirmon qëndrimin e saj të mbajtur në vendimet e mëparshme se shkelja e të drejtave kushtetuese për një proces të rregullt ligjor mund të pretendohet në këtë Gjykatë vetëm pas ezaurimit të të gjitha mundësive që ofron sistemi i padive dhe i apelimeve.[1] Mbrojtja kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, nënkupton edhe konsumimin, si rregull, para gjykatave të sistemit gjyqësor të çdo pretendimi ligjor që parashikohet si shkak shfuqizimi në kërkesën drejtuar Gjykatës Kushtetuese.[2] Prandaj, ky pretendim i ngritur nga kërkuesi në Gjykatën Kushtetuese, mbi përbërjen e trupit gjykues, nuk mund të shërbejë si shkak për shfuqizimin e vendimeve gjyqësore.

Barazia e palëve në gjykim që përbën një pretendim tjetër të kërkuesit është një nga kërkesat e rëndësishme të procesit të rregullt ligjor. Gjykata Kushtetuese në vendimet e saj duke u mbështetur edhe në praktikën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ka argumentuar domosdoshmërinë e zbatimit të këtij parimi në gjykimin e çështjeve, duke theksuar se njëra palë, nuk duhet të vihet në pozita haptazi të pabarabarta me palën tjetër, gjë që do të cenonte thelbin e procesit të rregullt ligjor. Duke karahasuar këto parime e standarde që lidhen me barazinë e palëve në proces, me pretendimet e ngritura nga kërkuesi, Gjykata Kushtetuese vëren se, këto të fundit, janë të pabazuara dhe nuk mund të pranohen si shkaqe që e bëjnë procesin gjyqësor të parregullt. Konkretisht, kërkuesi pretendon se duhej të ishte thirrur në gjykim me cilësinë e të paditurit dhe jo të personit të tretë dhe në këtë mënyrë, është vënë në një pozitë të pabarabartë, pra, është shkelur parimi i barazisë së armëve. Pavarësisht nga ky pretendim i kërkuesit, në rastin konkret, procesi nuk mund të konsiderohet i parregullt sepse palët kanë marrë pjesë në gjykim dhe kanë realizuar të drejtat procedurale të garantuara sipas ligjit.

Edhe pretendimi tjetër i kërkuesit se gjykata e shkallës së parë i ka mohuar ushtrimin e një mjeti procedural të ligjshëm, pasi me vendim të ndërmjetëm nuk i ka pranuar kundërpadinë, nuk e bën procesin të parregullt në kuptimin kushtetues. Kërkuesi ka marrë pjesë në gjykimin e çështjes duke shprehur pa asnjë kufizim pretendimet e prapësimet e tij, të cilat janë vlerësuar nga gjykata.

Në lidhje me shkaqet që evidentojnë shkeljet e ligjit nga gjykata e apelit, të ngritura në kërkesë, Gjykata Kushtetuese vlerëson se shkeljet e pretenduara gjithashtu nuk qëndrojnë dhe për pasojë, nuk ka cenim të procesit ligjor. Kështu, kërkuesi pretendon se gjykata e apelit ka vazhduar gjykimin e çështjes edhe pse u kërkua përjashtimi i trupit gjykues për kushtet e njëanshmërisë në gjykim, sipas nenit 72 të Kodit të Procedurës Civile. Por, në kundërshtim nga sa pretendon kërkuesi, anëtarët e trupit gjykues kanë marrë pjesë më parë në një çështje tjetër, ku ndryshon objekti dhe palët. Në këto rrethana, ata nuk kishin pengesë ligjore që në kuptim të nenit 72 të Kodit të Procedurës Civile të merrnin pjesë në gjykimin e çështjes konkrete.

I pabazuar është edhe pretendimi tjetër për caktim të ekspertëve nga gjykata e apelit. Eshtë e drejtë dhe detyrë e gjykatës të caktojë ekspertë sipas rregullave të Kodit të Procedurës Civile, kur për sqarimin e fakteve që kanë lidhje me mosmarrëveshjen në gjykim, kërkohen njohuri të posaçme. Pretendimi i kërkuesit se në këtë rast gjykata nuk ka zbatuar rregullat procedurale vjen në kundërshtim me të dhënat e dosjes në të cilën evidentohet se për caktimin e ekspertëve ka vendim të ndërmjetëm, i cili u është komunikuar palëve dhe se ata janë betuar sipas ligjit.

Eshtë i pasaktë edhe pretendimi që bën kërkuesi, sipas të cilit, Gjykata e Lartë ka përdorur standarde të ndryshme, sepse çështjet që krahasohen janë të ndryshme.

Në këto rrethana, kur asnjë nga pretendimet e kërkuesit nuk përbëjnë shkak ligjor, nuk qëndron as pretendimi i tij se Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë duhej ta kalonte çështjen në seancë. Përderisa kolegji civil ka vlerësuar se rekursi nuk përmban shkaqe nga ato të parashikuara në nenin 472 të Kodit të Procedurës Civile, me të drejtë ka vendosur mospranimin e tij në dhomën e këshillimit.

Përfundimisht, Gjykata Kushtetuese çmon se pretendimet e kërkuesit Kristo Lepuri për shkelje të të drejtave kushtetuese për një proces të rregullt ligjor nga gjykatat e sistemit gjyqësor, janë të pabazuara, prandaj kërkesa e tij duhet të rrëzohet.

PER KETO ARSYE;

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, mbështetur në nenet 42 e 131/f të Kushtetutës si dhe në nenin 72 të ligjit nr.8577, datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”, me shumicë votash,

V E N D O S I:

- Rrëzimin e kërkesës.

- Ky vendim është përfundimtar, i formës së prerë dhe hyn në fuqi ditën e botimit në Fletoren Zyrtare.
 

MENDIMI I PAKICËS

Për mënyrën e arsyetimit të vendimit, si dhe të zgjidhjes që i është dhënë çështjes, pakica mban një qëndrim të kundërt me shumicën.

Kërkuesi ka vënë për diskutim përpara Gjykatës Kushtetuese disa pretendime për cenimin që i është bërë të drejtës së tij për një proces të rregullt ligjor, të cilat nuk janë pranuar nga shumica në vendimin e saj. Kërkuesi ka argumentuar se në të gjitha instancat e gjykimit janë shkelur parime të rëndësishme kushtetuese që lidhen me aksesin në gjykatë, me barazinë e mjeteve në proces, si dhe me parimin e paanësisë.

Pakica ka mendimin se këto parime kushtetuese, të cilat konsiderohen si pjesë e të drejtës për një proces të rregullt ligjor, janë shkelur në mënyrë të veçantë, nga gjykata e shkallës së parë dhe ajo e apelit.

Konkretisht, çështja ka patur për objekt gjykimi ndryshimin e vendimit të komisionit të kthimit të pronave si dhe pavlefshmërinë e kontratës së shitjes. Gjykata e shkallës së parë ka deklaruar të pavlefshme kontratën e shitjes të lidhur në emër të kërkuesit, ndërkohë që nuk e ka thirrur atë në gjykim me cilësinë e të paditurit. Për këtë arsye, kërkuesi që në fillim të procesit ka kërkuar që të mos thirrej me cilësinë e personit të tretë, por me cilësinë e të paditurit në gjykim. Duke qenë se paditësi kundërshtonte në padi pronësinë e kërkuesit, ky i fundit, i është drejtuar gjykatës me kundërpadi për anullimin e vendimit të komisionit të kthimit të pronave. Gjykata e ka rrëzuar me vendim të ndërmjetëm këtë kërkesë dhe e ka përfunduar gjykimin në disfavor të kërkuesit. Me këtë zgjidhje që ka bërë gjykata e ka zhveshur kërkuesin nga e drejta e pronësisë, duke e deklaruar të pavlefshme kontratën e tij të shitblerjes, pa e thirrur si të paditur në gjykim.  

Mosvendosja e kërkuesit në pozitën procedurale të të paditurit, ndërkohë që kundërshtohej pronësia e tij, mosmarrja në shqyrtim e kundërpadisë së paraqitur prej tij, që sipas rrethanave të çështjes rezultonte se kishte lidhje me atë të padisë, si dhe mosdhënia e arsyeve ligjore për refuzimin e kundërpadisë në vendimin përfundimtar të gjykatës së shkallës së parë, i kanë hequr kërkuesit të drejtën për t’iu drejtuar gjykatës, si dhe e kanë vendosur atë në një pozitë të pabarabartë në raport me paditësin në proces.

Gjykata e shkallës së parë nuk i ka dhënë mundësi kërkuesit që të përdorë lirisht mjetet e tij ligjore për të patur një proces gjyqësor të rregullt nga pikëpamja kushtetuese. Një qëndrim i tillë ka cenuar kërkesat e nenit 42 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë dhe të nenit 6 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Veprime të tilla flagrante të shkeljes së ligjit dhe të të drejtës për një proces të rregullt ligjor nuk janë vlerësuar të tilla nga shumica në vendimin e saj. 

Parregullsia e procesit ligjor konstatohet edhe në cenimin e parimit të gjykimit nga një gjykatë e paanshme. Në gjykimin në shkallë të dytë kanë marrë pjesë tre gjyqtarë, të cilët kishin shfaqur mendim për pronësinë e kërkuesit në gjykime të tjera. Konkretisht, të tre anëtarët e trupit  gjykues, (njëri si gjyqtar i shkallës së parë dhe dy të tjerë si gjyqtarë të apelit) kishin shfaqur mendim për të njëjtën pronë, me të njëjtat palë, por me objekt padie të ndryshme. Të tre këta gjyqtarë në gjykimin e mëparshëm janë shprehur në disfavor të kërkuesit, Kristo Lepuri. Janë të tre këta gjyqtarë që këtë radhë në pozitën e gjyqtarëve të apelit shfaqin të njëjtin mendim për kërkuesin. Duke qenë se tek kërkuesi, prania në këtë trup gjykues e tre gjyqtarëve që ishin shprehur më parë në disfavor të tij, e krijonte dyshimin e arsyeshëm se ata nuk do të ishin të paanshëm në gjykim, ka kërkuar përjashtimin e tyre nga shqyrtimi i mëtejshëm i çështjes, kërkesë e cila nuk është pranuar.

Kjo është një rrethanë që duhej vlerësuar nga shumica si objektivisht e justifikueshme për ta konsideruar gjykatën si të njëanshme në zgjidhjen e çështjes.

Argumenti që përdor shumica për rrëzimin e këtij pretendimi të kërkuesit bazohet në faktin se nuk është e njëjta çështje dhe për rrjedhojë nuk shkelen kërkesat e nenit 72 të Kodit të Procedurës Civile. Pakica ka mendimin e kundërt se neni 72 i Kodit të Procedurës Civile nuk e trajton shkeljen e parimit të paanësisë vetëm në shfaqjen e mendimit për të njëjtën çështje, siç arsyeton shumica, dhe nuk e lidh me qenien ose jo përpara gjësë së gjykuar. Arsyet serioze të njëanshmërisë që objektivisht ekzistojnë tek gjykata, janë pjesë përbërëse e evidentimit të shkeljes së këtij parimi kushtetues. Detyrë e gjykatës në çdo proces gjyqësor është që të mundësojë krijimin e besimit se ajo do të shfaqet si e paanshme në zgjidhjen e çështjes. Gjykimi i çështjes midis palëve të njëjta dhe për të njëjtin objekt fizik, për të cilin gjyqtarët më parë kishin shfaqur mendimin në disfavor të kërkuesit, ka qenë një arsye e përligjur për konstatimin e cenimit të parimit të paanësisë në kuptim të të drejtës për një proces të rregullt ligjor.

Ky qëndrim që mban pakica në mendimin e saj është në të njëjtën linjë arsyetimi me praktikën e konsoliduar në vazhdimësi të Gjykatës Kushtetuese, e cila është devijuar nga shumica, për rastin në shqyrtim.

Anëtarë:  K. Peçi,  S. Sadushi,  F. Abdiu.                                          

fillimi i faqes

Vendimi nr.2, datë 16.02.2006
(V – 2/06)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga: Gjergj Sauli, Kryetar, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Vjollca Meçaj, Xhezair Zaganjori, Petrit Plloçi, Sokol Sadushi, Fehmi Abdiu, anëtarë, me sekretare Arbenka Lalica, në datat 29.09.2005, 26.10.2005 dhe 30.11.2005, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore me dyer të hapura çështjen nr.38/2 Akti që i përket:

K E R K U E S:             SHOQERIA “GENERAL INVEST” SHPK, përfaqësuar nga avokat Arben Hakani, me prokurë. 

SUBJEKTE TE INTERESUARA:         

1.     TRASHEGIMTARET E MUHAMET TURDIUT, përfaqësuar nga avokat Avni Shehu, me prokurë.

2.     KOMISIONI I KTHIMIT DHE KOMPENSIMIT TE PRONAVE, në mungesë.

O B J E K T I:              Shfuqizimi si antikushtetues i vendimeve nr.319, datë 25.03.2004 të Gjykatës së Apelit Tiranë dhe nr.2143, datë 29.12.2004 të Kolegjit Seleksionues të Gjykatës së Lartë.

BAZA LIGJORE:         Nenet 42, 43 e 131/f të Kushtetutës si dhe neni 6 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Kërkuesi ka paraqitur këto shkaqe për shfuqizimin e vendimeve të lartpërmendura:

1. Konform nenit 465 të Kodit të Procedurës Civile, kam kërkuar në gjykatën e apelit përsëritjen e pjesshme të hetimit gjyqësor, për të vërtetuar pronësinë time për truallin objekt gjykimi. Gjykata ishte e detyruar ta pranonte kërkesën time;

2. Në kundërshtim me përmbajtjen e nenit 451 të Kodit të Procedurës Civile, gjykata e apelit e ka trajtuar kërkesën si gjë të gjykuar, ndonëse në të vërtetë nuk është ashtu;

3. Një gjyqtar që ka marrë pjesë në gjykimin e çështjes, ka qenë anëtar i trupit gjykues, në gjykimin e çështjes të konsideruar nga ajo gjykatë si gjë e gjykuar. Gjykata, dhe pse është vënë në dijeni të këtij fakti, ka vazhduar gjykimin duke shkelur kështu kërkesat e nenit 72 të Kodit të Procedurës Civile;

4. Në rekurs, janë evidentuar shkelje flagrante të ligjit material dhe procedural, e megjithatë, kolegji seleksionues nuk e ka kaluar çështjen për gjykim.

GJYKATA KUSHTETUESE,

pasi dëgjoi relatorin e çështjes Fehmi Abdiu, përfaqësuesit e kërkuesit,  të subjektit të interesuar dhe diskutoi çështjen në tërësi,

V E R E N:

Gjykata e Rrethit Gjyqësor Tiranë, me vendimin nr.1751, datë 23.04.2003, ka pranuar kërkesë-padinë e kërkuesit, ka anulluar vendimin nr.59, datë 23.09.1993 të Komisionit të Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, për sipërfaqen 563.75 m² funksionale të objektit konvenier si truall i zënë, e ka urdhëruar që ish-pronarët e truallit, trashëgimtarët ligjorë të Muhamet Turdiut, të kompensohen për këtë sipërfaqe në një nga mënyrat që parashikon ligji. Veç kësaj, ka vendosur anullimin e klauzolës nr.2 të vendimit nr.59, datë 23.09.1993 të Komisionit të Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, për njohjen e të drejtës së parablerjes ish-pronarit, për objektin konvenier.

Gjykata e Apelit Tiranë, me vendimin nr.319, datë 25.03.2004, ka vendosur ndryshimin e vendimit të lartpërmendur dhe rrëzimin e padisë, duke arsyetuar se gjykata e rrethit gjyqësor ka zbatuar në mënyrë të gabuar ligjin, në bazë të të cilit ka gjykuar çështjen, pasi sipas saj, Hasan Turdiu, në datën 26.01.1996, ka privatizuar objektin në favor të tij.

Mbi rekursin e kërkuesit, Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë (dhoma e këshillimit), ka vendosur mospranimin e rekursit për shkak se nuk ekzistonin shkaqe të parashikuara në nenin 472 të Kodit të Procedurës Civile.

Në lidhje me pretendimet e kërkuesit, që janë objekt i shqyrtimit kushtetues, konform neneve 42 e 131/f të Kushtetutës dhe nenit 6 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut për zhvillimin e një procesi të parregullt, Gjykata Kushtetuese çmon se ato duhet të analizohen veç, sepse në vetvete nuk kanë ndonjë lidhje organike midis tyre dhe se secili, në veçanti në aspektin teorik, ka lidhje me procesin e rregullt gjyqësor.

Kërkuesi ka pretenduar se gjykata e apelit ishte e detyruar të riçelte hetimin gjyqësor, pasi sipas tij, një gjë e tillë detyrohet nga përmbajtja e nenit 465 të Kodit të Procedurës Civile.

Gjykata Kushtetuese e sheh të nevojshme, që më parë se të analizojë dhe vlerësojë pretendimin për përsëritjen e hetimit gjyqësor, të parashtrojë një vështrim të shkurtër mbi procedurat dhe afatin e gjykimit në gjykatën e apelit. Gjatë shqyrtimit të kërkesës është konstatuar se Gjykata e Apelit Tiranë ka filluar shqyrtimin e çështjes në datën 26.02.2004 dhe e ka përfunduar në datën 25.03.2004. Gjatë kësaj kohe, ajo ka zhvilluar disa seanca. Në datën 25.03.2005, kur palët do të bënin pretendimet e tyre të fundit, përfaqësuesi i kërkuesit i ka kërkuar gjykatës së apelit të riçelte hetimin gjyqësor me pretendimin se do të sillte prova të reja që të vërtetonte se klienti i tij ishte pronar i objektit me të cilin kishte lidhje objekti i gjykimit të çështjes, por nuk i dispononte akoma.

Sa më sipër, Gjykata Kushtetuese konstaton se ky pretendim i tij është i pabazuar. Nga përmbajtja e paragrafit të dytë të nenit 465 të Kodit të Procedurës Civile, konstatohet se kjo dispozitë s’ka karakter detyrues. Përsëritja tërësisht apo pjesërisht e hetimit gjyqësor mund të bëhet si me kërkesën e palëve ose dhe kryesisht kur çmohet se një gjë e tillë mund të shërbejë për një zgjidhje sa më të drejtë të konfliktit, por gjithmonë kur palët nuk kanë patur mundësi të parqesin provat për të vërtetuar, deri në momentin e riçeljes, pretendimet e tyre. Në çështjen në shqyrtim, një mundësi të tillë, kërkuesi e ka patur vazhdimisht gjatë gjithë seancave të gjykimit, por nuk ka paraqitur prova të tjera.

Veç kësaj, sipas nenit 455 të Kodit të Procedurës Civile, kërkuesi ka patur mundësinë që nëse kishte dokumente të tjera t’i paraqiste ato bashkë me ankimin që ka paraqitur para Gjykatës së Lartë, por as atë nuk e ka bërë.

Sa u parashtrua në lidhje me këtë pretendim, Gjykata Kushtetuese nuk konstaton që pala kërkuese të jetë vënë në pozita të pabarabarta me palët e tjera, gjë që mund ta bënte kushtetues pretendimin e saj.

Të njëjtin vlerësim ka kjo gjykatë edhe në lidhje me pretendimin tjetër të kërkuesit, sipas të cilit, Gjykata e Apelit Tiranë dhe Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë, përsa i përket zgjidhjes në thelb të çështjes, e kanë konsideruar atë si gjë të gjykuar. Gjatë shqyrtimit të çështjes është konstatuar se as gjykata e apelit dhe as Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë, në vendimet e tyre, nuk bëjnë fjalë për gjë të gjykuar, sipas konceptit të nenit 451, shkronja “a”, paragrafi i dytë i Kodit të Procedurës Civile. Në këto vendime është arsyetuar se për këtë çështje ekziston një vendim civil i mëparshëm i formës së prerë, që sipas nenit 451, shkronja “a”, paragrafi i parë i Kodit të Procedurës Civile, është i detyrueshëm edhe për gjykatat që gjykojnë çështjen. Ai vendim nuk ka të njëjtat palë, të njëjtin objekt e të njëjtin shkak që ka vendimi objekt i këtij kontrolli konkret. Kundër këtij pretendimi të kërkuesit dëshmon dhe fakti se gjykata e apelit ka analizuar e vlerësuar provat në të cilat ka bazuar vendimin e saj dhe problemet ligjore që kanë të bëjnë me çështjen konkrete.

Në lidhje me pretendimin tjetër se në gjykimin në gjykatën e apelit, nuk duhej të merrte pjesë njëri nga gjyqtarët që ka gjykuar më parë çështjen, sipas tij, të quajtur “gjë e gjykuar”, Gjykata Kushtetuese konstaton se një pretendim i tillë nuk është paraqitur përpara Gjykatës së Lartë. Duke qenë i tillë, ai s’mund të merret parasysh, sepse kërkuesi, nuk ka ezauruar të gjitha mundësitë që i ofron sistemi i padive dhe i apelimeve,1 për të cilat bën fjalë neni 131/f i Kushtetutës. Për këtë aspekt të procesit të rregullt ligjor, Gjykata Kushtetuese ka mbajtur një qëndrim konstant, sipas të cilit, nuk mund të bëhen objekt gjykimi në këtë gjykatë pretendime të cilat nuk janë parashtruar përpara gjykatave me juridiksion të zakonshëm.2

Në rrethanat e lartpërmendura, kur pretendimet bazë të kërkuesit për një proces të parregullt në gjykatën e apelit nuk vërtetohen, Gjykata Kushtetuese çmon se s’mund të merret parasysh as pretendimi i tij se Kolegji Civil i Gjykatës së Lartë, duhej ta kalonte çështjen për gjykim. Kolegj, sipas nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile, është organi që bën vlerësimin nëse rekursi përmban shkaqe për t’u kaluar për gjykim. Një qëndrim tjetër, i shoqëruar me një vlerësim të ndryshëm nga Gjykata Kushtetuese, do ta vinte këtë të fundit në një pozicion që e largon nga juridiksioni i saj kushtetues.

Përfundimisht, duke qenë se pretendimet e kërkuesit nuk qëndrojnë, kërkesa e tij duhet të rrëzohet si e pabazuar.

PER KETO ARSYE;

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, bazuar në nenin 131/f të Kushtetutës si dhe në nenin 72 të ligjit nr.8577, datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”, njëzëri, 

V E N D O S I:

- Rrëzimin e kërkesës.

- Ky vendim është përfundimtar, i formës së prerë dhe hyn në fuqi ditën e botimit në Fletoren Zyrtare.

fillim i faqes

Vendimi nr.3, datë 20.02.2006
(V – 3/06)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga: Gjergj Sauli, Kryetar, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Vjollca Meçaj, Xhezair Zaganjori, Petrit Plloçi, Sokol Sadushi, Fehmi Abdiu, anëtarë, me sekretare Arbenka Lalica, në datën 01.12.2005, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore me dyer të hapura çështjen nr.49/8 Akti që i përket:

K E R K U E S:             GJYKATA E LARTE, në mungesë. 

SUBJEKTE TE INTERESUARA:         

1.     KUVENDI I REPUBLIKES SE SHQIPERISE, në mungesë.

2.     KESHILLI I MINISTRAVE, përfaqësuar nga Genc Çifligu, Drejtor i Përgjithshëm i Kodifikimit në Ministrinë e Drejtësisë, me autorizim.

3.     KESHILLI I LARTE I DREJTESISE, përfaqësuar nga zotërinjtë Izet Salaj e Luan Dervishi, me autorizim.

4.     THOMA NIKA, përfaqësuar nga avokat Petraq Curri, me deklarim.

O B J E K T I:              Shfuqizimi si i papajtueshëm me Kushtetutën i Kreut të V-të të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”.

Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, gjatë shqyrtimit të kërkesës për anullimin e Vendimit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, i kanë kërkuar Gjykatës Kushtetuese shfuqizimin e Kreut të V-të të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, duke argumentuar sa më poshtë:

- Kushtetuta, në nenin 147/6, ka përcaktuar vetë kriteret e shkarkimit të gjyqtarëve si dhe organin që ka të drejtë të vendosë atë. Ajo, nuk ia ka deleguar këtë kompetencë ndonjë organi tjetër, prandaj, çdo ligj që del duhet t’u përmbahet kritereve kushtetuese e mos dalë tej përcaktimeve të saj;

- Në nenin 40 të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998, janë përcaktuar dy kritere, për të cilat merren masa, shkelja e disiplinës dhe aktet dhe sjelljet që diskreditojnë rëndë figurën dhe autoritetin e drejtësisë;

- Formulimi i pikës 41/7 që përcakton si shkelje të disiplinës, kryerjen e veprimeve në kundërshtim me përmbushjen e rregullt të detyrës, kur nuk përbën vepër penale, nuk është as plotësim as interpretim i nenit 147 të Kushtetutës;

- Në nenin 46 të këtij ligji bëhet fjalë vetëm për masat e parashikuara në Kushtetutë  dhe jo për masat e tjera. Në këto rrethana, përcaktimi dhe rregullimi i këtyre marrëdhënieve në ligj nuk është në përputhje me parimet kushtetuese dhe kryesisht me ato që garantojnë ushtrimin e një drejtësie të pavarur.

Këshilli i Ministrave, ka parashtruar se:

- Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë nuk parashtrojnë në kërkesë se cila nga dispozitat konkrete të Kreut të V-të, ligjit bie ndesh me Kushtetutën;

- Gjykata e Lartë, në rastin analog, nuk ka kërkuar shfuqizimin e këtyre dispozitave;

- Kreu i V-të i ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, i parë në kuptim të paragrafit të katërt të nenit 147 të Kushtetutës, është në përputhje me këtë të fundit, dhe ka dalë në plotësim të kësaj dispozite kushtetuese;

- Me vendimin e tyre, Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, kanë bërë vetëm një interpretim literal dhe të ngushtuar të nenit 147/6 të Kushtetutës;

- Pavarësisht nga terminologjia e përdorur në dispozitat e këtij Kreu, ato janë në të njëjtën përmbajtje me nenin 147/6 të Kushtetutës.

Këshilli i Lartë i Drejtësisë, ka pretenduar se:

          - Dispozitat e ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, që kundërshtohen janë në harmoni me frymën e nenit 147/6 të Kushtetutës dhe me konceptin e saj për akte e sjellje që diskreditojnë rëndë pozitën dhe figurën e gjyqtarit. Pavarësisht nga kjo, Kreu i V-të i ligjit të sipërpërmendur, duhet të ketë përmirësime, përcaktime më të sakta, në kuptim të zbatimit të drejtë dhe pa ekuivok të tij.

GJYKATA KUSHTETUESE,

pasi dëgjoi relatorin e çështjes Fehmi Abdiu, përfaqësuesit e subjekteve të interesuara, që kërkuan rrëzimin e kërkesës, dhe diskutoi çështjen në tërësi,

V E R E N:

Këshilli i Lartë i Drejtësisë, me vendimin nr.159, shkronja “a”, datë 16.07.2004, ka vendosur që, gjyqtarit të Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Vlorë, Thoma Nika, t’i jepet masa disiplinore shkarkim nga detyra, për kryerjen e veprimeve në kundërshtim me përmbushjen e rregullt të detyrës. Ky i fundit, është ankuar kundër kësaj mase disiplinore në Gjykatën e Lartë. Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, gjatë shqyrtimit të kërkesës, kanë vendosur dërgimin e çështjes për shqyrtim në Gjykatës Kushtetuese, për t’u shprehur mbi pajtueshmërinë me Kushtetutën, të Kreut të V-të të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”.

Gjykata Kushtetuese vëren se kërkesa e paraqitur nga Gjykata e Lartë, është në vijim të kërkesës së mëparshme të paraqitur prej saj, mbi të cilën, Gjykata Kushtetuese është shprehur me vendimin e saj nr.29, datë 09.11.2005. Nisur nga ngjashmëria që ekziston midis tyre, për shkak të kritereve kushtetuese të njëjta mbi të cilat ato mbështeten, Gjykata Kushtetuese për zgjidhjen e kërkesës e çmon të nevojshme të rikonfirmojë qëndrimin e saj, lidhur me raportin midis normës kushtetuese dhe normës ligjore dhe zbatimin drejtpërsëdrejt të dispozitave të Kushtetutës, sikundër përcaktohet në nenin 4 të saj.

Teoria normativiste e së drejtës ka në thelb të saj idenë se marrëdhëniet midis normave juridike bazohen mbi raportin e mbi/nënvendosjes së tyre. Rendi juridik nuk është një radhitje e barazvlefshme normash, por një sistem hierarkik, i cili përbëhet nga nivele të ndryshme vlefshmërie, dhe në secilin prej këtyre niveleve, qëndron një normë ose grup normash duke përftuar kështu edhe fuqinë e caktuar juridike.[1] Kjo piramidë aktesh normative ka në majë të saj Kushtetutën, e cila shërben si burim për aktet e tjera juridike.[2]

Kushtetuta, si akt themelor i një shteti, parashikon organet dhe kushtet në të cilat duhet të nxirren aktet normative duke synuar qendrueshmërinë e tyre. Kushtetuta, mbi bazën e të cilës miratohen të gjitha aktet e tjera normative, mund të ndërmarrë si mision të saj edhe përcaktimin e përmbajtjes së ligjeve që duhet të miratohen në të ardhmen nga ligjvënësi. Kështu, konsiderohet si karakteristikë e kushtetutave të shkruara, përcaktimi konkret i disa parimeve kryesore ose përjashtimi absolut i disa rrethanave që konsiderohen si të papranueshme për të.[3]

Rregullimet që bën Kushtetuta nuk mund të jenë gjithmonë të plota ose shterruese. Megjithëse disa çështje lidhur me rendin shtetëror mund të parashikohen në mënyrë të hollësishme prej saj, gjithësesi mbeten mjaft aspekte të organizimit të jetës institucionale për t’u parashikuar nga ligje ose akte të tjera normative, sipas rastit. Pra, Kushtetuta, nuk ka për qëllim të rregullojë hollësisht çdo çështje të organizimit të jetës shoqërore politike të një vendi, por vetëm të parimeve dhe kritereve bazë mbi të cilat duhet të mbështetet ajo.[4] Shpesh, Kushtetuta qëllimisht le hapësira rregullimi nga ligjvënësi i zakonshëm, në mënyrë që të mos pengojë marrjen e nismave politike, ekonomike, sociale e kulturore nga partitë politike ose qeveria. Por, Kushtetuta, përveç kësaj mund të parashikojë hollësisht dhe shprehimisht rastet, për të cilat nuk mund t’i lerë hapësira rregullimi ligjvënësit të zakonshëm.[5]

Nisur nga sa më sipër, Gjykata Kushtetuese rithekson se për çdo rast, kur rregullimi kushtetues parashikohet shprehimisht prej saj, ai detyrimisht do të zbatohet drejtpërdrejt. Përmbajtja e dispozitës kushtetuese nuk mund të mënjanohet ose të tejkalohet duke i dhënë përparësi akteve juridike që dalin në bazë dhe për zbatim të Kushtetutës. Ky detyrim rrjedh nga përmbajtja e nenit 4/3 të Kushtetutës. Në rastet kur kushtetuta le hapësira me qëllim delegimin e kompetencës ligjvënësit të zakonshëm, atëherë, nuk është e nevojshme referimi tek kjo dispozitë, pra e zbatimit të drejtpërdrejt të saj. Nëse ndodhemi para kësaj situate, është e pritshme që aktet normative që do të dalin për këtë qëllim të respektojnë hierarkinë e akteve normative.[6]

Në vijim të logjikës juridike të përdorur më sipër dhe duke u kthyer konkretisht tek objekti i çështjes, Gjykata Kushtetuese vlerëson se gjyqtari, për shkak të funksionit që ka, trajtohet nga Kushtetuta si funksion kushtetues. Si i tillë, ai gëzon përveç të tjerave, mbrojtje të posaçme nga Kushtetuta. Kjo del qartë nga përmbajtja e dispozitës që parashikon shkarkimin e gjyqtarit, e cila është e ngjashme me atë të shkarkimit të zyrtarëve që ushtrojnë funksione të rëndësishme, duke përdorur të njëjtat standarte për këtë kategori funksionarësh shtetërorë.[7] Megjithëse Kushtetuta ka parashikuar të njëjtin trajtim për këta funksionarë, një gjë të tillë nuk e kanë bërë ligjet për organizimin dhe funksionimin e institucioneve përkatëse. Konkretisht, për zyrtarët e parashikuar nga nenet 128 (gjyqtarët e Gjykatës Kushtetuese), 140 (gjyqtarët e Gjykatës së Lartë) dhe 149 (Prokurori i Përgjithshëm) të Kushtetutës, nuk është bërë asnjë formulim tjetër në ligjet organike të tyre. E kundërta ka ndodhur për gjyqtarët e nivelit të parë dhe të dytë në ligjin “Për organizimin dhe funksionimin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë”.

Nisur nga këto arsye, Gjykata Kushtetuese konstaton se Kushtetuta, nuk ka pasur për qëllim që të autorizojë ligjvënësin të parashikojë rastet e shkarkimit, pasi këtë ajo e ka bërë nëpërmjet nenit 147/6 të saj, sipas të cilit gjyqtari mund të shkarkohet nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë për kryerjen e një krimi, për paaftësi mendore a fizike, për akte a sjellje që diskreditojnë rëndë pozitën dhe figurën e gjyqtarit ose për pamjaftueshmëri profesionale. Ndërsa, sa i përket dhënies së masave të tjera disiplinore, neni 147/4 i Kushtetutës ia ka deleguar kompetencat ligjvënësit të zakonshëm, për të parashikuar rastet dhe kriteret e zbatimit konkret të tyre. Në favor të këtij përfundimi flet edhe dispozita e nenit 46 të ligjit për pushtetin gjyqësor, e cila parashikon rastin e ankimimit në Gjykatën e Lartë kundër vendimit të shkarkimit nga detyra për një nga arsyet e parashikuara në Kushtetutë. Ky togfjalësh i përdorur nga ligjvënësi, përforcon edhe më shumë qëndrimin e mbajtur nga kjo Gjykatë.

Nga ky këndvështrim, Gjykata Kushtetuese çmon se pika 6 e nenit 42 të ligjit për pushtetin gjyqësor që parashikon shkarkimin e gjyqtarit për shkelje të disiplinës është e papajtueshme me pikën 6 të nenit 147 të Kushtetutës dhe për këtë arsye, ajo duhet të shfuqizohet. Shkarkimi nga detyra i gjyqtarit, e drejta e ankimit ndaj këtij vendimi si dhe organi që duhet ta marrë atë në shqyrtim, rregullohen drejtpërdrejt nga Kushtetuta. Kjo përbën një garanci më shumë për gjyqtarët për shkak të funksionit që ata kryejnë dhe misionin që u ka ngarkuar shteti dhe shoqëria.

Shkarkimi i gjyqtarit nga detyra sipas nenit 46/6 të ligjit, në referim të nenit 41, nuk përputhet me rastet konkrete të parashikuara nga neni 147/6. Parashikimi i shkarkimit nga detyra në të njëjtën dispozitë ligjore ku listohen edhe masat e tjera disiplinore, mënjanon aplikimin e nenit 147/6 të Kushtetutës si dhe shkakton antikushtetutshmëri në procedimin e gjyqtarëve.

Shfuqizimi i kësaj dispozite nuk krijon boshllëk ligjor, sepse mund të zbatohet direkt rregullimi i nenit 147/6 të Kushtetutës. Në ndihmë të interpretimit të kësaj dispozite vjen edhe vendimi i Gjykatës Kushtetuese për interpretimin e neneve 128, 140 e 149/2 të Kushtetutës, konkretisht i shprehjes “akte e sjellje që diskreditojnë rëndë figurën”.[8] Gjykata Kushtetuese ka mbajtur qëndrimin se kjo shprehje, përmbledh në vetvete një sërë elementësh, të cilët mund të identifikohen rast pas rasti nga organi përkatës që merr vendimin për shkarkimin e gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese, të Gjykatës së Lartë dhe të Prokurorit të Përgjithshëm. Më tej, Gjykata Kushtetuese vazhdon me arsyetimin se ato janë të lidhura me akte e sjellje të parregullta e të padenja që këta funksionarë të lartë kryejnë gjatë ushtrimit të detyrës, për shkak të saj si dhe jashtë detyrës. Këto veprime apo mosveprime që analizohen në bazë të rrethanave të kryerjes së tyre, momenti subjektiv si dhe dëmet që i sjellin shoqërisë dhe shtetit duhet të jenë të asaj natyre që e bëjnë të pamundur kryerjen e mëtejshme të funksioneve kushtetuese nga këto subjekte.[9]

Përsa u përket dispozitave të tjera të Kreut të V-të të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, Gjykata Kushtetuese konkludon se kërkesa nuk qëndron.

Sipas nenit 68 të ligjit nr.8577, datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”, gjykata ose gjyqtari kryesisht, ose me kërkesë të palëve, mund të pezullojnë gjykimin e çështjes dhe t’i drejtohen Gjykatës Kushtetuese, kur çmojnë se ligji është antikushtetues dhe kur ka lidhje të drejtpërdrejt midis ligjit dhe zgjidhjes së çështjes konkrete. Në këto raste, ligji, në bazë të të cilit shqyrtohet çështja, bëhet pengesë për përfundimin e gjykimit të saj, pa u shprehur më parë për të Gjykata Kushtetuese. Në rastin në shqyrtim, konstatohet se dispozitat e tjera, përjashtuar pikën 6 të nenit 42 të këtij Kreu, nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë me gjykimin e kërkesës konkrete që gjykohet dhe as bëhen pengesë për gjykimin e saj, sepse ato, kanë të bëjnë me masat e tjera disiplinore, e jo me shkarkimin nga detyra. Pikërisht për këtë, Kushtetuta në bazë të pikës 4 të nenit 147, ka autorizuar ligjvënësin që të bëjë një rregullim konkret në ligj. Bazuar në këto urdhërime të Kushtetutës, ligjvënësi, ka rregulluar problemin e masave të tjera disiplinore me ligjin “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”.

Neni 40, duke qenë një dispozitë e përgjithshme me karakter deklarativ, përcakton se gjyqtarët kanë përgjegjësi për shkeljen e disiplinës, si dhe për kryerjen e akteve e të sjelljeve që diskreditojnë rëndë figurën e tyre dhe autoritetin e drejtësisë. Nga përmbajtja e kësaj dispozite konstatohet se ajo, përcakton që përgjegjësia disiplinore e gjyqtarëve ka të bëjë me shkeljen e disiplinës dhe me akte e sjellje që diskreditojnë rëndë figurën e tyre dhe autoritetin e drejtësisë. Neni 41 ka përcaktuar se çfarë konsiderohet shkelje e disiplinës; ndërsa neni 42, përjashtuar pikën 6, ka përcaktuar masat që merren ndaj gjyqtarëve si për shkelje të disiplinës dhe për akte e sjellje të tjera diskredituese.

Sa më lart, Gjykata Kushtetuese çmon se nenet 40, 41 dhe 42, përjashtuar pikën 6, trajtojnë masat disiplinore, që nuk kanë të bëjnë me masën e shkarkimit nga detyra, për të cilën bën fjalë neni 147/6 i Kushtetutës.

Eshtë e vërtetë që në përmbajtjen e neneve 40, 41 e 42 të këtij ligji konstatohen mospërputhje në terminologjinë juridike të përdorur, apo pasaktësi në aspekte të teknikës legjislative, por, vetëm këto fakte, nuk i bëjnë ato antikushtetuese.

Për nenet 43, 44, 45 të ligjit të kontestuar, Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë nuk kanë parashtruar asnjë argument përse ato janë të papajtueshme me Kushtetutën. Në këto rrethana, përsa kohë kërkuesi disponon mbi objektin e kërkesës, kjo Gjykatë, s’mund të shqyrtojë kërkesën tej objektit dhe shkaqeve të parashtruara në të.

PER KETO ARSYE;

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, bazuar në nenet 131/a e 134/d të Kushtetutës si dhe në nenet 68 e 70 të ligjit nr.8577, datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”, me shumicë votash,

V E N D O S I:

- Shfuqizimin e pikës 6 të nenit 42 të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, si të papajtueshëm me Kushtetutën.

- Ky vendim i njoftohet Kuvendit dhe Këshillit të Ministrave.

- Ky vendim është përfundimtar, i formës së prerë dhe hyn në fuqi ditën e botimit në Fletoren Zyrtare.

MENDIMI I PAKICES

Nuk mund të bashkohem me shumicën e Gjykatës, e cila ka konkluduar se pika 6 e nenit 42 të ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, duhet të shfuqizohet si në kundërshtim me Kushtetutën, për arsyet që vijojnë:

Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, në bazë të nenit 145/2 të Kushtetutës, ia kanë referuar çështjen Gjykatës Kushtetuese për t’u shprehur lidhur me kushtetutshmërinë e Kreut V të ligjit të mësipërm “Për pushtetin gjyqësor ...”, duke arsyetuar në esencë, se me përcaktimin e rasteve konkrete të shkarkimit të gjyqtarit, Kushtetuta nënkupton se nuk ka lejuar delegimin e kësaj kompetence, ligjvënësit të zakonshëm..., dhe se, ... duke analizuar vendimet e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, konstatohet se, me “mospërmbushje të rregullt të detyrës” (pika 7 e nenit 41 të ligjit), është kuptuar dhënia e një vendimi të gabuar (kur është prishur nga organi më i lartë) ose që cilësohet si i gabuar nëpërmjet kontrollit të inspektoratit.  

Në këtë mënyrë, rasti i referuar nga Gjykata e Lartë, ngre çështjet të tilla si, nëse neni 147 i Kushtetutës e autorizon ligjvënësin të detajojë rastet e shkarkimit të gjyqtarit nga detyra, nëse përcaktimi i shkeljeve disiplinore në nenin 41 të ligjit të kundërshtuar, është në tejkalim të përcaktimeve kushtetuese, dhe nëse interpretimi nga ana e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, i pikës 7 të nenit 41 të ligjit të atakuar, nëpërmjet vendimeve të marra nga ky Këshill, është në kundërshtim me Kushtetutën.

Pavarësia e gjyqtarëve (neni 145 i Kushtetutës) në shtetin e së drejtës është një parim që orientohet nga vlerat themelore të rendit kushtetues. Pikërisht, detyrimi i përgjithshëm për dhënien e drejtësisë e imponon garantimin e këtij parimi. Megjithatë, pavarësia gjyqësore nuk përbën një privilegj për gjyqtarin. Ajo nuk i jep dorë të lirë për veprim të pakufizuar, por ushtrohet në kuadrin e përcaktimeve kushtetuese e ligjore. Në kuadrin e parimit të sovranitetit popullor (neni 2/1/2 i Kushtetutës), pushtetet e qeverisjes ushtrohen si pushtete të deleguara, gjë që do të thotë se, ato (pushtetet) nuk ushtrohen si konkurrim, por në kuadrin e një ndërveprimi të përbashkët funksional (neni 7 i Kushtetutës).

Garantimit të këtij parimi i shërbejnë një sërë rregullimesh kushtetuese e ligjore, të tilla që kanë të bëjnë me organet që janë ngarkuar me transferimin dhe përgjegjësinë disiplinore të gjyqtarëve (nenet 136 e 147 të Kushtetutës), me kohën e qëndrimit në detyrë, me pagat (neni 138 i Kushtetutës), me imunitetin e gjyqtarëve (neni 137 i Kushtetutës), etj.

Përveç sa sipër, aspekte të rëndësishme të mbikëqyrjes gjyqësore Kushtetuta i’a ka rezervuar ligjit. Kështu, në bazë të nenit 147/4 të Kushtetutës, Këshilli i Lartë i Drejtësisë vendos për ... përgjegjësinë e tyre (të gjyqtarëve) disiplinore sipas ligjit. Ky formulim i kësaj dispozite nënkupton se, mjaft aspekteve të përgjegjësisë disiplinore, duke përfshirë edhe detajimin e shkeljeve të disiplinës dhe të sanksioneve përkatëse disiplinore, Kushtetuta i’a ka lënë ligjvënësit të zakonshëm. Përveç kësaj, edhe mënyra parimore dhe e përgjithshme e formulimit kushtetues (neni 147/6) dikton nevojën e detajimit me ligj. Një gjë e tillë është e nevojshme edhe për të përmbushur një standard të kërkuar në këtë drejtim, që  rastet e përgjegjësisë dhe sidomos të shkarkimit të gjyqtarëve të jenë sa më të detajuara në legjislacionin që rregullojnë përgjegjësinë e tyre disiplinore, gjë që do të minimizonte diskrecionin e tepërt të organit disiplinor.

Lidhur me çështjen, nëse përcaktimi i shkeljeve të disiplinës në nenin 41 të ligjit “Për pushtetin gjyqësor ...” është në kundërshtim me Kushtetutën, është e nevojshme të konfrontohet kjo dispozitë e ligjit me nenin 147/6 dhe dispozita të tjera të Kushtetutës.  Duke i analizuar rastet e shkarkimit të parashikuara në nenin 147/6 të Kushtetutës, konstatohet se neni 41 i ligjit “Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, ka detajuar njërin nga rastet e shkarkimit që parashikon kjo dispozitë, dhe pikërisht shkarkimin për akte e sjellje që diskreditojnë rëndë pozitën dhe figurën e gjyqtarit. Pra, siç shihet nga njëra anë, dispozita kushtetuese shprehet për “akte dhe sjellje”, të cilat mund të jenë nga më të ndryshmet, por nga ana tjetër, e ngushton marzhin e tyre, duke vendosur kushtin që, këto “akte e sjellje” duhet të jenë bërë shkak për “diskreditimin e rëndë të pozitës dhe figurës së gjyqtarit”. Në këtë mënyrë, dispozita kushtetuese ka përcaktuar vetëm standardin se kur shkeljet disiplinore mund të passjellin shkarkimin e gjyqtarit. Në rastin në shqyrtim, duke i parë rastet e shkeljes së disiplinës të parashikuara nga dispozita e mësipërme e ligjit, mendoj se formulimi i saj është brenda këtij standardi kushtetues.

Lidhur me nenin 42 të ligjit të kundërshtuar, mendoj se edhe kjo dispozitë është në pajtim me Kushtetutën. Në këtë dispozitë ligjvënësi i zakonshëm vetëm sa ka precizuar llojet e sanksioneve disiplinore që mund të imponohen ndaj gjyqtarit dhe që fillojnë me atë të vërejtjes dhe mbarojnë me atë më të rëndin, që është shkarkimi nga detyra, sanksion ky, që parashikohet edhe në Kushtetutë (neni 147/6). Për pasojë, përderisa sanksioni më i rëndë rregullohet nga Kushtetuta atëherë nuk vihet në dyshim se edhe ato më të lehtët janë në pajtim me Kushtetutën. Përveç kësaj shfuqizimi i pikës 6 të nenit 42, do të krijojë përshtypjen sikur ligji “Për pushtetin gjyqësor ...” nuk e parashikon sanksionin disiplinor të shkarkimit, gjë që do të krijonte keqkuptime në këtë drejtim, sepse një sanksion që e rregullon Kushtetuta nuk është jokushtetuese që të adaptohet edhe në ligj.

Megjithatë, mendoj se nga pikëpamja e formulimit, neni 42 i ligjit “Për pushtetin gjyqësor në Republikën e Shqipërisë”, ka vend për përmirësim. Së pari, formulimi ekzistues duhet të adaptonte standardin kushtetues, që lidhet, në mënyrë të veçantë, me masën e shkarkimit të gjyqtarit nga detyra, dhe konkretisht, atë që ka të bëjë me diskreditimin e rëndë të pozitës dhe figurës. Konkretisht, në këtë nen, pasi numërohen sanksionet nga “vërejtja” deri tek “transferimi ...”, i cili do të ishte paragrafi i parë i këtij neni, në paragrafin e dytë mund të parashikohej se, “kur shkeljet e disiplinës të parashikuara në nenin 41 të këtij ligji gjykohet se kanë diskredituar rëndë pozitën dhe figurën e gjyqtarit ndaj tij mund të merret masa e shkarkimit nga detyra. Sidoqoftë, mendoj se kjo mangësi nuk e bën jokushtetuese këtë dispozitë sepse plotësohet nga neni 46 i ligjit. Sipas kësaj dispozite:  “Gjyqtari që shkarkohet nga detyra për një nga arsyet e parashikuara në Kushtetutë, ka të drejtë të ankohet ...”. Ky formulim nënkupton se shkeljet e disiplinës të përcaktuara nga neni 41 i ligjit, mund të përbëjnë shkak për shkarkim vetëm kur kanë sjellë diskreditim të rëndë të pozitës dhe të figurës, gjë që vlerësohet rast pas rasti nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë apo Gjykata e Lartë. Pra, jo çdo shkelje e disiplinës që parashikon neni 41 mund të sjellë shkarkimin e gjyqtarit, por organi disiplinor (Këshilli i Lartë i Drejtësisë) dhe Gjykata e Lartë, duke kombinuar nenin 41 me nenin 46 të ligjit, për të konkluduar nëse sjelljet e parashikuar në dispozitën e parë përbëjnë shkak për shkarkim nga detyra, duhet të verifikojnë nëse këto shkelje kanë diskredituar rëndë pozitën dhe figurën e gjyqtarit.

Në vendimin e Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës ë Lartë, është vënë në dyshim edhe kushtetutshmëria e interpretimit, nga ana e organit disiplinor (Këshillit të Lartë të Drejtësisë), të pikës 7 të nenit 41 të ligjit, dispozitë kjo, që ka të bëjë me shkeljen e disiplinës nëpërmjet kryerjes së veprimeve në kundërshtim me përmbushjen e rregullt të detyrës ose moskryerja e veprimeve të detyrueshme procedurale, kur nuk përbën vepër penale. Është e vërtetë se gjendja e jokushtetutshmërisë mund të shkaktohet si nga vetë ligji, që mund të jetë jokushtetues, por edhe në procesin e aplikimit të ligjit. Rasti i fundit ka të bëjë me atë që, megjithëse ligji, në vetvete, është në pajtim me Kushtetutën, organi që e aplikon, psh., organi disiplinor, gjykata, e interpretojnë në mënyrë jokushtetuese.

Në këtë drejtim mendoj se, kontrolli i veprimtarisë së gjyqtarit, bashkë me pasojat që rrjedhin prej kësaj për karrierën e tij të mëtejshme profesionale, është mjaft delikat nga pikëpamja kushtetuese. Këtu është fjala për raportin e tendosur midis pavarësisë së gjyqësorit, apo pavarësisë së gjyqtarit në dhënien e vendimeve, dhe mbikëqyrjes së gjyqtarit, që buron nga detyrimi i shtetit për të garantuar një drejtësi efektive. Standardi që pajton këto interesa në konflikt është që mbikëqyrja ndaj gjyqtarit nuk duhet të verë në dyshim vendimet e dhëna nga gjyqtari që janë rezultat i bindjes së brendshme të tij. Kjo çështje verifikohet, rast pas rasti, nga ana e Këshillit të Lartë të Drejtësisë apo e Gjykatës së Lartë në interpretim të pikës 7 të nenit 41 të ligjit “Për pushtetin gjyqësor ...” duke parë se cilat