|
Vendimi nr.1, datë 13.07.1992
Vendimi nr.2, datė
21.07.1992
Vendimi nr.3, datë 13.07.1992
Vendimi nr.4, datë 07.08.1992
Vendimi nr.5, datë 15.08.1992
Vendimi nr.6, datë 26.08.1992
Vendimi nr. 7, datë 16.09.1992
Vendimi nr. 8, datë 18.09.1992
Vendimi nr. 9, datë 02.11.1992
Vendimi nr.10,datë 17.11.1992
Vendimi nr.11,datë
17.11.1992
Vendimi nr.12,datë 28.10.1992
Vendimi nr.1,
datė 13.07.1992
(V - 1/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët, Veli Budo, Franc Jakova, Natasha Sheshi,Ylvi Myrtja,
Thimjo Kondi - relator i çështjes,
më datën 13.07.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: KOMITETI
ORGANIZATOR QENDROR I PARTISE KOMUNISTE SHQIPTARE, me objekt:
"Të deklarohet pakushtetutshmëria e Vendimit Nr.199,
datë 20.5.1992, të Kryesisë së Këshillit të
Ministrave "Për kalimin në administrim të Drejtorisë
së Përgjithshme të Arkivave të Shtetit të fondeve
arkivore të PPSh, BGSh, BRPSh, BPSh e FDSh"".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Të rrëzojë si të
pabazuar kërkesën e Komitetit Organizator Qendror të
Partisë Komuniste të Shqipërisë"
duke arsyetuar:
Me Vendimin e Kryesisë së Këshillit të
Ministrave Nr.199, datë 20.5.1992 "Për kalimin në
administrim të Drejtorisë së Përgjithshme të
Arkivave të Shtetit të fondeve arkivore të PPSh, BGSh,
BRPSh, BPSh e FDSh", është vendosur që fondet arkivore
të ish-PPSh, si dhe të ish-organizatave politike të ashtëquajtura
"leva" të saj, që konsiderohen fonde me cikël
veprimtarie të mbyllur, të bllokohen dhe të fillojë
menjëherë dorëzimi i tyre në Drejtorinë e Përgjithshme
të Arkivave të Shtetit për administrim të përhershëm.
Për këtë qëllim Kryesia e Këshillit të
Ministrave ka parashikuar edhe fonde të posaçme, ka përcaktuar
afatin e dorëzimit (brenda 3/mujorit të parë të
vitit 1993), si dhe masat e tjera organizative të nevojshme.
Me kërkesën datë 27.5.1992, regjistruar në protokollin
e kësaj gjykate më datë 2.6.1992, Komiteti Organizator
Qendror i PKSh, kërkon shfuqizimin e vendimit të lartpërmendur
të Kryesisë së Këshillit të Ministrave, si
të papajtueshëm me Kushtetutën dhe me ligjin për
arkivat.
Komiteti Qendror Organizator i PKSh, pretendon se Vendimi i Këshillit
të Ministrave shkel të drejtën e pronësisë
e të autorësisë së kësaj partie, si vazhduese
e PPSh, mbi dokumentet me vlera kombëtare, të prodhuara prej
saj ose të lënë në ruajtje nga persona të ndryshëm,
si dhe i hap rrugën keqpërdorimit, dëmtimit e falsifikimit
të tyre në interes të partive në pushtet.
Nga dokumentet e dosjes së PKSh të depozituara në arkivin
e Ministrisë së Drejtësisë rezulton se Partia Komuniste
Shqiptare e miratuar me urdhërin Nr.43/1, datë 9.11.1991,
të Ministrit të Drejtësisë, në këerkesën
për miratim e ka prezantuar veten si bashkim vullnetar i shtetasve
me ideale komuniste, ish-anëtarë ose jo të ish-PPSh,
përfaqësuesit e të cilëve, të zgjedhur si Komitet
Organizator, vendosën krijimin e saj më 10.9.1991.
Sipas projektprogramit të saj, PKSh paraqitet si forcë politike
e re e krijuar në një situatë të re pluraliste,
si alternativë e re në jetën politike të vendit.
Lidhur me çështjen objekt shqyrtimi, Gjykata Kushtetuese
çmon se, pavarësisht nga fakti nëse Partia Komuniste
Shqiptare do të rezultonte vazhduese e drejtpërdrejtë
dhe trashëgimtare e të drejtave dhe detyrimeve të ish-PPSh,
(të emërtuar më parë Partia Komuniste Shqiptare),
apo do të konsiderohej parti e re, siç ka pretenduar në
kohën e miratimit të saj, problem që del jashtë
kuadrit të këetij gjykimi, kjo parti nuk legjitimohet në
pretendimet e saj për t'iu dorëzuar arkivi i ish-PPSh. Gjithashtu,
nuk legjitimohet për një të drejtë të tillë,
as Partia Socialiste e Shqipërisë, as edhe ndonjë parti
tjetëraktualisht e krijuar apo riorganizuar, ose aë mund të
krijohet a riorganizohet eventualisht.
Në arritjen e këtij përfundimi, Gjykata Kushtetuese ka
parasysh pozitën e veçantë determinuese dhe komanduese
që zinte në jetën politike, ideologjike, ekonomike e
sociale të vendit tonë Partia e Punës e Shqipërise,gjatë
sundimit të saj diktatorial për afër gjysëm shekulli.
Këtë karakter dhe pozitë të veçantë
si parti-shtet, ose si shtet mbi shtetin, kjo parti ia ka imponuar shoqërisë
shqiptare edhe me forcën e kushtetutave të hartuara e të
miratuara prej saj. Kushtetuta e Republikës Popullore të Shqipërisë,
e miratuar nga Asambleja Kushtetuese më 14.3.1946, me ndryshimet
e vitit 1950 (G.Z. Nr.19/1946 dhe G.Z. Nr.50/1950), në nenin 21
të saj, ndër të tjera, shpallte se Partia e Punës
së Shqipërisë është "...bërthama
udhëheqëse e të gjitha organizatave të punonjësve,
si shoqërore ashtu edhe shtetërore", ndërsa Kushtetuta
e RPSSh, miratuar me Ligjin Nr.5506, datë 28.12.1976, ndryshuar
me Ligjin Nr.6799, datë 29.6.1983, në nenin 3, paragrafi i
parë, shpallte se : "PPSh, pararoja e klasës punëtore,
është forca e vetme politike, udhëheqëse e shtetit
dhe e shoqërisë". Për më tepër, vendimet
e Kongreseve të Partisë, të Byrosë Politike, të
Komitetit të saj Qendror, deri edhe ato të organeve më
të ulta të saj, të ashtëquajturat direktiva të
Partisë, ndonëse nuk cilësoheshin në mënyrë
të shprehur si burime të së drejtës, qëndronin
mbi Kushtetutën dhe ligjet, përbënin bazën e të
gjithë veprimtarisë shtetërore e shoqërore në
të gjitha fushat, kushtëzonin gjithë procesin e hartimit,
miratimit, zbatimit dhe interpretimit të normave juridike. Për
rrjedhojë, veprimtaria e organit më të lartë ligjvënës,
Kuvendit Popullor, e Presidiumit të tij dhe e organeve të
tjera shtewtërore, kthehej në një veprimtari konfirmuese
formale. Për më tepër, fusha të gjera e të
rëndësishme të veprimtarisë shtetërore, në
mënyrë të veçantë veprimtaria e sektorëve
të rëndësishëm të Ministrisë së punëve
të Brendshme, të Jashtme, të Mbrojtjes e të organeve
të drejtësisë, rregulloheshin vetëm ose kryesisht
me akte partiake dhe vartësia e tyre shtetërore ishte fiktive.
Veprimtaria e tyre praktikisht nuk organizohej, drejtohej e kontrollohej
në rrugë shtetërore. Në këto kushte, një
numër i konsiderueshëm vendimesh, direktivash e aktesh të
tjera, të miratuara nga organet partiake, por aë rregullonin
veprimtarinë shtetërore, nuk komunikoheshin fare në rrugë
shtetërore.
Këto dokumente të shumta që pasqyrojnë veprimtarinë
shtetërore të partisë-shtet, përbëjnë
materiale me vlera të përgjithshme për fondin arkivor
të shtetit dhe duhet t'i kalojnë Drejtorisë së së
Përgjithshme të Arkivave të Shtetit, në zbatim të
neneve 1, 2 të Ligjit Nr.6893, datë 19.6.1984 "Për
fondin arkivor të shtetit dhe për arkivat".
Veprimtaria e Partisë së Punës së Shqipërisë
si parti-shtet vazhdoi deri sa u arrit fitorja e Revolucionit Demokratik,
e cila u samksionua me miratimin e Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991
"Për dispozitat kryesore kushtetuese", në të
cilin parashikohet se: "Republika e Shqipërisë është
shtet juridik dhe demokratik", (neni 2, Paragrafi i parë),
se "Pluralizmi politik është një nga kushtet themelore
të demokracisë në shtetin shqiptar.
Partitë politike dhe organizatat e tjera, krijohen dhe ushtrojnë
veprimtarinë e tyre në përputhje me ligjin. Ato janë
krejtësisht të ndara nga shteti".
Në kuptim të dispozitave kushtetuese të mësipërme,
arkivi i ish-partisë-shtet, është pasuri kombëtare
dhe si e tillë duhet t'i kalojë shtetit.
Gjykata Kushtetuese gjithashtu i gjen të pabazuara pretendimet
e tjera të PKSh. Kalimi i arkivit të ish-PPSh në fondin
arkivor të shtetit, nëbazë të Vendimit të Kryesisë
së Këshillit të Ministrave, nuk është veprim
anti-demokratik i partive politike në pushtet dhe akt-sekuestrimi,
por është vetëm administrim i një pasurie kombëtare.
Në këtë mënyrë krijohen kushte dhe garanci
që të mbrohen më mirë edhe interesat e shtetasve,
që mund të kenë depozituar dokumenta personale në
arkivin e Partisë së Punës.
(V - GjK - 1/92 - FZ.5/92, fq.267-269)
Vendimi nr.2, datë 21.07.1992
(V - 2/97)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Veli Budo, Franc Jakova, Natasha Sheshi, Ylvi Myrtja,
Thimjo Kondi - relator i çështjes,
më datat 20 - 21 Korrik 1992, mori në shqyrtim
në seancë gjyqësore çështjen me kërkues:
KESHILLI I MINISTRAVE I REPUBLIKES SE SHQIPERISE, me objekt: "Ndalimi
i veprimtarisë së mëtejshme të vetëemëruar
"Bashkimi i Kuadrove Ushtarakë në Rezervë",
si antikushtetuese".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Të shpallë të paligjshme
veprimtarinë e deritanishme të organizatës të pamiratuar
të "Bashkimit të Kuadrove Ushtarakë në Rezervë"
dhe të ndalojë veprimtarinë e mëtejshme të
saj".
duke arsyetuar:
Këshilli i Ministrave me shkresën Nr.1868, datë 17.07.1992,
drejtuar Gjykatës Kushtetuese, midis të tjerave, parashtron
se kohët e fundit, në disa mjete të informacionit masiv,
është propaganduar një organizatë e vetëemëruar
dhe e pamiratuar "Bashkimi i Kuadrove Ushtarakë në Rezervë",
e cila, me veprimtarinë dhe aktivitetin e saj, po sjell ndikime
destabilizuese në radhët e ushtarakëve, duke penguar
kështu proceset e reformimit dhe të demokratizimit të
Forcave të Armatosura.
Meqënëse veprimtaria e saj antikushtetuese bie ndesh me interesat
e mbrojtjes së vendit dhe të ushtrisë, në atë
ankesë kërkohet të mbahet qëndrim, sipas ligjeve
në fuqi ndaj organizatorëve të saj.
Siç rezulton nga materialet e çështjes, një
grup nismëtar si komision organizator, me një kërkesë
të veçantë që mban datën 17.04.1992, drejtuar
Ministrit të Mbrojtjes, Ministrit të Rendit Publik, Kryetarit
të Shërbimit Informativ Kombëtar dhe për dijeni
Komandantit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura
dhe Kryetarit të Këshillit të Ministrave, kërkon
njohjen e organizatës "Bashkimi i Kuadrove Ushtarakë
në Rezervë" (në pension) të Forcave të
Armatosura të Republikës së Shqipërisë duke
paraqitur njëkohësisht projekt statutin e organizatës
si dhe programin e saj.
Kjo kërkesë është bërë pasi ky grup organizator
ka marrë përgjigje negative nga Ministri i Drejtësisë
si organ jo kompetent për njohjen e saj.
Me urdhërin e tij Nr.91, datë 18.05.1992, Ministri i Mbrojtjes
nuk e ka miratuar krijimin e kësaj organizate, me motivacionin
se kjo kërkesë nuk është në përputhje
me nenin 10 të Ligjit Nr.2362, datë 16.10.1956 "Mbi organizatat
shoqërore që nuk ndjekin qëllime ekonomike" në
të cilën nuk parashikohet që një organizatë
shoqërore të miratohet nga tre dikastere.
Ministri i Rendit Publik, me shkresën Nr.324/1, datë 17.07.1992,
e ka njoftuar Komisionin nismëtar për formimin e Organizatës
"Bashkimi i Kuadrove Ushtarakë në Rezervë",
se nuk miraton krijimin e saj.
Nga ana e Shërbimit Informativ Kombëtar, të interesuarit
nuk kanë marrë asnjë përgjigje.
Siç vërehet nga materialet e çështjes dhe nga
vetë thëniet e përfaqësuesve të grupit organizator,
komisioni nismëtar, muaj më parë, me cilësinë
e komisionit organizator të "Bashkimit të Kuadrove ushtarakë
në Rezervë", ka zhvilluar shumë aktivitete në
qendër e në rrethe, ka lëshuar deklarata të ndryshme
dhe ka dhënë për botim ose për komunikim në
organet e informacionit masiv, akte të tilla në të cilat
është bërë fjalë për qëndrime të
caktuara ndaj Forcave të Armatosura dhe reformave që po bëhen
në to. Si të tilla mund të përmendim deklaratën
e botuar në gazetën "Zëri i Popullit", të
datës 13 korrik të këtij viti; atë të botuar
në gazetën "Kombi"; mitingjet në Tiranë
etj.
Të gjitha këto veprimtari i ka zhvilluar me cilësinë
e Komisionit organizator të "BKUR".
Këto veprime vijnë në kundërshtim me përmbushjen
e nenit 12 të ligjit të përmendur. Sipas kësaj dispozite
deri në ditën e dhënies së pëlqimit nga organi
kompetent shtetëror për njohjen e organizatës, grupi
nismëtar ka të drejtë të bëjë vetëm
ato veprime që janë të nevojshmepër organizimin
e saj, dmth ato veprime që kanë vetëm karakter konstruktiv,
si të thërrasë mbledhjen e themeluesve të saj, të
caktojë organin organizativ etj, të këtij lloji.
Në mbështetje edhe të nenit 16 të Ligjit Nr.7502,
datë 25.07.1992, "Për partitë politike", asnjë
parti apo organizatë politike ose shoqërore nuk ka të
drejtë të zhvillojë veprimtari në përmbajtje
të së cilës trajtohen ose bëhen fjalë tërësisht
apo pjesërisht për objektivat ose qëllimet e krijimit
të kësaj organizate, të marrë vendime dhe të
mbajë qëndrim për të, para miratimit të saj
ngaorgani kompetent shtetëror e as të shprehen në emër
të saj zyrtarisht.
Po kështu organet e informacionit masiv ndalohen të botojnë
vendime, rezoluta, deklarata dhe dokumenta të tjera të çdo
lloji ose, t'i transmetojnë ato në emër të partive,
organizatave politike dhe atyre shoqërore, në rastet kur këto
të fundit nuk janë miratuart rregullisht.
Një ndalesë e tillë nuk cënon aspak lirinë
e shtypit. Cilido, individualisht ose së bashku me persona të
tjerë, ka të drejtë të shprehë lirisht mendimet
e pikëpamjet e tij në shtyp dhe në organet e tjera të
informacionit masiv.
Grupi organizator, në mbështetje të nenit 29 të
ligjit në fjalë, ka të drejtë të ankohet zyrtarisht
dhe me shkrim kundër vendimit të Ministrit të Mbrojtjes
dhe atij të Rendit, në organin më të lartë
shtetëror, që në rastin konkret është Këshilli
i Ministrave i Republikës se Shqipërisë.
(V - GjK - 2/92 - FZ.5/92, fq.269-270)
Vendimi nr.3, datë 13.07.1992
(V - 3/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Veli Budo, Franc Jakova, Ylvi Myrtja, Thimjo Kondi,
Natasha Sheshi - relatore e çështjes,
më datën 13.07.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI
PARLAMNTAR I PARTISE SOCIALISTE, me objekt: "Interpretimin e Ligjit
Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime
në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat
kryesore kushtetuese" lidhur me papajtueshmërinë e detyrës
së deputetit me atë të anëtarit të Këshillit
të Lartë të Drejtësisë".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
me shumicë votash, vendosi: "Detyra e deputetit nuk pajtohet
me qënien e tij në të njëjtën kohë si
anëtar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë".
duke arsyetuar:
Me kërkesën datë 28.05.1992, drejtuar Gjykatës Kushtetuese,
Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste, kërkon anullimin e
zgjedhjes së Këshillit të Lartë të Drejtësisë,
pasi procedura e ndjekur për zgjedhjen e tij është në
kundërshtim me dispozitat kushtetuese sepse:
1. Nëntë juristët nuk janë zgjedhur nga mbledhja
e përbashkët, por veç e veç nga institucionet
e drejtësisë.
2. Gjykata e Kasacionit dhe Prokuroria e Përgjithshme përfaqësohen
në këtë Këshill nga titullarët e tyre dhe nuk
ka përse të zgjidhen zëvëndësit e tyre.
3. Në përbërjen e Këshillit të Lartë të
Drejtësisë, janë zgjedhur dy deputetë gjë që
vjen në kundërshtim me nenin 3 të ligjit "Mbi dispozitat
kryesore kushtetuese".
Gjatë seancës gjyqesore, përfaqësuesi i Grupit Parlamentar
të Partisë Socialiste, hoqi dorë nga pika 1 dhe 2 e kërkesës
së tyre, duke u kufizuar vetëm në heqjen e deputetëve
si anëtarë të Këshillit të Lartë të
Drejtësisë.
Sipas nenit 15 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992, "Për
disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991
"Për dispozitat kryesore kushtetuese", përveç
personave që janë përcaktuar në ligj për të
qenë anëtarë të Këshillit të Lartë
të Drejtësisë, duhet që si anëtarë të
tjerë të jenë edhe "... 9 juristë të tjerë
që për aftësitë e tyre të zgjidhen një
herë në 5 vjet në mbledhjen e përbashkët të
Gjykatës së Kasacionit dhe të Prokurorisë së
Përgjithshme pa të drejtë rizgjedhjeje".
Sipas procesverbalit datë 11.05.1992, të administruar në
seancë gjyqësore, ku është pasqyruar mbledhja e
përbashkët e Gjykatës së Kasacionit dhe Prokurorisë
së Përgjithshme, del se midis nëntë juristëve
janë zgjedhur dhe juristë që aktualisht janë deputetë
në Kuvendin Popullor. Qënia e këtyre deputetëve
njëkohësisht edhe si anëtarë të Këshillit
të Lartë të Drejtësisë, është e papajtueshme.
Në nenin 3 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për
dispozitat kryesore kushtetuese", thuhet shprehimisht se: "Parimi
themelor i organizimit shtetëror është ndarja e pushtetit
legjislativ, ekzekutiv dhe atij gjyqësor".
Pra qenia e deputetëve si anëtarë të Këshillit
të Lartë të Drejtësisë, që është
pjesë përbërëse e organeve të drejtësisë,e
cënon këtë parim. Kjo çështje gjen mbështetje
ne nenin 5 të ligjit Nr.7556, datë 4.02.1992 "Për
zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë",
ku thuhet: "Deputeti i Kuvendit Popullor nuk mund të jetë
në të njëjtën kohë anëtar i zgjedhur apo
i emëruar në organet lokale të pushtetit, të administratës
shtetërore si dhe në organet e drejtësisë.
Duke analizuar sa më sipër, Gjykata Kushtetuese arrin në
konkluzionin se detyra e deputetit është e papajtueshme me
detyrën njëkohësisht edhe si anëtar i Këshillit
të Lartë të Drejtësisë.
Në këto rrethana kërkesa e Grupit Parlamentar të
Partisë Socialiste është e bazuar në ligj dhe si
e tillë duhet pranuar.
Votuan kundër këtij vendimi Feti Gjilani, Thimjo
Kondi, Natasha Sheshi
(V - GjK - 3/92 - FZ.5/92, fq.270-271)
Vendimi nr.4, datë 07.08.1992
(V - 4/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët
Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Ylvi Myrtja, Thimjo Kondi, Franc
Jakova - relator i çështjes,
më datat 06 - 07.08.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI
PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE, me objekt: "Shfuqizimi i ligjit
Nr.7593, datë 29.7.1992 "Për një riformulim te nenit
80 të Ligjit Nr.7573, datë 16.6.1992 "Për zgjedhjet
e organeve të pushtetit lokal", si ligj që vjen në
kundërshtim me Ligjin Nr.7491, datë 29.4.1991 "Për
dispozitat kryesore kushtetuese"".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës.
Heqjen e pezullimit për shpalljen e rezultateve të zgjedhjeve
nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve".
duke arsyetuar:
Me Ligjin Nr.7593, datë 29.07.1992, është vendosur që
neni 80 i Ligjit Nr.7573, datë 16.06.1992 "Për zgjedhjet
e organeve të pushtetit lokal" të riformulohet si vijon:
"Numri i vendeve që i takojnë çdo subjekti elektoral
caktohet në proporcion me numrin e votave të vlefshme që
ka fituar ëdo subjekt. Shpërndarja bëhet duke i dhënë
çdo subjekti një numër të plotë vendesh nëpërmjet
rrumbullakosjes nga lart sipas radhës (duke u nisur nga shifra
më e lartë pas presjes dhjetore).
Vendet e fituara u jepen kandidatëve në bazë të
renditjes që kanë në listat e paraqitura nga subjektet
elektorale".
Gjithashtu, me këtë ligj është shfuqizuar paragrafi
i dytë i nenit 1 të Dekretit Nr.267, datë 22.07.1992
"Për një shtesë në Ligjin Nr.7573, datë
16.06.1992 "Për zgjedhjet e organeve të pushtetit lokal"
me këtë përmbajtje: "Shpërndarja e vendeve
përcaktohet sipas formulës së bashkëngjitur".
Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste me shkresën datë
01.08.1992 dërguar kësaj Gjykate ka kërkuar: "që
të mos aprovohet ndryshimi i ligjit elektoral" si antikushtetues.
Gjatë shqyrtimit të çështjes, përfaqësuesit
e anës kërkuese saktësuan se nuk e quajnë antikushtetuese
vetë përmbajtjen e ligjit Nr.7593, datë 29.07.1992, por
kërkojnë që të mos zbatohet ky ligj për zgjedhjet
e 26 korrikut 1992.
Sipas nenit 30 të ligjit Nr.7573, datë 16.06.1992; Komisioni
Qendror i Zgjedhjeve është i vetmi organ kompetent i ngarkuar
për zbatimin e dispozitave ligjore për zgjedhjet.
Gjithashtu, sipas nenit 40 të po këtij ligji, kundër
vendimit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve mund të
bëhet ankim nga subjektet e interesuara në Gjykatën e
Kasacionit.
Në këto rrethana, gjykata çmon se kërkesa e Grupit
Parlamentar të Partisë Socialiste është e pabazuar
në ligj.
(V - GjK - 4/92 - FZ.6/92, fq.337-338)
Vendimi nr.5, datë 15.08.1992
(V - 5/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët
Manol Konomi, Hilmi Dakli, Franc Jakova, Veli Budo, Ylvi Myrtja, Thimjo
Kondi - relator i çështjes,
më datën 14.8.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: NAFIZ
BEZHANI, me objekt: "Interpretim i dispozitave kushtetuese për
papajtueshmërinë e funksionit të anëtarit të
Gjykatës së Kasacionit me funksione të tjera".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Ta konsiderojë të papajtueshëm
funksionin e anëtarit të Gjykatës së Kasacionit
me çdo funksion tjetër publik ose privat që le shkas
për cpnimin e parimit kushtetues të pavarësisë e
të paanësisë së gjykatave".
duke arsyetuar:
Nga shpjegimet e kërkuesit Nafiz Bezhani dhe nga
dokumentet e paraqitura rezulton se ai ka ushtruar profesionin e avokatit.
Me iniciativën dhe nën drejtimin e tij është krijuar
organizata me karakter shoqëror-ekonomik me emrin "Albanian
Diaspora Service", e njohur si person juridik me vendimin Nr.840,
datë 20.09.1991, të gjykatës së rrethit Tiranë.
Kërkuesi ka kryer mbi baza vullnetare detyrën e presidentit
të kësaj shoqërie. Këtë detyrë vazhdon
ta kryejë edhe pas zgjedhjes së tij nga Kuvendi Popullor në
detyrën e anëtarit të Gjykatës së Kasacionit,
duke pretenduar se në Ligjin "Për disa ndryshime e plotësime
në Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese"
dhe në Ligjin "Për organizimin e drejtësisë..."
nuk ka ndonjë dispozitë që të parashikojë papajtueshmërinë
e funksionit të anëtarit të Gjykatës së Kasacionit
me funksione të tjera, siç është në rastin
konkret funksioni i presidentit të shoqërisë së
lartpërmendur.
Ky qëndrim i kërkuesit ka hasur në kundërshtimin
e Gjykatës së Kasacionit, drejtuesit e së cilës
janë shprehur në disfavor të këtij pretendimi dhe
i kërkojnë atij të shkëpusë marrëdhëniet
me shoqërinë në fjalë.
Në këto rrethana kërkuesi kërkon prej Gjykatës
Kushtetuese që, në zbatim të detyrës së saj
për interpretimin e Kushtetutës e të ligjeve kushtetuese,
të marrë një vendim në favor të tij dhe t'ia
njoftojë atë Gjykatës së Kasacionit.
Në mbështetje të pretendimit të tij kërkuesi
niset nga arsyetimi aë për anëtarët e Gjykatës
së Kasacionit nuk ka ndonjë ndalim të shprehur me dispozita
kushtetuese apo me ligj për ushtrimin e funksioneve të tjera,
siç parashikohet për anëtarin e Gjykatës Kushtetuese,
i cili, sipas nenit 20 të Ligjit "Për disa ndryshime
e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për
dispozitat kryesore kushtetuese"..."nuk mund të kryejë
veprimtari të tjera publike e private, që mund të cënojnë
pavarësinë ose paanësinë e tij".
Në shpjegimet e tij në seancë gjyqësore kërkuesi,
duke iu referuar nenit 18 të Ligjit "Për organizimin
e drejtësisë...", pretendoi se funksioni i tij si president
i shoqërisë së lartpërmendur nuk është
i tillë që t'i sjellë atij fitime.
Në kundërshtim me këtë pretendim Gjykata Kushtetuese
është e mendimit se funksioni i anëtarit të Gjykatës
së Kasacionit, ashtu si dhe i gjyqtarëve të tjerë
të të gjitha instancave gjyqësore, është i
papajtueshëm me çdo funksion tjetër publik ose privat
që sjell fitime. Në këto raste nuk ka rëndësi
vetëm fakti nëse fitimet materiale apo përfitime të
llojeve të tjera sigurohen drejtpërdrejt ose në mënyrë
të tërthortë, apo thjeshtë ekziston mundësia
e përfitimeve të ndryshme. Rëndësi ka që të
mos cënohet parimi kushtetues i pavarësisë dhe paanësisë
së gjykatës si institucion dhe i çdo gjyqtari të
veçantë. Për rrjedhojë, neni 18 i Ligjit "Për
organizimin e drejtësisë..." nuk mund të interpretohet
ngushtë, duke pasur parasysh vetëm përfitimet materiale
e monetare të drejtpërdrejta në bazë të marrëdhënies
së punës.
Jemi të mendimit se kjo dispozitë ka nevojë të plotësohet
e të saktësohet në të ardhmen duke treguar në
mënyrë indikative disa nga rastet e papajtueshmërisë
së funksioneve.
Në të njëjtën kohë duhet të shmanget pjesa
referuese e pasaktë "... si dhe me ato detyra, të cilat
i ndalohen shprehimisht me ligj", e cila në një shikim
formal, mund të lerë shkas të interpretohet ad contrario
në favor të pretendimit të kërkuesit, e si rrjedhojë,
të bjerë ndesh me parimin kushtetues të pavarësisë
e të paanësisë së gjykatave. Sidoqoftë, dispozita
ligjore, sado e plotë që të formulohet nuk mund të
parashikojë në mënyrë të shprehur zgjidhjen
e çdo rasti konkret që nxjerr jeta, prandaj ato mund të
zgjidhen drejt vetëm në qoftë se nuk lenë qsnjë
shkas për shmangie nga parimi kushtetues i lartpërmednur.
Përsa i përket rastit objekt gjykimi, nga vetë Statuti
i Shoqërisë "Albanian Diaspora Service" rezulton
se ajo si person juridik zhvillon edhe një veprimtari të gjerë
me karakter ekonomik e siguron fitime. Në të njëjtën
kohë presidenti i shoqërisë, ndonëse detyrën
e kryen vullnetarisht, ashtu si dhe këshilltarët e aktivistët
e tjerë, mund të përfitojë nga shpërblimet
dhe dhuratat. Për më tepër sipas Statutit presidenti
ka të drejtën e disponimit të fondeve të shoqërisë.
Në të njëjtën kohë shoqëria në fjalë,
e organizuar si person juridik, për të ushtruar veprimtarinë
e saj, ka të drejtë të hyjë në një numër
marrëdhëniesh juridike me subjekte të tjera e, për
rrjedhojë mund të paraqitet edhe si paditëse apo e paditur
në gjykata, pa përjashtuar edhe Gjykatën e Kasacionit,
anëtar i së cilës është presidenti i saj. Në
këto rrethana është evidente mundësia e shkeljes
së parimit të paanësisë së gjykatave në
zgjidhjen e çështjeve, ose së paku krijimi i opinioneve
negative në këtë drejtim.
Për arsyet e përmendura më lart Gjykata Kushtetuese arrin
ne përfundimin kategorik që funksioni i anëtarit të
Gjykatës së Kasacionit është i papajtueshëm
me funksionin e presidentit të shoqatës "Albanian Diaspora
Service". Për rrjedhojë, zoti Nafiz Bezhani, duhet të
vendosë menjëherë ose të heqë dorë nga
detyra e presidentit të shoqatës, ose të kërkojë
lirimin nga detyra e anëtarit të Gjykatës së Kasacionit.
(V - GjK - 5/92 - FZ.6/92, fq.338-339)
Vendimi nr.6, datë 26.08.1992
(V - 6/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Franc Jakova, Hilmi Dakli, Manol Konomi, Ylvi Myrtja,
Thimjo Kondi, Natasha Sheshi, Veli Budo - relator i çështjes,
më datën 26.8.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI
PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE, me objekt: "Pakushtetutshmëria
e përmbajtjes së Ligjit Nr.7575, datë 29.06.1992 "Për
ndryshimin e nenit 283 të Kodit Civil", ligj ky që është
shpallur me Dekretin datë __.7.1992 të Presidentit të
Republikës".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
me shumicë votash, vendosi:
"1. Paragrafi 2 i nenit 1 të Ligjit Nr.7575, datë 29.06.1992
të ndryshohet si vijon: "Kur qiramarrësi nuk pranon vendimin
përkatës të organit ekzekutiv kompetent në rreth
për dorëzimin e sipërfaqes të tepërt të
banimit, ky organ nxjerr urdhër administrativ. Qiramarrësi
ka të drejtë të ankohet kundër këtij urdhëri
në gjykatën e rrethit përkatës brenda pesë
ditëve nga dita kur ai i është njoftuar. Vendimi i gjykatës
së rrethit është i formës së prerë. Ankimi,
që është bërë brenda afatit pesëditor,
pezullon zbatimin e urdhërit administrativ".
2. Shfuqizimin e paragrafit të fundit të nenit 1 të këtij
ligji, sepse kontrata e paligjshme e nënqirasë pjesore ose
tërësore të një banese shtetërore nuk përbën
tepricë sipërfaqe banimi, por është një nga
shkaqet që gjykata, me kërkesën e Ndërmarrjes Komunale
Banesa qiradhënëse, mund të zgjidhë në çdo
kohë kontratën e qirasë, sepse qiramarrësi e ka
përdorur sipërfaqen e banimit jo sipas ligjitm ose kontratës
(gërma "b" e nenit 286 të Kodit Civil).
Një kopje e këtij vendimi i njoftohet Kuvendit Popullor dhe
Këshillit të Ministrave, ndërsa një kopje tjetër
e tij i dërgohet menjëherë për t'u botuar në
"Fletoren Zyrtare"".
duke arsyetuar:
Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste, me kërkesën
e vet të datës 14.07.1992, i ka parashtruar kësaj Gjykate
që të shfuqizojë Ligjin Nr.7575, datë 29.6.1992
"Për ndryshimin e nenit 283 të Kodit Civil" me arsyetimin
se nuk pajtohet me Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Gjersa në kushtet e tanishme të vendit tonë janë
tejet të kufizuara mundësitë e kryerjes së investimeve
shtetërore për ndërtimin e apartamentave të banimit,
kjo Gjykatë çmon se është plotësisht i bazuar
dhe më racional paragrafi i parë i nenit 1 të Ligjit
Nr.7575, datë 29.6.1992 me të cilin është përcaktuar
tekstualisht se: "Kur në banesën shtetërore të
zënë nga qiramarrësi krijohet një tepricë sipërfaqeje
banimi tej normës së caktuar dhe kjo tepricë përbën
dhomë të veçantë e më tepër, organi
ekzekutiv i pushtetit në rreth ka të drejtë të vendosë
për strehimin e shtetasve të tjerë në sipërfaqen
tepricë të banimit, ose lirimin e banesës nga qiramarrësi,
duke i dhënë atij një banesë tjetër brenda
normave të caktuara për plotësimin e nevojave të
familjes së tij. Për këtë qëllim mund të
bëhen edhe qdoptime në këto banesa"./ "Kur
qiramarrësi kundërshton vendimin e marrë, nxirret urdhër
administrativ...".
Përkundrazi nuk pajtohet me urdhërime të veçanta
të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat
kryesore kushtetuese", si edhe me natyrën e marrëdhënieve
juridike civile ajo pjesë e paragrafit 2 të nenit të
lartpërmendur, që përcakton shprehimisht se: "Kundër
këtij urdhëri administrativ mund të bëhet ankim,
brenda pesë ditëve, te kryetari i organit ekzekutiv të
pushtetit në rreth, akti i të cilit është i formës
së prerë".
Pra me këtë paragraf i njihet një organi të administratës
shtetërore kompetenca që të ndryshojë e, në
raste të veçanta, të zgjidhë kontratën ekzistuese
të qirasë së banesave, e cila është lidhur
midis ndërmarrjes shtetërore përkatëse dhe personit
fizik qiramarrës.
Mirëpo, sikurse dihet, mosmarrëveshjet që rrjedhin nga
marrëdhënie kontraktore (dmth, nga marrëdhënie juridike
civile të mirëfillta) shayrtohen e zgjidhen në rrugë
gjyqësore e jo nga një organ ekzekutiv i pushtetit në
rreth, i cili ligjërisht është organ i administratës
shtetërore. Këtej rezulton qartë se me këtë
paragraf i është hequr pushtetit gjyqësor një prerogativë
e natyrshme e tij dhe ajo i është dhënë gabimisht,
pa të drejtë një organi të pushtetit ekzekutiv.
Pa dyshim, përmbajtja e këtij paragrafi vjen në kundërshtim
të hapur me nenin 3 të ligjit "Për dispozitat kryesore
kushtetuese", ku është sanksionuar tekstualisht se: "Parimi
themelor i organizimit shtetëror është ndarja e pushtetit
legjislativ, ekzekutiv dhe atij gjyqësor".
Rrjedhimisht Gjykatës Kushtetuese i imponohet detyra ligjore që
të ndryshojë paragrafin 2 të nenit 1 të Ligjit Nr.7575,
datë 29.06.1992.
Edhe paragrafi i fundit i nenit 3 të këtij ligji është
i pabazuar. Ai ka këtë përmbajtje: "Sipërfaqet
në banesat shtetërore të lëshuara me nënqira
nga qiramarrësit trajtohen si sipërfaqe tepricë banimi.
Qiratë e vjelura nga këto banesa kalojnë në të
ardhurat e shtetit". Mirëpo, sikurse dihet, kontrata e paligjshme
e nënqirasë të pjesëshme ose në tërësi
të një banese shtetërore nuk mund të cilësohet
kurrësesi si tepricë sipërfaqeje banimi, por përbën
një nga shkaqet që gjykata, me kërkesën e Ndërmarrjes
Banesa qiradhënëse, mund të zgjidhë në çdo
kohë kontratën e qirasë, sepse qiramarrësi e ka
përdorur sipërfaqen e banimit jo sipas ligjit, kontratës
ose destimit të saj (neni 286, gërma "b" e Kodit
Civil).
Votuan kundër këtij vendimi Rustem Gjata, Hilmi
Dakli, Manol Konomi, Franc Jakova
(V - GjK - 6/92 - FZ.5/92, fq.272-273)
Vendimi nr.7, datë 16.09.1992
(V - 7/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët
Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Ylvi Myrtja, Thimjo Kondi, Natasha
Sheshi, Franc Jakova - relator i çështjes,
më datat 04.09.1992 dhe 09.09.1992, mori në
shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me
kërkuese: KRYESIA E PARTISE KOMUNISTE TE SHQIPERISE, me objekt:
"1. Deklarimi antikushtetues i Ligjit Nr.7591, datë 16.07.1992,
për ndryshimin e përmbajtjes së gërmës "b"
të nenit 6 të Ligjit "Për Partitë Politike";
2. Anullimin e urdhërit Nr.43/2, datë 17.7.1992, të Ministrit
të Drejtësisë për nxjerrjen jashtë ligjit të
Partisë Komuniste të Shqipërisë".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës
për deklarimin antikushtetues të Ligjit Nr.7591, datë
16.07.1992.
Të deklarojë jashtë kompetencave të saj shqyrtimin
e kërkesës për anullimin e urdhërit të Ministrit
të Drejtësisë Nr.43/2, datë 17.07.1992".
duke arsyetuar:
Me Ligjin Nr.7591, datë 16.07.1992, të shpallur
nga Presidenti i Republikës me Dekretin Nr.251, datë 17.07.1992,
gërma "b" e nenit 6 të Ligjit Nr.7502, datë
25.07.1991 "Për Partitë Politike", në të
cilin përcaktohen rastet kur nuk lejohet krijimi ose ndalohet veprimtaria
e partive politike, është ndryshuar si vijon: "Kur qëllimet
e veprimtaria e saj kanë karakter antikombëtar, shovinist,
racist, totalitarist, fashist, stalinist, enveristo-komunist dhe marksist-leninist".
Ministri i Drejtësisë me Urdhërin Nr.43/2, datë
17.07.1992, ka urdhëruar: "Nxjerrjen jashtë ligjit të
Partisë Komuniste të Shqipërisë si dhe çregjistrimin
e saj, ndalimin e veprimtarisë së organeve dhe organizatave
komuniste".
Kryesia e Partisë Komuniste të Shqipërisë, ka kërkuar
nga Gjykata Kushtetuese:
1. Të deklarohet antikushtetuese përmbajtja e gërmës
"b" të nenit 6 sepse:
a) në Dispozitat Kryesore Kushtetuese lejohet pluralizmi partiak
pa u vënë ndonjë kufizim për parti të veçanta,
pra nuk mund të vihen kufizime me ligj;
b) ndryshimet që i janë bërë kësaj dispozite
duke u shtuar fjalët : "stalinist, enveristo-komunist dhe
marksist-leninist", janë bërë me qëllim për
të nxjerrë jashtë ligjit Partinë Komuniste të
Shqipërisë;
2. Anullimin e Urdhërit të Ministrit tëDrejtësisë
për mxjerrjen jashtë ligjit të Partisë Komuniste
të Shqipërisë, meqënëse ajo është
një parti e re me program demokratik dhe nuk i ka karakteristikat
që përshkruhen në gërmën "b" të
nenit 6.
Lidhur me kërkesën e parë, Gjykata çmon se në
Dispozitat Kryesore Kushtetuese sanksionohet parimi i pluralizmit partiak.
Në paragrafin e dytë të nenit 6 të këtyre Dispozitave
thuhet se: "Partitë politike dhe organizatat e tjera, krijohen
dhe ushtrojnë veprimtarinë e tyre në përputhje me
ligjin".
Moslejimi me ligj i krijimit dhe veprimtarisë së partive politike,
kur qëllimet dhe veprimtaria e tyre kanë karakter antikombëtar,
enveristo-komunist, marksist-leninist etj, nuk vjen në kundërshtim
me parimin e pluralizmit partiak. Sipas Dispozitave Kryesore Kushtetuese,
Republika e Shqipërisë është shtet juridik dhe demokratik.
Nga kjo del që qëllimet dhe veprimtaria e partive politike
duhet të zhvillohen vetëm mbi parime demokratike. Nuk mund
të lejohet veprimtaria e partive politike që kanë në
themel parime antidemokratike si rrëzimin me dhunë të
rendit kushtetues, heajen dhe kufizimin e lirive demokratike të
shtetasve, diktaturën e proletariatit, luftën e klasave etj.
Ndërsa kërkesa për anullimin e Urdhërit të
Ministrit të Drejtësisë për mxjerrjen jashtë
ligjit të Partisë Komuniste të Shqipërisë nuk
hyn në juridiksionin e Gjykatës Kushtetuese.
Sipas nenit 13 të Ligjit Nr.7502, datë 25.07.1991 "Për
Partitë Politike", "kundër aktit të Ministrit
të Drejtësisë, që refuzon kërkesën për
formimin e një partie, që ndalon vazhdimin e veprimtarisë
së saj ose që nuk pranon kërkesën për ndryshime
në program, statut dhe në emërtimin e partisë, mund
të bëhet ankim brenda 15 ditëve nga dita e njoftimit
në Gjykatën e Lartë, e cila brenda 15 ditëve merr
vendim të formës së prerë".
Me dryshimet që janë bërë në sistemin e organeve
gjyqësore, Gjykatës së Kasacionit i janë lënë
të gjitha kompetencat që ka patur Gjykata e Lartë, me
përjashtim të atyre që janë ndryshuar shprehimisht
me ligj.
Votuan kundër këtij vendimi Veli Budo, Thimjo
Kondi, Natasha Sheshi, Ylvi Myrtja
(V - GjK - 7/92 - FZ.6/92, fq.340-341)
Vendimi nr.8, datë 18.09.1992
(V - 8/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Franc Jakova, Thimjo Kondi,
Natasha Sheshi, Veli Budo, Ylvi Myrtja - relator i çështjes,
më datat 25.8.1992, 02.09.1992 dhe 18.09.1992, mori
në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen
me kërkuese: GJYKATA E RRETHIT TIRANE, me objekt: "Papajtueshmëria
e nenit 14/4 të Ligjit Nr.7566, datë 25.05.1992 "Për
armët" me dispozitat kryesore kushtetuese".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
me shumicë votash, vendosi: "Fjalia e parë e paragrafit
të katërt të nenit 14 të Ligjit Nr.7566, datë
25.05.1992 "Për armët" të ndryshohet si vijon:
"Organet e policisë së rendit lejohen që pa miratimin
paraprak të prokurorit të rrethit përkatës, të
kryejnë kontrolle të personit ose të banesës vetëm
në raste flagrante ose kur kanë të dhëna mjaftësisht
të bazuara se ai mban pa leje armë, municione apo eksploziv.
Menjëherë pas kryerjes së çdo kontrolli të
tillë, e gjithësesi jo më vonë se 12 orë nga
përfundimi i tij, organet e policisë detyrohen të njoftojnë
prokurorin e rrethit përkatës për miratim".
- Shfuqizimin e fjalisë së dytë të paragrafit të
katërt të nenit 14 të ligjit Nr.7566, datë 25.05.1992
"Për armët", me këtë përmbajtje:
"Autorët e veprës penale të armëmbajtjes pa
leje të hetohen e gjykohen në gjendje arresti".
duke arsyetuar:
Gjykata e rrethit Tiranë me shkresën datë
18.07.1992, kërkon shfuqizimin e fjalisë së dytë
të paragrafit të katërt të nenit 14 të ligjit
Nr.7566, datë 25.05.1992 "Për armët", ku bëhet
fjalë për arrestimin e autorëve të veprave penale
të armëmbajtjes pa leje se cënon pavarësinë
e gjykatave dhe nuk u jep mundësi për zgjedhjen e masës
së sigurimit rast pas rasti siç parashikohet në Kodin
e Procedurës Penale.
Edhe Prokurori i Përgjithshëm, me shkresën Nr.766, datë
27.07.1992, kërkon shfuqizimin e fjalisë së parë
të paragrafit të katërt të nenit 14 të Ligjit
"Për armët", ku bëhet fjalë për kontrollin
e banesës, se vjen në kundërshtim me dispozitat kryesore
kushtetuese.
Pavarësisht se Prokurori i Përgjithshëm nuk ka të
drejtë të bëjë kërkesë për fillimin
e procedurës për shqyrtimin e akteve ligjore e nënligjore,
meqënëse objekti i gjykimit të çështjes ka
të bëjë me të drejta kushtetuese, gjykata në
bazë të nenit 25/1 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992
"Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491,
datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese",
vendosi të shqyrtojë çështjen me nismën e
saj.
Paragrafi i katërt i nenit 14 të Ligjit "Për armët",
ve rregulla të karakterit procedural-penal për kontrollet
dhe masat e sigurimit.
Kontrolli është një nocion i gjerë që përfshin
kontrollin e personit, të banesës, të lokaleve, etj.
Përcaktimi: "Lejohen forcat e rendit të bëjnë
kontrolle për armëmbajtje pa leje...", u le dorë
krejt të lirë forcave të rendit që për çdo
dyshim armëmbajtjeje pa leje të bëjnë kontrolle
vetiake të cilitdo person fizik e të banesës së
tij pa asnjë miratim paraprak të prokurorit dhe madje pa e
njoftuar fare atë, menjëherë pas kryerjes së kontrollit.
Ky formulim përbën një shkelje të parimit se: "Republika
e Shqipërisë është shtet juridik dhe demokratik
(paragrafi i parë i nenit 2 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991
"Për dispozitat kryesore kushtetuese"), e madje cënon
dinjitetin e njeriut dhe paprekshmërinë e banesës, që
janë sanksionuar si të drejta themelore të tij (paragrafi
i dytë i të njëjtit nen)".
Por nevoja e luftës kundër krimit të armëmbajtjes
pa leje, që është rritur në mënyrë të
ndjeshme, duke u bërë shqetësues për tërë
shoqërinë, në kushtet e tanishme kërkohet që,
në raste përjashtimore e me kufizime apo kushtëzime të
përcaktuara qartë në dispozitat ligjore përkatëse,
të lejohen organet e policisë për të kryer kontrolle
pa miratiminparaprak të prokurorit.
Përjashtimet për organet e policisë në kryerjen
e kontrolleve,pa miratimin paraprak dhe të arsyetuar të organit
kompetent gjyqësor, duhet të parashikohen shprehimisht në
ligjin objekt shqyrtimi, si raste të veçanta, të ngutshme
dhe flagrante. Në këtë vështrim, kontrolli për
armëmbajtje pa leje nga forcat e rendit mund të kryhet vetëm
në raste krejt përjashtimore dhe duke respektuar kërkesat
e neneve 85, 86, 89 e 92 të Kodit të Procedurës Penale
dhe të neneve 21 e 23 të Ligjit Nr.7504, datë 30.07.1991
"Për Policinë e Rendit". Megjithatë, duhet
theksuar se oficerët e policisë menjëherë pas kryerjes
së çdo kontrolli por jo më vonë se 12 orë
nga përfundimi i tij, detyrohen të njoftojnë prokurorin
e rrethit përkatës për miratim. Vënia e kufizimeve
dhe detyrimi për të njoftuar prokurorin është i
domosdoshëm në kuadrin e mbrojtjes së dinjitetit të
njeriut dhe njërës nga të drejtat themelore të tij,
siç është paprekshmëria e banesës.
Fjalia e dytë e paragrafit të katërt të nenit 14
të Ligjit "Për armët" ku thuhet: "Autorët
e veprës penale të armëmbajtjes pa leje të hetohen
e gjykohen në gjendje arresti", i ka hequr të drejtën
e vlerësimit të masës së sigurimit organit kompetent
gjyqësor. Urdhërimi që bëhet në këtë
dispozitë është i detyrueshëm për të gjitha
rastet e armëmbajtjes pa leje. Për pasojë masa e arrestit
duhet të aplikohet për të gjithë autorët që
akuzohen për armëmbajtje pa leje.
Hetimi dhe gjykimi i të gjithë të pandehurve për
vepra penale të armëmbajtjes pa leje vetëm në gjendje
arresti vjen në kundërshtim me parimet e sanksionuara në
dispozitat kryesore kushtetuese dhe konkretisht me parimin e pavarësisë
së pushtetit gjyqësor. Në nenin 1 të Ligjit Nr.7561,
datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime
në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat
kryesore kushtetuese", thuhet shprehimisht se : "Pushteti
gjyqësor është i ndarë dhe i pavarur nga pushtetet
e tjera. Ai ushtrohet vetëm nga organet e njohura nga ligji "Për
dispozitat kryesore kushtetuese".
Ndjekja penale dhe gjykimi në gjendje arresti i të gjithë
të pandehurve për vepra penale të armëmbajtjes pa
leje,siç parashikohet në Ligjin "Për armët",
cënon rëndë parimin kushtetues të pavarësisë
së gjykatave të sanksionuar edhe në nenin 8/1 të
ligjit të lartpërmedur ku thuhet : "Në ushtrimin
e kompetencave të tyre, gjyqtarët janë të pavarur
dhe u nënshtrohen vetëm Ligjit "Për dispozitat kryesore
kushtetuese" dheligjeve. Për të siguruar zhvillimin e
drejtë dhe të shpejtë të hetimit e të gjykimit,
gjykata, gjyqtari i vetëm dhe hetuesi kanë të drejtë
të marrin masa sigurimi kundrejt një personi që është
marrë si i pandehur" (neni 47 i Kodit të Procedurës
Penale). Zgjedhja e masës së sigurimit lihet në çmuarjen
e gjykatës, gjyqtarit dhe hetuesit në përputhje me rrethanat
e çështjes, rrezikshmërinë shoqërore të
veprës penale e të fajtorit dhe personalitetit të tij.
Në zgjedhjen e masës së sigurimit, gjyqtarët, prokurorët
dhe hetuesit mbajnë parasysh përveç veprës penale
që i ngarkohet të pandehurit provat që rëndojnë
kundër tij, mundësinë e fshehjes nga hetimi dhe gjykimi,
mundësinë e zhdukjes së provave dhe pengimin e zbulimit
të së vërtetës nga autori, mundësinë e
vazhdimit të veprimtarisë kriminale, gjendjen shëndetësore
të të pandehurit, përshtypjen që ka shkaktuar vepra
penale, rrezikun e pasojave të tjera, moshën, gjendjen familjare,
etj. Pa u analizuar për çdo rast rrethanat e mësipërme
nuk ka se si të vendoset për masën e sigurimit që
duhet të abatohet kundër të pandehurve që akuzohen
për armëmbajtje pa leje.
Masa e arrestit, për nga natyra fakultative e tij, e cila bazohet
në kriteret e lartpërmendura, është një prerogativë
e pushtetit gjyqësor, parim ky i sanksionuar edhe në nenin
49 të Kodit të Procedurës Penale, ku thuhet: "Arrestimi,
si masë sigurimi që merret nga gjykata ose hetuesi mund të
zbatohet për vepra penale...".
Duke analizuar sa më sipër, Gjykata Kushtetuese arrin në
konkluzionin se paragrafi i katërt i nenit 14 të ligjit Nr.7566,
datë 25.05.1992 "Për armët", është
i papajtueshëm me dispozitat kryesore kushtetuese.
Në këto rrethana kërkesa e gjykatës së rrethit
Tiranë, është e bazuar dhe si e tillë duhet pranuar.
Votoi kundër këtij vendimi Veli Budo
(V - GjK - 8/92 - FZ.6/92, fq.341-343)
Vendimi nr.9, datë 02.11.1992
(V - 9/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e
përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Thimjo Kondi, Natasha
Sheshi, Ylvi Myrtja, Veli Budo - relator i çështjes,
më datën 02.11.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GJYKATA
E APELIT TIRANE, me objekt: "Pakushtetutshmëria e Urdhëresës
Nr.1, datë 7.7.1989 e Këshillit të Ministrave "Për
administrimin e kërkesave për banesa dhe për shpërndarjen
e tyre"".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës
së Gjykatës së Apelit Tiranë".
duke arsyetuar:
Gjykata e rrethit Tiranë, duke gjykuar çështjen
civile me paditës Bani Priftin kundër të paditurit Rifat
Teqja, në caktimin e sipërfaqes së banimit i ka dhënë
të parit një dhomë më tepër, mbasi gruaja e
tij është "Heroinë e Punës".
Gjykata e Apelit Tiranë, të cilës i ka ardhur çështja
mbi ankim, duke u mbështetur në nenin 8 të paragrafit
të dytë të ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për
disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991
"Për dispozitat kryesore kushtetuese", ka vendosur pezullimin
e gjykimit të saj dhe ka dërguar materialet e çështjes
Gjykatës Kushtetuese, duke çmuar se Urdhëresa e Këshillit
të Ministrave Nr.1, datë 07.07.1989 "Për administrimin
e kërkesave për banesa dhe për shpërndarjen e tyre",
dhe konkretisht neni2 paragrafi i katërt i saj vjen në kundërshtim
me përmbajtjen e Ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Në kushtet e tanishme kur fondet kryesore të banesave janë
pronë e shtetit dhe administrohen prej tij, dhënia e të
drejtës për të gëzuar sipërfaqe të tepërt
banimi është një nder i veçantë që shoqëria
dhe shteti u bën personave të caktuar apo kategori personash,
për merita të veçanta shërbimi ndaj popullit dhe
atdheut.
Edhe në të ardhmen do të ketë njerëz që
do të vlerësohen në mënyrë të veçantë
dhe që do të meritojnë titullin "Hero i Popullit",
"Hero i Punës", etj.
Në rast se do të vërtetohet që ky ose ai titull
nderi i është dhënë dikujt pa e merituar atë,
organi që ka të drejtën të japë tituj të
tillë ka edhe të drejtën t'i heqë ato.
Këshilli i Ministrave ka të drejtë të bëjë
ndryshime apo plotësime në Urdhëresën Nr.1, datë
07.07.1989 "Për administrimin e kërkesave për banesa
dhe për shpërndarjen e tyre", kur këtë e çmon
të domosdoshme.
Prandaj përmbajtja e paragrafit të katërt të nenit
2 të urdhëresës në fjalë nuk vjen në kundërshtim
me Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese".
(V - GjK - 9/92 - FZ.9/92, fq.486-487)
Vendimi nr.10, datë 17.11.1992
(V - 10/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Natasha Sheshi, Veli Budo,
Ylvi Myrtja, Thimjo Kondi - relator i çështjes,
më datat 30.10.1992, 06.11.1992, 13.11.1992 dhe 17.11.1992,
mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen
me kërkuese: NDERMARRJA E PERBASHKET SHQIPTARO-FRANCEZE GROUP ADA,
me objekt: "Të rivendoset e drejta kushtetuese e shkelur nga
zbatimi i një akti normativ që nuk është botuar
e që nuk ka hyrë në fuqi rregullisht (Vendimi i Këshillit
të Ministrave Nr.288, datë 01.07.1992 "Për sistemin
e tregut valutor") e të ndreqen pasojat e ardhura".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Zbatimi i Vendimit Nr.288, datë
01.07.1992, të Këshillit të Ministrave "Për
sistemin e tregut valutor" pa u botuar dhe pa hyrë në
fuqi rregullisht, nga Dega e Policisë Financiare Tiranë, përbën
shkelje të së drejtës kushtetuese të firmës
ADA.
Të detyrohet Dega e Policisë Financiare Tiranë të
shfuqizojë vendimet e marra në zbatim të pikës 16
të Vendimit Nr.288, datë 01.07.1992 të Këshillit
të ministrave të dhëna para hyrjes në fuqi rregullisht
të këtij vendimi".
duke arsyetuar:
Me kërkesën datë 24.09.1992, Shoqëria
e Përbashkët Shqiptaro-Franceze GROUP ADA kundërshton
Vendimin e Këshillit të ministrave Nr.288, datë 01.07.1992
"Për sistemin e tregut valutor", duke parashtron se hyrja
në fuqi e këtij vendimi menjëherë, ap u publikuar
(pa marrë dijeni të interesuarit rregullisht për përmbajtjen
e tij), bie në kundërshtim me dispozitat kryesore kushtetuese,
që parashikojnë se ligjet hyjnë në fuqi pesëmbëdhjetë
ditë pas botimit të tyre në Gazetën Zyrtare, si
dhe me normën ligjore që përcakton se "Shqipëria
do t'i bëjë të njohura publikisht të gjitha ligjet,
rregullat dhe procedurat që kanë të bëjnë ose
ndikojnë në investimet e huaja". Për rrjedhojë,
pretendon kërkuesi, sekuestrimi prej Policisë Financiare i
vleftës prej 42072.83 USD të shitjeve në valutë
të huaj të realizuara nga data 1 deri më 31 korrik 1992,
kur ende nuk kishin marrë dijeni për miratimin e aktit në
fjalë, duhet të konsiderohet veprim i paligjshëm dhe
shuma e mësipërme duhet t'u kthehet.
Nga shpjegimet e palës kërkuese, nga shqyrtimi i dokumentave
të paraqitura prej saj, nga përgjigjja e dhënë prej
përfaqësuesit të Këshillit të Ministrave, sipas
të cilit Vendimi i lartpërmendur nuk rezulton t'u jetë
komunikuar të interesuarve as drejtpërdrejt e as nëpërmjet
Ministrisë së Tregtisë e të Marrëdhënieve
Ekonomike me Jashtë apo prej ndonjë institucioni tjetër,
si dhe nga tërësia e provave të shqyrtuara gjatë
gjykimit të çështjes rezulton se Vendimi i Këshillit
të Ministrave Nr.288, datë 01.07.1992 "Për sistemin
e tregut valutor", është bërë i njohur publikisht
vetëm pas botimit të tij në Fletoren Zyrtare Nr.5 të
vitit 1992, që mban datën e daljes prej shtypit më 25.09.1992.
Përsa i përket kohës së shpalljes dhe të hyrjes
në fuqi të akteve juridike normative, Ligji Nr.7491, datë
29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", parashikon
se "ligjet shpallen jo më vonë se 15 ditë pas miratimit
dhe hyjnë në fuqi 15 ditë pas botimit të tyre në
Gazetën Zyrtare (Fletoren Zyrtare), duke përjashtuar rastet
kur parashikohet ndryshe nga vetë ligjet si dhe rastet e ligjeve
organike" (neni 23, paragrafi i tretë), ndërsa vendimet,
urdhëresat e udhëzimet që nxjerr Këshilli i Ministrave
bë bazë të Kushtetutës e të ligjeve dhe për
zbatimin e tyre... "kur kanë karakter normativ, botohen në
Gazetën Zyrtare, me përjashtim të rasteve të veçanta
të parashikuara me ligj". (neni 36, pika 2) Gjithashtu, sipas
nenit 39, paragrafi i tretë, të ligjit kushtetues, "Ministrat,
për Çështjet që janë në kompetencën
e tyre, nxjerrin urdhëra, rregullore e udhëzime në bazë
të ligjeve dhe të urdhëresave e të vendimeve të
Këshillit të Ministrave dhe për zbatimin e tyre. Aktet
e ministrave me karakter normativ botohen në Gazetën Zyrtare,
me përjashtim të rasteve të veçanta të parashikuara
me ligj".
Nga përmbajtja e normave kushtetuese të sipërpërmendura
rezulton se rregulli i përgjthshëm është botimi
i ligjeve dhe i akteve te tjera normative në Fletoren Zyrtare (Botim
i Kryesisë së Kuvendit Popullor). Botimi në Fletoren
Zyrtare është mënyra e domosdoshme e publikimit dmth,
e marrjes dijeni rregullisht prej subjekteve për përmbajtjen
e tyre, por ligji kushtetues në fuqi lejon mundësinë
e parashikimit, në raste përjashtimore, edhe të ndonjë
forme tjetër për publikimin e përmbajtjes së tyre,
veçse ky përjashtim mund të bëhet vetëm me
ligj.
Pra, në bazë të këtyre normave kushtetuese Kuvendi
Popullor, kur e çmon të nevojshme, miraton ligj ku parashikon
rastet e veçanta kur lejohet mosbotimi i aktit normativ në
Fletoren Zyrtare. Në këto raste ai detyrimisht duhet të
përcaktojë format e tjera të përshtatshme të
botimit të tyre.
Hyrja në fuqi e ligjeve dhe e akteve të tjera normative kushëzohet
prej botimit të tyre, por këto dy momente nuk mund dhe nuk
duhet të përputhen. Kurdoherë është e nevojshme
të caktohet një afat optimal i marrjes dijeni për përmbajtjen
e normave të reja apo të ndryshimeve në ato ekzistueset,
sepse askush nuk mund të ngarkohet me përgjegjësi për
mosnënshtrimin e sjelljes së tij ndaj një norme ende
të panjohur. Ky afat optimal është afati 15 ditor i caktuar
nga ligjvënësi i cili fillon nga data e botimit në Fletoren
Zyrtare. Edhe në rastet kur në tekstin e ligjit apo të
aktit tjetër normativ parashikohet hyrja në fuqi e aktit menjëherë,
siç ndodh shpesh në praktikën e Parlamentit dhe të
Këshillit të Ministrave, kjo duhet të nënkuptojë
rregullin e përgjithshëm të hyrjes në fuqi 15 ditë
pas botimit të aktit. Në rastet kur ligjvënësi çmon
se është i domosdoshëm një afat i ndryshëm
nga afati 15 ditor i lartpërmendur, atëhere ky afat duhet
të përcaktohet prej tij dhe të shprehet në tekstin
e vetë ligjit.
Nisur nga arsyetimet e mësipërme, Gjykata Kushtetuese, arrin
në përfundimin se, ndonëse në përmbajtjen e
Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.288, datë
01.07.1992 "Për sistemin e tregut valutor", nuk vërehet
ndonjë pakushtetutshmëri ose paligjshmëri, zbatimi i
këtij vendimi pa u publikuar zyrtarisht dhe pa hyrë në
fuqi rregullisht përbën shkelje të një të drejte
kushtetuese për subjektet që u drejtohet ky vendim. Për
rrjedhojë, ndërmarrja e përbashkët GROUP ADA legjitimohet
në kërkesën e saj për anullimin e pasojave të
kundërligjshme të ardhura nga zbatimi i menjëhershëm
i këtij vendimi.
Duke u pranuar si e ligjshme kërkesa e ndërmarrjes së
përbashkët ADA, vendimet Nr.459/1 dhe 459/2, datë 14.09.1992,
të degës së Policisë Financiare Tiranë, të
bazuara në pikën 16 të Vendimit të Këshillit
të Ministrave Nr.288, datë 01.07.1992, mbeten pa bazë
ligjore.
(V - GjK - 10/92 - FZ.9/92, fq.488-489)
Vendimi nr.11, datë 17.11.1992
(V - 11/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Natasha Sheshi, Veli Budo,
Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja - relator i çështjes,
më datën 10.11.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: PRESIDENTI
I SHOQERISE "XHOKONDA", me objekt: "Papajtueshmëria
e Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.427, datë
05.10.1992 "Për shfuqizimin e Vendimit të tij Nr.377,
datë 27.08.1992 "Për privatizimin e anijes "Saranda"
të Flotës Detare Durrës me Dispozitat Kryesore Kushtetuese"".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Këshilli i Ministrave të
shfuqizojë Vendimin individual Nr.427, datë 05.10.1992 "Për
shfuqizimin e Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.377,
datë 27.08.1992 "Për privatizimin e anijes "Saranda"
të Flotës Detare Tregtare në Durrës"".
duke arsyetuar:
Me Vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.377,
datë 27.08.1992, është lejuar privatizimi i anijes "Saranda".
Ky veprim juridik do të bëhej ndërmjet të tjerash
me kushtin që çmimi të paguhej menjëherë
e në valutë të huaj sipas kursit të lirë të
këmbimit në kohën e pagesës. Për zbatimin e
këtij vendimi është ngarkuar Agjencia Kombëtare
e Privatizimit dhe Ministria e Transporteve dhe Komunikacioneve.
Më datën 01.09.1992, Agjencia Kombëtare e Privatizimit
me shkresën Nr.710 dhe Ministria e Transporteve dhe Komunikacioneve
me shkresën Nr.4682, kanë lëshuar autorizimin për
kalimin e anijes në pronësi private të zotit Syrja Vrapi.
Autorizimi për privatizimin e kësaj anije i është
dërguar Flotës Detare Tregtare Durrës dhe Degës
së Bankës së Shtetit Tiranë. Sipas autorizimit kalimi
i pronësisë do të bëhej nëpërmjet kontratës
së shitjes.
Kontrata është lidhur më datën 16.09.1992 nga Agjencia
Kombëtare e Privatizimit (shitësi) dhe pronari i firmës
"Xhokonda" zoti Syrja Vrapi (blerësi), pasi ky i fundit
ka paguar çmimin përkatës në shumën 7.284.654
lekë duke i derdhur në valutë të huaj. Flota Detare
Tregtare Durrës në prani të përfaqësuesit të
Agjencisë Kombëtare të Privatizimit më datën
18.09.1992 i ka dorëzuar zotit Syrja Vrapi anijen. Më datën
26.09.1992 blerësi ka marrë dëshminë e pronësisë
dhe atë për të lundruar me flamur shqiptar.
Me Vendimin Nr.427, datë 05.10.1992 Këshilli i Ministrave
ka shfuqizuar vendimin e tij Nr.377, datë 27.08.1992 dhe ka vendosur
që privatizimi i anijes "Saranda" të bëhet
nëpërmjet ankandit.
Sipas nenit 23 të Ligjit Nr.7512, datë 10.08.1991 "Për
sanksionimin dhe mbrojtjen e pronës private, të nismës
së lirë, të veprimtarive private te pavarura dhe privatizimit"
përveç ankandit është përcaktuar se kalimi
i pronës shtetërore në pronë private bëhet
edhe nëpërmjet: "...shitjes së lirë të
aksioneve, dhënies falas të aksioneve shtetërore personave
fizikë vendas si dhe në çdo mënyrë tjetër
të përshtatshme", duke mos i dhënë përparësi
asnjërës prej këtyre.
Nga provat e administruara rezulton se për kalimin e anijes "Saranda"
nga pronësi shtetërore në atë private Këshilli
i Ministrave ka zgjedhur formën e shitjes individuale.
Në këtë vështrim Vendimi i Këshillit të
ministrave Nr.377, datë 27.08.1992, nuk është marrë
në kundërshtim me kërkesat e ligjit për privatizimin
e pronës shtetërore. Zgjedhjen e formës konkrete të
privatizimit vetë ligji e ka lënë në çmimin
e Këshillit të ministrave, dhe si palë përfaqësuese
të shtetit ka caktuar Agjencinë Kombëtare të Privatizimit.
Vendimi në fjalë i Këshillit të Ministrave është
zbatuar, dmth, në bazë të tij është lidhur
kontrata dhe kjo e fundit është përmbushur. Pas këtij
veprimi çdo mosmarrëveshje që mund të lindë
midis palëve ka karakter kontraktor, dhe si e tillë nuk mund
të zgjidhet në rrugë administrative.
Për rrjedhojë, Vendimi i Këshillit të Ministrave
Nr.427, datë 27.08.1992, nuk ka asnjë bazë kushtetuese
dhe ligjore. Nëpërmjet tij shkelet parimi i njohur sipas të
cilit asnjë organ administrativ nuk legjitimohet në nxjerrjen
e akteve apo kryerjen e veprimeve të njëanshme që cënojnë
marrëdhëniet respektive të palëve në një
kontratë të lidhur ndërmjet tyre.
Pas lidhjes së kontratës së shitjes çështja
ka hyrë në juridiksionin gjyqësor të zakonshëm.
Meqënëse kemi të bëjmë me një veprim juridiko-civil,
pretendimet e palëve dhe të personave të interesuar realizohen
në rrugën e zakonshme gjyqësore. Një rregullim i
tillë është parashikuar dhe nga vetë palët
në kontratën e shitjes ku thuhet: "Në rastet kur
palët do të kenë konflikte për pikat e kësaj
kontrate të cilat nuk do t'i zgjidhin vetë; secila palë
ka të drejtë t'i drejtohet gjykatës shqiptare konformë
legjislacionit shqiptar në fuqi".
Duke analizuar sa më sipër, Gjykata kushtetuese arrin në
përfundimin se Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.427,
datë 05.10.1992, është i papajtueshëm me Ligjin
"Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Në këto rrethana, kërkesa e presidentit të firmës
"Xhokonda", është e bazuar dhe si e tillë duhet
pranuar.
(V - GjK - 11/92 - FZ.9/92, fq.489-490)
Vendimi nr.12, datë 28.10.1992
(V - 12/92)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar
dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Natasha Sheshi, Thimjo
Kondi, Ylvi Myrtja, Veli Budo - relator i çështjes,
më datën 28.10.1992, mori në shqyrtim në
seancë gjyqësore çështjen me kërkues: MAKSIM
HAXHIA, me objekt: "Pakushtetutshmëria e Vendimit të
kuvendit Popullor Nr.231, datë 17.09.1992, për shkarkimin
e tij nga detyra".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë,
njëzëri, vendosi: "Kuvendi Popullor ka vepruar në
pajtim me dispozitat kryesore kushtetuese, lidhur me lirimin nga detyra
të Prokurorit të Përgjithshëm Maksim Haxhia".
duke arsyetuar:
Ish-Prokurori i Përgjithshëm, Maksim Haxhia,
në kërkesën që i ka drejtuar kësaj Gjykate
pretendon se Vendimi i Kuvendit Popullor për shkarkimin e tij nga
detyra është në kundërshtim flagrant me nenet 6
e 14 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992, "Për disa
ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991,
"Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Kuvendi Popullor, me Vendimin Nr.231, datë 17.09.1992, ka shkarkuar
nga detyra e Prokurorit të Përgjithshëm Maksim Haxhia,
për dobësi të theksuara në punë, për mungesë
objektiviteti dhe zvarritje në hetimin e disa çështjeve
penale të rëndësishme, për emërimin e një
prokurori në rrethin e Vlorës pa marrë miratimin e Këshillit
të Lartë të Drejtësisë dhe në kundërshtim
me nenin 15 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992. Të gjitha
këto të meta dhe veprime, pa bërë cilësimin
e tyre ligjor dhe pavarësisht nga pasojat penale janë konsideruar
shkelje të rënda në kryerjen e detyrës.
Në këto rrethana, Vendimi i Kuvendit Popullor për shkarkimin
e Prokurorit të Përgjithshëm, nuk mund të shqyrtohet
vetëm nën prizmin e dispozitës së nenit 6 (lidhur
me atë të nenit 14) të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992,
që parashikon mundësinë e shkarkimit nga detyra të
Prokurorit të Përgjithshëm dhe të zëvëndësave
të tij në dy raste të kufizuara : kryerja e një
vepre penale të rëndë të parashikuar shprehimisht
nga ligji dhe paaftësia mendore, por dhe sidomos në lidhje
me normën e pikës 10 të nenit 16 të Ligjit Nr.7491,
datë 29.04.1991 dhe në frymën e saj, duke patur parasysh
si mbrojtjen e të drejtave të një personi në krye
të një institucioni shtetëror me rëndësi, siç
është Prokuroria e Përgjithshme, ashtu dhe sigurimin
e funksionimit të rregullt e normal të shërbimit të
këtij institucioni, në të gjitha hallkat e tij. Në
këtë aspekt, problemi që shtrohet për shqyrtim përpara
kësaj Gjykate dhe zgjidhja e tij ka një rëndësi
themelore, përveç të tjerash edhe për faktin se
ndodhemi përpara dy dispozitave të një rangu, kushtetuese
si njëra dhe tjetra, por jo në raport ndërvarësie.
Parimet që shprehin këto dy norma kushtetuese, nuk vijnë
në kundërshtim, as përjashtojnë njëra-tjetrën.
Ato kanë përmbajtje të ndryshme. Në bazë të
nenit 6 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992, shkarkimi nga
detyra i Prokurorit të Përgjithshëm dhe i zëvëndësave
të tij, kur vërtetohet ligjërisht se kanë kryer
një vepër penale të rëndë ose janë të
paaftë mendërisht, është i detyrueshëm, ndërsa
në rastin e parashikuar prej nenit 16 pika 10 të Ligjit Nr.7491,
datë 29.04.1991, organi që ushtron kontrollin, Kuvendi Popullor,
çmon nëse ka ose jo shkelje dhe nëse për shkak
të këtyre shkeljeve legjitimohet marrja e sanksioneve.
Sipas nenit 16 pika 10 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991,
Kuvendi Popullor ka të drejtën të kontrollojë veprimtarinë
e Prokurorisë së Përgjithshme, të prokurorit dhe
të zëvëndësave të tij, kontroll ky që
ka një karakter të detyrueshëm, të vazhdueshëm
dhe rigoroz.
E drejta e kontrollit, që i njihet Kuvendit Popullor me një
dispozitë të shprehur kushtetuese, parakupton si kusht "sine
qua non" për realizimin efektiv të këtij kontrolli,edhe
të drejtën e marrjes së sanksioneve, duke mos përjashtuar
edhe shkarkimin nga detyra, jashtë rasteve të caktuara në
mënyrë të kufizuar nga neni 6 i Ligjit Nr.7561, datë
29.04.1992. Të tilla janë psh, mospërmbushja në
rregull e detyrës, paaftësia profesionale, paaftësia
fizike etj.
Eshtë e qartë se e drejta e marrjes së sanksioneve në
këto raste, si pasojë e domosdoshme e së drejtës
së kontrollit që ushtron Kuvendi Popullor mbi veprimtarinë
e Prokurorisë së Përgjithshme, ka të njëjtën
vlerë kushtetuese që ka norma e nenit 16 pika 10. Në
të kundërtën, norma e pikës 10 të nenit 16,
që parashikon kontrollin mbi veprimtarinë e Prokurorisë
së Përgjithshme, do të mbetej një normë me
vlerë thjeshtë deklarative dhe logjika e thjeshtë do
të shpinte në këtë përfundim paradoksal: E
drejta e Kuvendit Popullor, organ i vetëm ligjvënës dhe
mbajtës i sovranitetit, do të humbiste çdo fuqi dhe
roli i tij do të ishte ai i një vëzhguesi përpara
një gjendje të krijuar, me pasoja të rënda për
shtetin dhe shoqërinë. Nga ana tjetër, kjo do të
përjashtonte Prokurorin e Përgjithshëm dhe zëvëndësit
e tij nga çdo lloj përgjegjësie, për çfarëdo
shkelje të detyrës, me përjashtim, natyrisht, të
rastit unik të kryerjes së një vepre penale të rëndë
të parashikuar shprehimisht nga ligji.
Përgjegjësia e Prokurorit të Përgjithshëm dhe
e zëvëndësave të tij, kurrësesi nuk mund të
kufizohet vetëm në rastin e parë të nenit 6 të
Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992, pse kështu ata, jashtë
çdo parimi dhe logjike, do të gëzonin një mbrojtje
krejt të veçantë të pajustifikuar dhe do të
viheshin në një pozitë të privilegjuar ndaj të
gjitha organeve të tjera shtetërore, që zenë një
pozitë të lartë në organizimin shtetëror. Një
gjë e tillë nuk gjen bazë në asnjë normë
kushtetuese ose në ndonjë normë me vlerë të
atillë.
Për arsyet e parashtruara më sipër, Gjykata kushtetuese,
arrin në përfundimin se Kuvendi Popullor, duke pasur të
drejtën të ushtrojë kontroll mbi veprimtarinë e
Prokurorisë së Përgjithshme në bazë të
nenit 16 pika 10 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për
dispozitat kryesore kushtetuese", ka edhe të drejtën
e marrjes së sanksioneve, kur gjatë kontrollit konstatohet
se janë kryer shkelje të rënda në përmbushjen
e detyrës ose janë vërtetuar shkaqe që pengojnë
ecjen normale të punës.
(V - GJK - 12/92 - FZ.9/92, fq.491-492)
|
