Vendimet e Vitit 1993

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Franc Jakova, Ylvi Myrtja, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi, Veli Budo - relator i çështjes,

më datat 22.12.1992, 30.12.1992 dhe 08.02.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE, me objekt: "Anullimin e Vendimit të Kuvendit Popullor datë 23.10.1992, për heqjen e imunitetit të deputetit Ilir Meta, si antikushtetues".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës së Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste të Shqipërisë, kundër Vendimit Nr.235, datë 23.10.1992, të Kuvendit Popullor për heqjen e imunitetit të deputetit Ilir Meta".

duke arsyetuar:

Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste të Shqipërisë, i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese duke kërkuar anullimin e Vendimit datë 23.10.1992 të Kuvendit Popullor, me të cilin i është hequr imuniteti deputetit Ilir Rexhep Meta.
Heqja e imunitetit të deputetit Ilir Meta është bërë mbi kërkesën e Prokurorisë së Përgjithshme, në të cilën parashikohej se gjatë zhvillimit të hetimeve kundër një numri personash të aytetit të Poliçanit për veprën penale të heqjes së paligjshme të lirisë, kishin dalë të dhëna edhe për deputetin Ilir Meta, për shpërdorimin e detyrës nga ana e tij, vepër kjo që parashikohej nga neni 106 i Kodit Penal.
Në kërkesën e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, pretendohet se në veprimet e deputetit Ilir Meta nuk ka elementë të figurës së veprës penale të parashikuar nga neni 106 i Kodit Penal e as të një vepre tjetër penale dhe se këto veprime ai i ka kryer gjatë ushtrimit të detyrës së tij si deputet.
Më datat 21, 22 e 23 tetor 1992, Kuvendi Popullor ka shqyrtuar kërkesën e Prokurorisë së Përgjithshme për heqjen e imunitetit të deputetit Ilir Meta dhe në mbështetje të Ligjit nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", me Vendimin e tij nr.235, datë 23.10.1992, i ka hequr imunitetin deputetit Ilir Meta.
Sipas paragrafit të tretë të nenit 22 të ligjit nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", deputetët e Kuvendit Popullor gëzojnë imunitet, ata nuk mund të kontrollohen, të ndalohen, të arrestohen apo të ndiqen penalisht pa pëlqimin e Kuvendit Popullor, me përjashtim të rasteve kur ata kryejnë një krim të dukshëm e të rëndë.
Kjo normë, përbën në vetvete një përjashtim nga parimi i përgjithshëm i barazisë së shtetasve para ligjit. Ai është një privilegj i parlamentit si mbajtës i sovranitetit të popullit dhe shërben si një mjet mbrojtjeje ndaj presioneve apo shantazheve që mund t'i bëhen atij.
Kur Kuvendit Popullor i paraqitet nga ana e organeve të drejtësisë kërkesa për lejimin e ndjekjeve penale dhe të zhvillimit të hetimeve kundër një apo disa deputetëve të caktuar, ka të drejtë të çmojë vetë oportunitetine dhënies apo të mosdhënies së autorizimit pa qenë aspak i detyruar t'i hyjë çështjes në themel dhe të kryejë veprime që janë në kompetencat e organeve të hetimit apo të gjykimit.
Kështu Kuvendi Popullor, në këto raste, shikon vetëm nëse dokumentat e paraqitura janë ose jo të mjaftueshme për të çmuar nëse kërkesa është bërë e argumentuar dhe nëse pas kësaj nuk fshihen motive politike, që ajo nuk bëhet me qëllim për të ushtruar presion ndaj parlamentit nga ana e organeve të tjera.
Heqja ose jo e imunitetit të deputetit dhe dhënia ose jo e autorizimit organeve të drejtësisë për të zhvilluar hetime kundër tij është një çështje që varet tërësisht nga vlerësimi i parlamentit dhe një e drejtë ekskluzive e tij, prandaj këto veprime nuk i shtrohen ankimit apo kontrollit të një organi tjetër shtetëror.

(V - GjK - 1/93 - FZ.2/93, fq.15-152

Vendimi nr.2, datë 08.02.1993
(V - 2/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Franc Jakova, Veli Budo, Ylvi Myrtja, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi - relatore e çështjes,

më datat 25.01.1993 dhe 08.02.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: GRUPI PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE; ARBEN DEMETI, PREÇ ZOGAJ, SHAHIN KADARE, me objekt: "Anullimin e Vendimit të Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë,datë 27.08.1992".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës së Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe të kërkuesave Arben Demeti, Preç Zogaj e Shahin Kadare".

duke arsyetuar:

Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste dhe kandidatët e mundshëm për deputetë të listës shumëemërore të Partisë Demokratike Arben Demeti, Preç Zogaj e Shahin Kadare, kanë kërkuar nga kjo Gjykatë anullimin e Vendimit të Kuvendit Popullor datë 27.08.1992, me të cilin janë shpallur deputetë tre persona të tjerë që vijnë pas tyre në listën shumëemërore të Partisë Demokratike.
Në kërkesat e tyre ata pretendojnë se Vendimi i Kuvendit Popullor është në kundërshtim me rendin kushtetues dhe me Ligjin Nr.7556, datë 04.02.1992 "Për zgjedhjet e kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë", duke parashtruar:
a) Përjashtimi i tyre më 13.08.1992 nga Partia Demokratike nuk është shkak për mosshpalljen e tyre si deputetë me rastin e krijimit të vendeve vakante në Kuvendin Popullor.
b) Listat e paraqitura dhe të depozituara nga subjektet elektorale, sipas kërkesës së ligjit mbi zgjedhjet, janë dokumente ligjore, në të cilat këto subjekte nuk mund të bëjnë ndryshime pas përfundimit të zgjedhjeve.
c) Populli në zgjedhjet e 22 marsit 1992 ka votuar jo vetëm për programin e partive politike dhe për kandidatët e shpallur në zonat elektorale, por edhe për njerëzit e listave shumëemërore të paraqitura nga këto parti.
d) Kapërcimi i radhës në listën mun të bëhet vetëm në qoftë se personi i regjistruar në listë deklaron se nuk pranon shpalljen e tij si deputet.
Përmbajtja e dispozitave ligjore, që pretendohet prej tyre se janë shkelur me Vendimin e Kuvendit Popullor datë 27.08.1992, është si vijon:
1. Neni 11, paragrafi i dytë: "Përcaktimi i fituesve nga lista shumëemërore bëhet sipas renditjes së tyre në listë".
2. Neni 15, paragrafi i dytë: "Lista me nënshkrimin dhe vulën përkatëse të subjektit elektoral paraqitet në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve, jo më vonë se 20 ditë para ditës së votimit".
3. Neni 81, paragrafi i dytë: "Kur një deputet merr përsipër një detyrë tjetër që nuk pajtohet memandatin e tij, ai zëvëndësohet nga kandidati i radhës në listën përkatëse në shkallë vendi".
Eshtë jashtë çdo dyshimi se një nga kushtet e domosdoshme për të qenë kandidat i mundshëm në listën elektorale të çdo subjekti elektoral është qënia e tij anëtar i këtij subjekti ose pranimi nga ana etij të programit të partisë politike që e ka vënë në listën e vet.
Eshtë e vërtetë se ligji mbi zgjedhjet e Kuvendit Popullor nuk e përmend këtë kusht, sepse ky ligj nuk mund të vinte rregulla se si duhet të ndërtohen listat shumëemërore, të përcaktonte kriteret që duhet të ndiqen për të përfshirë një person në këto lista, pse ata janë në kategorinë që rregullojnë raportet midis një partie dhe kandidatëve të saj. Ligji mbi zgjedhjet ve rregulla juridike mbi zhvillimin e zgjedhjeve, mbi sistemin elektoral, mazhoritar ose proporcional, ose mazhoritar të përzier me atë proporcional, mbi paraqitjen e kandidatëve në zonat elektorale përkatëse, mbi mënyrën e votimit, mbi shpalljen e përfundimit të zgjedhjeve, etj.
Kandidatët e mundshëm për deputetë pranojnë, dhe kjo është e drejtë, se listat shumëemërore mund të ndryshohen kur një person deklaron se nuk pranon të jetë deputet. Ky afirmim nuk gjen mbështetje në një normë të shprehur të ligjit, por del si një konkluzion i një logjike të thjeshtë : një person nuk mund të detyrohet kundër vullnetit të tij të jetë deputet i një partie për disa arsye ose për arsyen e vetme se nuk pranon programin e saj.
Përjashtimi në ligj nuk mund të bëhet vetëm për një rast të vetëm, por për të gjitha rastet analoge, kur konkurrojnë të njëjtat arsye. Një parti nuk mund të detyrohet të mbajë në listat e veta si kandidatë të saj një person që vihet në opozitë me programin e saj. Largimi ose nxjerrja nga radhët e partisë presupozon edhe mundësinë e ndryshimeve në listën, kapërcimin në renditjen e saj.
Nga shqyrtimi i përmbajtjes së nenit 15 paragrafi i dytë të Ligjit "Për zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë", nuk del, qoftë edhe në mënyrë të tërthortë, se subjektet elektorale nuk kanë të drejtën të bëjnë ndryshime në listat shumëemërore pas përfundimit të zgjedhjeve. Sipas kësaj dispozite subjektet elektorale detyrohen të paraqesin listat shumëemërore në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve, jo më vonë se 20 ditë para ditës së zgjedhjeve. Kjo kërkesë e ligjit lidhet drejtpërdrejt me mundësinë e zbatimit të rregullave që parashikojnë nenet 11 e 81 të ligjit.
Një interpretim thjeshtë formal juridik i të dy paragrafeve si të nenit 11 ashtu dhe të nenit 81 mund të shpjerë në konkluzionin se subjekteve elektorale u është hequr çdo mundësi ndryshimi në listat elektorale pas paraqitjes dhe pas përfundimit të zgjedhjeve. Këto dy dispozita, përkundrazi, duhet t'i shtrohen një shqyrtimi racional. Ato kanë për qëllim dhe janë vënë si rregulla që duhet të zbatohen nga Kuvendi Popullor kur paraqitet rasti i shpalljes si deputet të një kandidati të mundshëm, pas shpërndarjes së vendeve shtesë kompemsues në varësi me numrin e votave të fituara nga çdo parti politike pas raundit të parë dhe të numrit të vendeve të fituara sipas zonave pas raundit të parë dhe të dytë, ose kur paraqitet rasti që një deputet merr përsipër një detyrë që nuk pajtohet me mandatin e deputetit (neni 81). Kuvendi Popullor është i detyruar të ndjekë renditjen ashtu si është caktuar në çdo listë dhe jo të bëjë kapërcime sipas çmuarjes së tij,se përndryshe do të vepronte në kundërshtim me vullnetin dhe qëllimin e subjektit që e ka paraqitur atë. Eshtë e kuptueshme se një parti politike kur përgatit listën e vet dhe bën renditjen e personave që përfshihen në të, ka parasysh jo vetëm qenien e tyre si anëtarë të partisë ose pranimin prej tyre të programit të saj, por edhe konsiderata të tjera. Në këto kushte është e qartë dhe evidente se nenet 11 e 81 të ligjit venë rregulla të cilave duhet t'u përmbahet organi ligjvënës kur vendos shpalljen e një kandidati të listës shumëemërore si deputet.
Në zgjedhjet që zhvillohen në bazë të zonave elektorale ku zbatohet në 2/3 sistemi mazhoritar njëemëror dhe vetëm në 1/3 ai proporcional, zgjedhësit e zonës votojnë në radhë të parë për kandidatin e zonës, votojnë, natyrisht, edhe për partinë të cilës i përket kandidati, por jo për njerëzit që figurojnë në listat shumëemërore si kandidatë të mundshëm. Kjo vërtetohet edhe me faktin se ligji nuk kërkon të shpallen listat shumëemërore që partitë janë të detyruara të paraqesin në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve.
Duke marrë parasysh sa u parashtrua më lart, Gjykata arrin në konkluzion se Vendimi i Kuvendit Popullor datë 27.08.1992, nuk përbën shkelje të rendit kushtetues dhe nuk është marrë në kundërshtim me Ligjin Nr.7556, datë 04.02.1992 "Për zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë".

Votuan kundër këtij vendimi Veli Budo, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi, Ylvi Myrtja

(V - GjK - 2/93 - FZ.2/93, fq.152-155)

Vendimi nr.3, datë 06.02.1993
(V - 3/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Franc Jakova, Veli Budo, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi, Ylvi Myrtja - relator i çështjes,

më datën 06.02.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: GJYKATA E RRETHIT TIRANE, me objekt: "Papajtueshmëria e Urdhërit të Ministrit të Mbrojtjes, të Ministrit të Rendit Publik dhe Kryetarit të Shërbimit Informativ Kombëtar, Nr.Extra, datë 23.07.1992, me Ligjin Nr.7496, datë 03.07.1991 "Për statusin e ushtarakut të Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës së gjykatës së rrethit Tiranë".

duke arsyetuar:

Me Urdhërin Nr.Extra, datë 23.07.1992, të Ministrit të Mbrojtjes, Ministrit të Rendit Publik dhe Kryetarit të SHIK-ut, janë nxjerrë në lirim para kohe dhe u është hequr titulli oficer aktiv e në rezervë, 49 kuadrove (6 të SHIK-ut, 13 të Ministrisë së Mbrojtjes dhe 20 të Organizatës BKUR) me arsyetimin: "... se me qëllime të caktuara politike për destabilizimin e kundërvënien ndaj reformës në Forcat e Armatosura, kanë bërë grumbullime, organizime të caktuara dhe ankesa kolektive, të cilat bien në kundërshtim me ligjet dhe aktet nënligjore në fuqi".
Në zbatim të pikës 2 të Urdhërit të lartpërmendur, ju është hequr e drejta e trajtimit financiar që përfitonin në bazë të Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.225, datë 29.05.1992, 29 ish-oficerëve.
Një pjesë prej këtyre ish-oficerëve kanë paditur në gjykatën e rrethit Tiranë punëdhënësit. Disa kanë kërkuar: "Detyrimin e palës së paditur që t'i paguaj çdo muaj rrogën që nga data 23.07.1992 e në vazhdim sipas Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.225, datë 29.05.1992", të tjerët: "Detyrimin e palës sëpaditur që t'i kthejnë ndalesat e bëra nga apaga e të paguajë në vazhdim pagën në bazë të ligjit Nr.7496, datë 03.07.1991 e Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.225, datë 29.05.1992".
Pasi ka bërë bashkimin e çështjeve në një të vetme, gjykata e rrethit Tiranë, ka pezulluar gjykimin dhe ka dërguar në Gjykatën Kushtetuese të gjitha materialet duke kërkuar të vendoset për ligjshmërinë e Urdhërit Nr.Extra, datë 23.07.1992, me arsyetimin se vjen në kundërshtim me Ligjin "Për statusin e Forcave të Armatosura në Republikën e Shqipërisë" dhe Vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.225, datë 29.05.1992 "Për trajtimin financiar të ushtarakëve që dalin në lirim nga zbatimi i reformës në strukturat e Forcave të Armatosura".
Në vendimin e saj Gjykata arsyeton: "Në bazë të ligjit Nr.7495, datë 03.07.1991 "Për statusin e ushtarakut të Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë", ushtaraku përfiton një sërë të drejtash, siç është e drejta për pension etj". Vendimin e saj ajo e mbështet në nenin 8 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", ku thuhet: "Kur gjatë shqyrtimit të çështjes gjykata arrin në përfundimin se akti normativ nuk pajtohet me Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe me ligjet, ajo pezullon gjykimin dhe ia dërgon materialet e çështjes Gjykatës kushtetuese".
Në nenin 8 të ligjit të lartpërmendur ku është mbështetur gjykata bëhet fjalë për akte normative dhe jo për akte individuale. Në këtë vështrim nga gjykata është kuptuar dhe zbatuar gabim neni 8 i ligjit.
Paditësit në gjykatë kanë kërkuar detyrimin e të paditurve për t'i paguar shpërblimin. Këtë shpërblim ish-ushtarakët e liruar për shkak të reformës nuk e merrnin në bazë të Ligjit Nr.7496, datë 03.07.1991 "Për statusin e ushtarakut të Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë" si pension të pjesshëm për vjetërsi shërbimi nga fondi i sigurimeve shoqërore siç arsyeton gjykata, por në bazë të Vendimit të Këshillit të Ministrave të cituar më lart dhe nga fondi i dikastereve përkatëse.
Në bazë të nenit 16 të ligjit Nr.7496, datë 03.07.1991 "Për statusin e ushtarakut të Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë", të drejtën e pensionit të pjesshëm e gëzojnë oficerët dhe nënoficerët me vjetërsi shërbimi në ushtri 15 vjet për burrat dhe 12 vjet për gratë. Kriteret e dhënies së pensionit përcaktohen në Ligjin "Për sigurimet shoqërore" (vazhdim i nenit 16).
Personave që plotësojnë kushtet e nenit 16 të ligjit "Për statusin e ushtarakut" dhe kriteret e Ligjit "Për sigurimet shoqërore", nuk iu është mohuar e drejta për t'u drejtuar sigurimeve shoqërore e për të marrë njëpension të pjesshëm për vjetërsi shërbimi. Këtej del përfundimi se urdhëri objekt shqyrtimi nuk është në kundërshtim me Ligjin Nr.7496, datë 03.07.1991 "Për statusin e ushtarakut".
Për rrjedhojë, kërkesa e gjykatës së rrethit Tiranë, nuk është e bazuar.

(V - GjK - 3/93 - FZ.2/93, fq.155)

Vendimi nr.4, datë 27.03.1993
(V - 4/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi, Ylvi Myrtja, Franc Jakova - relator i çështjes,

më datat 26.03.1993 dhe 27.03.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: FIRMA TREGTARE "KAPOLLARI", me objekt: "Anullimi i vendimit datë 03.08.1992, të policisë financiare Lushnje dhe vendimit datë 29.09.1992, të drejtorit të policisë financiare pranë Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Deklarimin e inkompetencës së Gjykatës Kushtetuese për shqyrtimin e çështjes".

duke arsyetuar:

Me vendimin datë 03.08.1992, dega e policisë financiare Lushnje ka gjobitur punonjësin e firmës "Kapollari", Gëzim Cerhozi me 5000 lekë dhe i ka sekuestruar 1.069.500 dhrahmi greke dhe 300 dollarë USA, të realizuara nga shitja me valutë të huaj e mallrave të ndryshme industriale në qytetin e Lushnjes më datë 02.08.1992.
Kundër këtij vendimi firma "Kapollari" është ankuar pranë drejtorit të policisë financiare të Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë Sokol Hyseni, i cili me vendimin Nr.s'ka, datë 29.09.1992, ka vendosur lënien në fuqi të vendimit datë 03.08.1992 të degës së policisë financiare Lushnje, me arsyetimin se shitja e mallrave me valutë të huaj nga firma "Kapollari" më datë 02.08.1992, vjen në kundërshtim me Vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.288, datë 01.07.1992 "Për sistemin e tregut valutor".
Ky Vendim i Këshillit të Ministrave është botuar në Fletoren Zyrtare Nr.5, të vitit 1992, e cila ka dalë nga shtypi më 25.09.1992.
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë me vendimin Nr.10, datë 17.11.1992 (botuar në Fletoren Zyrtare Nr.9/1992), pasi ka bërë trajtimin juridik të hyrjes në fuqi të ligjeve, vendimeve dhe akteve të tjera ligjore e nënligjore normative, ka arritur në përfundimin se zbatimi i Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.288, datë 01.07.1992 "Për sistemin e tregut valutor" pa u publikuar zyrtarisht dhe pa hyrë në fuqi rregullisht, dmth, 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare, përbën shkelje të një të drejte kushtetuese për subjektet që u drejtohet ky vendim.
Pra, problemi kushtetues lidhur me hyrjen në fuqi të ligjeve, vendimeve dhe akteve të tjera ligjore e nënligjore normative është zgjidhur nga Gjykata Kushtetuese.
Ndërsa kërkesa e firmës "Kapollari" për heqjen e gjobës dhe kthimin e valutës së sekuestruar është çështje konkrete dhe si e tillë ajo nuk përbën objekt për shqyrtim nga Gjykata Kushtetuese, por është objekt i shqyrtimit gjyqësor nga gjykata e rrethit.

Votoi kundër këtij vendimi Veli Budo

(V - GjK - 4/93 - FZ.6/93, fq.397-398)

Vendimi nr.5, datë 13.04.1993
(V - 5/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja, Franc Jakova, Natasha Sheshi - relatore e çështjes,

më datën 13.04.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: GJYKATA E RRETHIT TIRANE, me objekt: "Interpretimi i Ligjit Nr.7521, datë 30.10.1991 "Për përkrahjen sociale për personat që dalin të papunë nga zbatimi i reformës ekonomike"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Deklarimin e inkompetencës së Gjykatës Kushtetuese për shqyrtimin e çështjes".

duke arsyetuar:

Gjykata e rrethit Tiranë, me vendimin e saj të ndërmjetshëm datë 23.02.1993, ka pezulluar çështjen që i përket Shpresa Bakallit kundër Kombinatit të Tekstileve Tiranë, me objekt dhënie asuistence. Sipas kësaj gjykate,çështja si më sipër nuk mund të zgjidhet pa u bërë më parë nga ana e Gjykatës Kushtetuese interpretimi i Ligjit Nr.7521, datë 30.10.1991 "Për përkrahjen sociale për personat që dalin të papunë nga zbatimi i reformës ekonomike", ndryshuar më vonë me Ligjin Nr.7579, datë 02.07.1992.
Sipas nenit 24/1 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", Gjykata Kushtetuese bën interpretimin e kushtetutës dhe të ligjeve kushtetuese, e nuk është kompetente të bëjë interpretimin e ligjeve të zakonshme.
Interpretimi i dispozitave ligjore bëhet nga organi gjatë shqyrtimit dhe zgjidhjes konkrete.

(V - GjK - 5/93 - FZ.1/94, fq.41-42)

Vendimi nr.6, datë 23.10.1993
(V - 6/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Ylvi Myrtja, Franc Jakova, Natasha Sheshi, Thimjo Kondi - relator i çështjes,

më datat 15.12.1992, 14.04.1993 dhe 21.05.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: FIRMA FRANCEZE ADRIATIKU DFS SA, me objekt: "Shfuqizimin e Vendimit të Këshillit të ministrave Nr.435, datë 10.10.1992, me të cilin shpallet pavlefshmëria e autorizimit për krijimin e Ndërmarrjes së Përbashkët ADA, i dhënë me Vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.371, datë 20.10.1990".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi:
"1. Pezullimin e zbatimit të Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.435, datë 10.10.1992 "Për shpalljen e pavlefshmërisë së autorizimit për krijimin e Ndërmarrjes së Përbashkët ADA deri në rishqyrtimin e tij.
2. T'i njihet e drejta kërkuesit të vazhdojë veprimtarinë si shoqëri me kapital të huaj deri në miratimin e statusit të parashikuar nga neni 302 i Ligjit "Për shoqëritë tregtare"".

duke arsyetuar:

Me Vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.371, datë 20.10.1990, është lejuar krijimi i Ndërmarrjes së Përbashkët "Adriatik" DFS Albania (ADA) për veprimtari ekonomike me pjesëmarrje të kapitalit të huaj në Republikën e Shqipërisë. Më datën 20.10.1990, Këshilli i Ministrave me vendimin e mësipërm ka lëshuar autorizimin për lidhjen e kontratës.
Kontrata është e lidhur më datën 01.11.1990 ndërmjet "Teknoimportit" (pala shqiptare) dhe Adriatik DFS SA (pala franceze).
Me vendimin Nr.435, datë 10.10.1992 Këshilli i Ministrave ka shpallur të pavlefshëm autorizimin për krijimin e ndërmarrjes së përbashkët ADA dhe ka vendosur që për vazhdimin e veprimtarisë në Shqipëri të firmës Adriatik DFS SA të veprohet në përputhje me dispozitat ligjore që rregullojnë veprimtarinë e personave juridikë të huaj.
Në nenin 12 të Dekretit Nr.7407, datë 31.07.1990 "Për veprimtarinë ekonomike të ndërmarrjeve me pjesëmarrjen e kapitalit të huaj në RPS të Shqipërisë", është përcaktuar se autorizimi për lidhjen e kontratës për krijimin e ndërmarrjeve të përbashkëta jepet nga Këshilli i Ministrave. Nga provat e administruara rezulton se autorizimi është dhënë me vendimin Nr.371, datë 20.10.1990. Në këtë vështrim vendimi autorizues i Këshillit të Ministrave nuk është marrë në kundërshtim me kërkesat e Dekretit për krijimin e ndërmarrjeve me pjesëmarrjen e kapitalit të huaj, përkundrazi akti individual i Qeverisë përputhej me përmbajtjen dhe qëllimin e Dekretit të lartpërmendur. Ky Vendim i Këshillit të Ministrave për krijimin e personit juridik me pjesëmarrjen e kapitalit të huaj dhe atij vendas është zbatuar, dmth, në bazë të tij është lidhur kontrata përkatëse.
Nga materialet e paraqitura dhe shpjegimet e dhëna nga të gjithë subjektet përkatëse rezulton se pala shqiptare, megjithëse, sipas pikës 10 të kontratës, detyrohej të derdhte pjesën përkatëse të kapitalit të caktuar, përfundimisht nuk e ka derdhur atë asnjë herë.
Që në fillim ADA, ka zhvilluar aktivitetin si shoqëri me kapital të huaj. Ndërkohë pala shqiptare që ekzistonte fillimisht si ndërmarrje shtetërore nuk ekziston më.
Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.435, datë 10.10.1992, që shpall pavlefshmërinë e autorizimit për krijimin e ndërmarrjes së përbashkët, pavarësisht nga arsyetimi, nuk është i drejtë, sepse ai nuk bën tjetër veçse mohon të drejtat e fituara dhe një gjendje fakti që ekziston prej dy vjet e gjysëm.
Ligji që rregullon veprimtarinë tregtare të personave juridikë të huaj i njeh kapitalit të huaj garancitë e duhura, por gjithashtu përcakton shprehimisht se do të zbatohet legjislacioni shqiptar në zhvillimin e aktivitetit të saj. Nga ana tjetër edhe vetë kontrata e statuti i shoqërisë ADA pranon shprehimisht zbatimin e legjislacionit shqiptar.
Sipas nenit 1 të Ligjit Nr.7632, datë 04.11.1992 "Për dispozitat që rregullojnë pjesën e parë të Kodit Tregtar", që është në fuqi, thuhet se në fushën e tregtisë zbatohet legjislacioni tregtar. Pas këtij ligji, ka hyrë në fuqi Ligji Nr.7638, datë 19.11.1992 "Për shoqëritë tregtare". Në këtë ligj parashikohen me hollësi edhe të drejtat dhe detyrimet e shoqërisë tregtare si edhe sanksionet kur nuk respektohen ato. Ligji ka fuqi për të ardhmen, kur nuk parashikohet ndryshe në të. Sipas nenit 302 të ligjit të sipërm, njihet ekzistenca e shoqërive tregtare të krijuara para hyrjes në fuqi të këtij ligji. Por ligjvënësi ka ngarkuar Këshillin e Ministrave të përgatitë projektligjin për statusin e tyre. Nga ana tjetër, neni 64 i Ligjit Nr.7667, datë 28.1.1993 "Për regjistrimin tregtar dhe formalitetet që duhen respektuar nga shoqëritë tregtare", parashikon që shoqëritë tregtare të regjistruara para hyrjes në fuqi të këtij ligji, në rast se formalitetet e regjistrimit dhe kushtet materiale nuk i kanë në përputhje me këtë ligj, janë të detyruara të regjistrohen jo më vonë se 6 muaj nga hyrja e tij në fuqi (dmth, nga data 15.03.1993), duke respektuar kërkesat e tij.
Duke analizuar sa më sipër Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.435, datë 10.10.1992 është i papajtueshëm me Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Në këto rrethana në mbështetje të rregullit që përshkon legjislacionin e shoqërive tregtare sipas të cilit shoqëria tregtare ekziston edhe kur mbetet një pjesëtar i saj, në parashikim edhe të miratimit të statusit që parashikon neni 302 i përmendur, kërkesa e partnerit francez të firmës ADA është e bazuar dhe si e tillë duhet pranuar.

Votuan kundër këtij vendimi Franc Jakova, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi

(V - GjK - 6/93 - FZ.8/93, fq.525-527)

Vendimi nr.7, datë 04.05.1993
(V - 7/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Ylvi Myrtja, Franc Jakova, Natasha Sheshi, Thimjo Kondi - relator i çështjes,

më datat 03.05.1993 dhe 21.05.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: GJYKATA E KASACIONIT E REPUBLIKES SE SHQIPERISE, me objekt: "Papajtueshmëria me dispozitat kushtetuese dhe me ligjin e nenit 23/a, të shtuar në Ligjin Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore", me Ligjin Nr.7672, datë 11.12.1992".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës së Gjykatës së Kasacionit".

duke arsyetuar:

Këshilli gjyqësor i kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit me vendimin e datës 26.03.1993, ka vendosur të pezullojë shqyrtimin e çështjes civile, që u përket palëve ndërgjyqëse E.D. (paditëse) dhe NK Banesa Nr.1 Tiranë e A.L. (të paditur), me objekt pavlefshmëri të kontratës së qirasë së banesës lidhur midis të paditurve e lirim banese dhe t'ia dërgojë materialet e çështjes Gjykatës Kushtetuese.
Gjykata e Kasacionit përsa më sipër bazohet në nenin 8, paragrafi i dytë të ligjit "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese", që parashikon se : "Kur gjatë shqyrtimit të çështjes gjykata arrin në përfundimin se akti normativ nuk pajtohet me Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe me ligjet, ajo pezullon gjykimin dhe ia dërgon materialet e çështjes Gjykatës Kushtetuese.
Në kërkesën e saj, Gjykata e Kasacionit, ndër të tjera, pretendon se:
Neni 23/a i Ligjit "Për privatizimin e banesave shtetërore" e ve gjykatën në vështirësi për zgjidhjen e çështjes dhe nuk pajtohet me parimet e ligjit kushtetues e të ligjit civil, si dhe e detyron Gjykatën e Kasacionit të ndryshojë një praktikë të tërë gjyqësore në shqyrtimin e çështjeve të së njëjtës natyrë.
Shtesa e ligjit është e paqartë në vetvete dhe kontradiktore, mbasi paragrafi i parë u njeh emigrantëve të drejtën e privatizimit të banesës që kanë pasur me qira, ndërsa paragrafi i dytë ua mohon apo kufizon këtë të drejtë.
Duke i dhënë Këshillit të Ministrave të drejtën e kohëzgjatjes së qiradhënies, të trajtimit dhe të përcaktimit të rregullave të privatizimit të këtyre banesave, shkelen të drejtat themelore të shtetasve, mbasi këto janë probleme që duhen të zgjidhen me ligj e jo nga pushteti ekzekutiv.
Shtesa në ligjin e privatizimit të banesave bie në kundërshtim edhe me dispozitat e Kodit Civil (neni 287 gërma "ç").
Shtesa në ligj (neni 23/a) krijon vështirësi lidhur me ekzekutimin e vendimeve gjyqësore që kanë marrë formë të prerë, por që ende nuk janë ekzekutuar, ndaj edhe për këtë problem kërkohet interpretim.
Përmbajtja e shtesës së bërë në Ligjin Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore", (neni 23/a) është si më poshtë:
"Qytetarët që janë larguar jashtë vendit si emigrantë ekonomikë a politikë, pas datës 2 korrik 1990, gëzojnë të drejtën e privatizimit të banesës shtetërore që kanë pasur në përdorim me qira para emigrimit.
Në rastet kur banesa e emigrantit i është dhënë një qytetari tjetër me autorizim të organeve të pushtetit lokal dhe është lidhur kontrata e qirasë me ndërmarrjen komunale, sipas rregullave në fuqi deri më datën 31.12.1992, nuk bëhet privatizimi i saj. Në këto banesa qëndrojnë me qira personat që banojnë aktualisht me kontratë të rregullt.
Çështjet që kanë të bëjnë me kohën e zgjatjes së qirasë, trajtimit dhe rregullat e privatizimit të këtyre banesave caktohen nga Këshilli i Ministrave.
Organet e pushtetit lokal ndërpresin veprimet e mëtejshme për prishjen e kontratave të qirasë së banesave të emigrantëve".
Gjykata Kushtetuese, duke ballafaquar përmbajtjen e dispozitës ligjore të sipërcituar me përmbajtjen e nenit 8 paragrafi i dytë dhe të nenit 24 pikat 1, 2 dhe 3 dhe 25 të Ligjit "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", parashtron opinionet e mëposhtme:
Nuk ka dyshim se edhe gjykatat e juridiksionit të zakonshëm të të gjitha shkallëve legjitimohen si subjekte aë e venë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese. Kjo del në mënyrë të shprehur nga përmbajtja e nenit 25 paragrafi i dytë të dispozitave kryesore kushtetuese, por, duke u interpretuar kjo dispozitë në harmoni me nenin 8 paragrafi i dytë të ligjit kushtetues në fjalë, rezulton se i vetmi rast kur një gjykate të juridiksionit të zakonshëm i lind e drejta të pezullojë gjykimin e çështjes objekt shqyrtimi dhe t'ia dërgojë materialet e saj Gjykatës Kushtetuese, është rasti kur asaj i lind mendimi që një ligj apo një normë e veçantë e një ligji bie në kundërshtim me dispozitat kushtetuese, ose një akt normativ nënligjor, apo një dispozitë e tij, bie në kundërshtim me dispozitat kushtetuese dhe me ligjin (neni 24 pika 1 dhe 2 të ligjit kushtetues Nr.7561, datë 29.04.1992). Në rrethana të tilla gjykata e juridiksionit të zakonshëm nuk mund të shprehet përfundimisht për zgjidhjen e çështjes që ka në shqyrtim pa u zgjidhur paraprakisht çështja kushtetuese.
Në kërkesën e saj Gjykata e Kasacionit shprehet në përgjithësi se neni 23/a i ligjit të privatizimit të banesave shtetërore nuk pajtohet me parimet e ligjit kushtetues, por nuk jep arsye apo argumente në mbështetje të këtij pretendimi. Për më tepër, ajo nuk i referohet ndonjë dispozite kushtetuese konkrete, me të cilën do të binte në kundërshtim dispozita ligjore e atakuar.
Nga ana tjetër, të gjitha pretendimet e tjera të parashtruara në kërkesë nuk gjejnë mbështetje në dispozitat kryesore kushtetuese dhe, si të tilla, nuk përbëjnë lëndë shqyrtimi për Gjykatën Kushtetuese. Konkretisht, në kundërshtim me sa pretendohet në kërkesë, Gjykata Kushtetuese nuk legjitimohet në zgjidhjen e problemeve të tilla, si: papajtueshmëria midis normave të akteve me fuqi juridike të njëjtë (dy ligjeve me përmbajtje të ndryshme apo që kanë hyrë në fuqi në kohë të ndryshme); unifikimi apo ndryshimi i praktikës gjyqësore në varësi me ndryshimet eventuale në legjislacion; zgjidhja e kontradiktave midis pjesëve të veçanta apo paragrafeve të një norme juridike etj. Këto probleme zgjidhen në rrugën e interpretimit gjyqësor të dispozitave të veçanta, apo të akteve normative në tërësi, dhe i përkasin ekskluzivisht juridiksionit të zakonshëm gjyqësor, në instancë të fundit Gjykatës së Kasacionit, e cila shprehet përfundimisht për bazueshmërinë ligjore të çështjeve objekt shqyrtimi nga ana e saj, duke u dhënë kuptimin e drejtë e të saktë normave juridike që lidhen me to e duke dhënë orientime të detyrueshme për praktikën gjyqësore. Nga ana tjetër, gjykata që ka një çështje në shqyrtim nuk mund të tërhiqet prej saj me justifikimin që ligji është i paqartë, është kontradiktor etj. Gjithashtu asaj nuk i lejohet të kërkojë zgjidhje për këtë çështje prej organizmave të tjera, përfshirë këtu edhe Gjykatën Kushtetuese.
Gjithashtu, i pabazuar është edhe pretendimi sipas të cilit shtesa në ligjin e privatizimit të banesave shtetërore bie në kundërshtim me dispozitat e Kodit Civil. Jo vetëm për faktin që siç u shprehëm më lart, kjo është një çështje interpretimi ligjesh, e cila në parim i përket ekskluzivisht juridiksionit të zakonshëm gjyqësor, e në instancë të fundit, vetë Gjykatës së Kasacionit, por, edhe në planin konkret është evidente që dy aktet ligjore në fjalë që vihen përballë njëri-tjetrit rregullojnë marrëdhënie të ndryshme. Kodit Civil, ndër të tjera, rregullon marrëdhëniet që lindin midis qiradhënësve e qiramarrësve në kontratën e qirasë së banesave shtetërore, kushtet e lidhjes së kontratave e të zgjidhjes së tyre me vullnetin e palëve, në rrugë administrative e në rrugë gjyqësore; problemet e vlefshmërisë së kontratave etj. Ndërsa ligji i privatizimit të banesave përcakton kushtet e privatizimit, kriteret, afatin, rregullat,përjashtimet nga privatizimi etj.
Edhe pretendimi lidhur me vështirësitë që krijohen në ekzekutimin e vendimeve të dhëna për zgjidhjen e kontratave të reja që janë lidhur me qiramarrës të rinj për banesat që i kanë pasur më parë emigrantët nuk është problem kushtetues, e për rrjedhojë nuk e investon Gjykatën Kushtetuese. Në qoftë se Gjykata e Kasacionit arrin në përfundimin se vështirësia e ekzekutimit të vendimeve të dhëna është rrjedhojë e interpretimit dhe e zbatimit të gabuar të ligjit, ajo i ka mjetet ligjore për të ndrequr gabimet eventuale e për të orientuar drejt praktikën gjyqësore, në të kundërt është e pajustifikueshme zvarritja e ekzekutimit të vendimeve të bazuara që kanë marrë formë të prerë.
Së fundi, duke e përqëndruar analizën në problemin themelor, që përbën edhe objekt shqyrtimi për Gjykatën Kushtetuese, dmth, në problemin e pajtueshmërisë ose jo të nenit 23/a të ligjit të privatizimit të banesave shtetërore në dispozitat kryesore kushtetuese, Gjykata Kushtetuese është e mendimit se ligjvënësi, me shtesën që ka miratuar, nuk i ka lejuar vetes ndonjë qëndrim antikushtetues. Me zgjidhjen ligjore të dhënë u njihet në parim e drejta e privatizimit të banesave, si të gjithë shtetasve të tjerë, edhe atyre shtetasve që kanë emigruar në periudhën 2 korrik 1990 deri më 31.12.1992.
Nga ana tjetër, duke njohur realitetin që, pas largimit familjarisht të qiramarrësve në emigracion, në shumë raste janë zgjidhur kontratat e mësipërme e janë lidhur kontrata të tjera me qiramarrës të rinj dhe, si rrjedhojë, kanë lindur një sërë konfliktesh gjyqësore e eventualisht mund të lindin edhe të tjera, ligjvënësi e ka çmuar të arsyeshme që në këto raste banesat në fjalë të mos i nënshtrohen menjëherë privatizimit, sipas kritereve dhe afateve të ligjit në fuqi, por në to të vazhdojnë të banojnë qiramarrësit me kontrata të rregullta. Natyrisht, duke përdorur termin "kontrata të rregullta", ligjvënësi nuk është shprehur dhe nuk mund të shprehej, për ligjshmërinë apo paligjshmërinë e lidhjes së kontratave të reja, ashtu siç nuk është shprehur, dhe nuk mund të shprehej,për ligjshmërinë apo paligjshmërinë e zgjidhjes së kontratave të mëparshme. Këto marrëdhënie nuk përbëjnë objekt rregullimi prej ligjit të privatizimit të banesave, por rregullohen nga dispozitat përkatëse të Kodit Civil për qiranë e banesave, të cilat nuk kanë pësuar ndonjë ndryshim por, sidoqoftë duhen interpretuar në përputhje me kushtet e reja ekonomiko-shoqërore. Interpretimi i dispozitave ligjore për kushtet e lidhjes dhe të zgjidhjes së kontratave, për vlefshmërinë e pavlefshmërinë e tyre, është prerogativë e pushtetit gjyqësor, në instancë të fundit e Gjykatës së Kasacionit. Nga ana tjetër, për to nuk mund të jepen zgjidhje të paracaktuara, por çdo ëçshtje e veçantë duhet të zgjidhet sipas veçantive që ka, duke u bazuar në faktet dhe rrethanat konkrete.
Në kundërshtim me sa parashtrohet në kërkesën e Gjykatës së Kasacionit, duke mos i mohuar pushtetit gjyqësor zgjidhjen e konflikteve civile midis qiramarrësve të mëparshëm, nga njëra anë dhe qiramarrësve të rinj e qiradhënësve, nga ana tjetër, e duke i dhënë pushtetit ekzekutiv të drejtën e kohëzgjatjes së qiradhënies, të trajtimit e të rregullave të privatizimit të këtyre banesave, në parim nuk shkelen të drejta themelore të shtetasve. Përkundrazi, në këtë mënyrë krijohen mundësi e jepet kohë e nevojshme për shmangien e padrejtësive e të arbitrariteteve eventuale. Për rrjedhojë, nuk u pritet rruga dhe qiramarrësve të ligjshëm të banesave për t'u bërë në të ardhmen pronarë të tyre.
Të pabazuar e çmojmë edhe pretendimin tjetër, sipas të cilit nuk ka bazë kushtetuese që Parlamenti të ngarkojë Këshillin e Ministrave për zgjidhjen e çështjeve të tilla si kohëzgjatja e qiradhënies, rregullat e privatizimit të banesave në fjalë etj. Në kushtet kur ende nuk kemi miratuar Kushtetutën si tërësi e, për rrjedhojë, nuk kemi institucionalizuar plotësisht ndarjen e pushtetit ekzekutiv nga ai ligjvënës, kompetencat e tyre ekskluzive dhe raportet e ndërsjellta midis tyre, etj, zgjidhja e dhënë në dispozitën në fjalë, ashtu si edhe në dispozita të tjera ligjore, në kushtet aktuale, konsiderohet e pranueshme dhe jo në kundërshtim me dispozitat kushtetuese në fuqi.

Votuan kundër këtij vendimi Rustem Gjata, Feti Gjilani, Veli Budo, Franc Jakova

(V - GjK - 7/93 - FZ.8/93, fq.528-532)

Vendimi nr.8, datë 21.05.1993
(V - 8/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Franc Jakova, Natasha Sheshi, Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja - relator i çështjes,

më datat 30.04.1993 dhe 21.05.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993 "Për krijimin e komisionit të rivlerësimit të lejeve për ushtrimin e avokatisë dhe për një ndryshim në Ligjin Nr.7541, datë 18.12.1991 "Për avokatinë në Republikën e Shqipërisë"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Shfuqizimin e neneve 1, 3, 4 e 5 të Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993 "Për krijimin e komisionit për rivlerësimin e lejeve për ushtrimin e avokatisë...", sepse vijnë në kundërshtim me dispozitat e sipërcituara të ligjeve kushtetuese të Republikës së Shqipërisë, si edhe rrjedhimisht anullimin e vendimeve me të cilët ky komision u ka hequr avokatëve përkatës lejen për ushtrimin e këtij profesioni".

duke arsyetuar:

Përmbajtja e neneve 1, 3 dhe 4 të Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993 "Mbi krijimin e komisionit për rivlerësimin e lejeve për ushtrimin e avokatisë...", është antikushtetuese për arsyet që vijojnë :
I. Neni 1 i ligjit të lartpërmendur përcakton se: "Në Ministrinë e Drejtësisë krijohet komisioni për rivlerësimin e lejeve për ushtrimin e avokatisë të lëshuara deri në kohën e hyrjes në fuqi të këtij ligji. Ministri i Drejtësisë kryeson komisionin. Ai propozon përbërjen e komisionit, i cili miratohet nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë".
Kjo dispozitë vjen në kundërshtim, para së gjithash, me nenin 16 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", ku është sanksionuar tekstualisht se: "Avokatia ushtrohet si profesion i lirë. Veprimtaria e avokatisë rregullohet me ligj të veçantë". Këtej rezulton pa ndonjë mëdyshje se edhe në Republikën e Shqipërisë avokatia është tashmë një shoqatë profesionale e specializuar (urdhër apo rend i avokatëve) që, sipas ligjit ose statusit përkatës, administrohet drejtpërdrejt nga organet e zgjedhura të saj. Pra, asnjë ligj i zakonshëm ose organik nuk mund t'i shmanget parimit kushtetues (që është sanksionuar edhe në akte ndërkombëtare bashkëkohore), se avokatia është një profesion i lirë e rrjedhimisht i vetëadministrueshëm. Kjo natyrë juridike e avokatisë është shprehur edhe në nenet 3 e 4 të Ligjit datë 18.12.1991 "Për avokatinë në Republikën e Shqipërisë".
Në nenin 3 është përcaktuar tekstualisht: "Për të mbikqyrur veprimtarinë e avokatisë krijohet Këshilli Mbikqyrës i përbërë prej kryetarit të degës së avokatisë në Ministrinë e Drejtësisë dhe prej gjashtë avokatëve të zgjedhur nga mbledhja e përgjithshme e avokatëve. Këshilli Mbikqyrës i avokatëve është i pavarur në ushtrimin e veprimtarisë së tij". Sipas nenit 4, Këshilli Mbikqyrës është i vetmi organ kompetent që: a) jep lejen për ushtrimin e profesionit të avokatit kur juristi plotëson kushtet e parashikuara në këtë ligj, b) vendos masat administrative dhe disiplinore për avokatët që shkelin rregullat e ushtrimit të profesionit të avokatit.
Edhe shqyrtimi i përmbajtjes së nenit 3 të Ligjit Nr.7541, datë 18.12.1991, nxjerr qartë në pah se gabimet e Këshillit Mbikqyrës të avokatisë në dhënien e lejeve për ushtrimin e këtij profesioni (kur ai nuk i korrigjon vetë) mund të ndreqen vetëm nga mbledhja e përgjithshme e avokatëve, që është organi më i lartë i tyre, dhe jo nga një komision "rivlerësimi", i cili sikurse rezulton nga nenet 1, 4 të Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993, ka karakter shtetëror.
II. Me nenin 3 të këtij ligji është shtuar në Ligjin "Për avokatinë në Republikën e Shqipërisë", edhe neni 12/a, i cili në mënyrë krejt imperative, përcakton se nuk lejohet të punojnë si avokatë ata juristë, që, gjatë cilësdo periudhë kohore të partisë-shtet, kanë kryer ndonjërën nga detyrat e shumta të treguara në këtë dispozitë.
Formulimi i këtij neni shpreh qartë se lloji i detyrës që juristi ka kryer në organet e lartpërmendura të partisë-shtet është vënë si kriter i vetëm e përcaktues për të vendosur që atij t'i hiqet e drejta e ushtrimit të profesionit, pavarësisht nga fakti se ai jurist ka patur dhe ka cilësitë morale e profesionale të duhura. Pra, mënjanimi i kriterit demokratik të vlerësimit individual të këtyre cilësive bie ndesh me nenin 28 të ligjit Kushtetues Nr.7692, datë 31.03.1993, ku është sanksionuar se: "Secili ka të drejtë të fitojë mjetet e jetesës së tij me punë të ligjshme që e ka zgjedhur ose pranuar vetë. Ai është i lirë të zgjedhë profesionin dhe vendin e punës së tij...".
Në kundërshtim me këtë parim kushtetues, që është parashikuar edhe në nenin 6 të Paktit Ndërkombëtar për të drejtat ekonomike, sociale e kulturore (në të cilin Republika e Shqipërisë ka aderuar me Ligjin Nr.7511, datë 08.08.1991), nuk mund, sipas nenit 12/a të Ligjit datë 26.01.1993, të jetë avokat as juristi i ndershëm që ka kryer ndonjërën nga detyrat e treguara në atë nen.
Madje në paragrafin e fundit të këtij neni (gërma "f") është përcaktuar se nuk mund të jenë avokatë: "Ata juristë që kanë përdorur dhunën fizike ose prikike gjatë hetimeve apo veprimeve të tjera, si edhe ata që kanë marrë pjesë në vrasjet në kufi". Përmbajtja e këtij paragrafi shpreh qartë se në secilën nga këto hipoteza të tij ndodhemi para kryerjes së krimeve të rënda. Mirëpo është nocion juridik i njohur se vetëm gjykata kompetente mund, me vendim përfundimtar të saj, të deklarojë fajtor personin të cilin e ka gjykuar për kryerjen e një krimi, dhe jo kurrë një komision për rivlerësimin e lejeve të avokatisë.
Pra me këtë paragraf janë cënuar këto dy parime kushtetuese: a) i ndarjes së pushteteve (neni 3 i Ligjit Nr.7491, datë 29.4.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", b) i prezumimit të pafajësisë (neni 7 i Ligjit Kushtetues Nr.7692, datë 31.03.1993 ku thuhet se: "Askush nuk mund të quhet fajtor gjersa nuk i është provuar fajësia me vendim gjyqësor të formës së prerë"). Eshtë e nevojshme edhe në nenin 14 të pjesës së tretë të Paktit Ndërkombëtar për të drejtat civile dhe politike, në të cilin Republika e Shqipërisë ka aderuar me Ligjin Nr.7510, datë 08.08.1991.
III. Në nenet 1 e 4 të Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993, është përcaktuar se Këshillit të Lartë i Drejtësisë i jepen edhe kompetencat ekskluzive që të miratojë përbërjen e komisionit rivlerësues të lejeve për ushtrimin e avokatisë e të shqyrtojë ankimin kundër vendimit të këtij komisioni, që i ka parashtruar, brenda afatit ligjor, avokati të cilit i është hequr leja përkatëse.
Këto dy kompetenca, që i janë dhënë me këtë ligj të zakonshëm këtij organi të lartë të sistemit gjyqësor, janë antikushtetuese, sepse në nenin 15, paragrafi 2 të Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në ligjin për dispozitat kryesore kushtetuese", është sanksionuar tekstualisht se: "Këshilli i Lartë i Drejtësisë, është i vetmi autoritet që vendos për emërimin, lëvizjen dhe përgjegjësinë disiplinore të gjyqtarëve të shkallës së parë, të apelit si edhe të prokurorëve".
Pra, prerogativat e Këshillit të Lartë të Drejtësisë zbatohen vetëm për funksionarët e lartpërmendur të pushtetit gjyqësor (magistratët) dhe nuk mund të shtrihen edhe ndaj avokatëve të cilëve, siç u nënvizua më lart, janë profesionistë të lirë dhe jo magistratë.
IV. Nenet 1, 3 dhe 4 të Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993, janë antikushtetuese edhe sepse Konferenca mbi Sigurimin dhe Bashkëpunimin në Europë (KSBE), në mbledhjen e saj të zhvilluar në Kopenhagë, ka miratuar më 29.06.1990 "Dokumentin mbi dimensionin human", ku është përcaktuar, ndër të tjera, tekstualisht se: "Pavarësia e avokatëve do të njihet dhe mbrohet, sidomos përsa u përket kushteve të përfshirjes në këtë profesion dhe ushtrimit të veprimtarisë së tyre". (Neni 5, paragrafi 13, i këtij dokumenti)
Siç dihet, Republika e Shqipërisë është anëtare, me të drejta të plota e KSBE-së dhe në nenin 4 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", është sanksionuar se : "Republika e Shqipërisë njeh dhe garanton të drejtat dhe liritë themelore të njeriut...", të pranuara në dokumentat ndërkombëtare".
Meqënëse nenet 1, 3 e 4 të Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993 "Për krijimin e komisionit për rivlerësimin e lejeve për ushtrimin e avokatisë ...", vijnë në kundërshtim me dispozitat e lartpërmendura të ligjeve kushtetuese të Republikës së Shqipërisë dhe si rrjedhojë duhet të shfuqizohen, nuk përligjet më ekzistenca e nenit 5 të atij ligji, që përcakton se: "Koha e ndalimit të ushtrimit të profesionit të avokatisë për personat që preken nga ky ligj është pesë vjet".
Përkundrazi, neni 2 i Ligjit Nr.7666, datë 26.01.1993, me të cilin është ndryshuar neni 12 i ligjit të tanishëm "Për avoaktinë në Republikën e Shqipërisë", pajtohet me dispozitat e ligjeve tona kushtetuese në fuqi.
Pretendimi i parashtruar në këtë kërkesë të Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste se vetëm gjykata penale mund të vendosë heqjen e së drejtës së ushtrimit të profesionit edhe ndaj avokatit, nuk është i bazuar. Sikurse thuhet shprehimisht në nenin 22 shkronja "b" të Ligjit të tanishëm "Për avokatinë në Republikën e Shqipërisë", ndaj avokatit ose asistentit, Këshilli Mbikqyrës, pasi vërteton shkeljet në kryerjen e detyrës, mund të marrë edhe masën e heqjes së të drejtës të ushtrimit të profesionit të avokatit deri në pesë vjet.

Votuan kundër këtij vendimi Rustem Gjata, Hilmi Dakli, Franc Jakova

(V - GjK - 8/93 - FZ.8/93, fq.532-537)

Vendimi nr.9, datë 05.06.1993
(V - 9/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Thimjo Kondi, Natasha Sheshi - relatore e çështjes,

më datën 05.06.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: KESHILLI BASHKIAK I RRETHIT SHKODER, me objekt: "Interpretimi i nenit 40 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Ministrat nuk kanë të drejtë të shqyrtojnë bazueshmërinë ligjore të vendimeve të organeve të caktuara me ligj për gjykimin e kundërvajtjeve administrative".

duke arsyetuar:

Me kërkesën Nr.797, datë 21.04.1993, Këshilli Bashkiak i rrethit Shkodër, duke marrë shkas prej Urdhërit Nr.1, datë 06.04.1993, të ministrit të Financave dhe Ekonomisë, të cilin e konsideron në kundërshtim me dispozitat kushtetuese, kërkon prej Gjykatës Kushtetuese interpretimin e nenit 40 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Rrethanat në të cilat është nxjerrë urdhëri i ministrit të sipërpërmendur janë si më poshtë:
Dega e Policisë Financiare e rrethit Shkodër, me vendimin Nr.23, datë 02.03.1993, bazuar në nenin 5 të dekretit Nr.7463, datë 31.01.1991 "Për Policinë Financiare", ka vendosur sekuestrimin e makinës tip "Bens", të shtetasit Gj.B. Ky vendim është lënë në fuqi me vendimin Nr.1069/3, datë 24.03.1993 të Drejtorisë së Policisë Financiare.
Ministri i Financave me Urdhërin Nr.1, datë 06.04.1993, ka vendosur prishjen e vendimit të Policisë Financiare dhe kthimin e automjetit pronarit të tij, si dhe lënien në fuqi të vendimit për pjesët e tjera.
Urdhëri i atakuar i ministrit të Financave bazohet në nenin 40 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", sipas të cilit: "Ministrat shfuqizojnë urdhërat e udhëzimet e paligjshme të organeve, të ndërmarrjeve e të institucioneve që varen prej tyre".
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, lidhur me çështjen objekt shqyrtimi, arrin në përfundimet si më poshtë:
Eshtë e vërtetë se, sipas nenit 2 të dekretit Nr.7463, datë 31.01.1991 "Për Policinë Financiare", Policia Financiare organizohet dhe drejtohet nga ministri i Financave", por, sipas paragrafit të fundit të nenit 5 të këtij dekreti, "Kundër vendimit të dënimit mund të bëhet ankim brenda 5 ditëve nga data e shpalljes së vendimit ose e njoftimit të tij, përkatësisht te kryetari i degës së policisë financiare të rrethit a të rajonit ose te drejtori i Drejtorisë së Policisë Financiare në Ministrinë e Financave, akti i të cilëve është i formës së prerë".
Eshtë e vërtetë se dispozitat e mësipërme janë të karakterit ligjor, dhe, si të tilla, ato nuk mund të kenë fuqi juridike më të lartë, as edhe të barabartë, me nenin 40 të ligjit kushtetues në fuqi, por një problem i tillë nuk shtrohet, sepse objekti i rregullimit të normave ligjore të lartpërmendura është i ndryshëm nga ai i normës kushtetuese (neni 40). Normat ligjore të dekretit për policinë financiare parashikojnë përgjegjësinë administrative të subjekteve fajtorë, rregullat e gjykimit administrativ dhe karakterin e vendimeve që merren, ndërsa norma kushtetuese në fjalë parashikon të drejtën e ministrave për të shfuqizuar urdhërat e udhëzimet e paligjshme të organizmave që varen prej tyre, të cilat kanë karakterin e akteve normative apo të akteve ekzekutive. Pra, në normën kushtetuese objekt interpretimi nuk përmenden, dhe s'kishte si të përmendeshin, vendimet e organeve të caktuara nga ligje të posaçme për gjykimin e kundërvajtjeve administrative.
Si përfundim, ministri i Financave, duke urdhëruar prishjen e një vendimi të formës së prerë të Drejtorisë së Policisë Financiare, ka kapërcyer përmbajtjen e nenit 40 të ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese", prandaj urdhëri i tij konsiderohet antikushtetues.
Në këto kushte, personat që pretendojnë shkelje të të drejtave nga organet e gjykimit administrativ, të caktuara me normë ligjore të veçantë, nuk investojnë organe më të larta ekzekutive, por ata, kanë të drejtë të kërkojnë rivendosjen e të drejtave të tyre, në rrugë gjyqësore, duke vepruar në pajtim me nenet 38, 39 dhe 40 të ligjit kushtetues Nr.7692, datë 31.03.1993 (Kreu "Të drejtat dhe liritë themelore të njeriut").

Votuan kundër këtij vendimi Feti Gjilani, Manol Konomi

(V - GjK - 9/93 - FZ.9/93, fq.636-638)

Vendimi nr.10, datë 10.08.1993
(V - 10/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Veli Budo, Franc Jakova, Natasha Sheshi, Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja - relator i çështjes,

më datat 09.08.1993 dhe 10.08.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE, me objekt: "Kërkohet të shpallet antikushtetues Vendimi datë 30.07.1993 i prokurorit të rrethit Tiranë për arrestimin e deputetit Fatos Nano".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës së Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, me objekt që të shpallet antikushtetues vendimi datë 30.07.1993 i prokurorit të rrethit të Tiranës për arrestimin e deputetit Fatos Nano".

duke arsyetuar:

Prokurori i Përgjithshëm, me shkresën e tij Nr.1117, datë 26.07.1993, i ka kërkuar Kuvendit Popullor që, në bazë të nenit 22, paragrafi 3, të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", të japë pëlqimin për ndjekjen penale ndaj deputetit Fatos Nano, sepse ka të dhëna që ai të akuzohet për krimet e shpërdorimit të detyrës dhe të falsifikimit, të parashikuar përkatësisht nga nenet 106 e 110 të Kodit Penal.
Me Vendimin Nr.246, datë 27.07.1993, Kuvendi Popullor ka vendosur që t'i hiqet imuniteti deputetit Fatos Nano, duke autorizuar kështu ndjekjen penale ndaj tij.
Mbi këtë bazë prokurori i rrethit të Tiranës ka miratuar vendimin datë 30.07.1993 të hetuesit të çështjes për arrestimin e deputetit Fatos Nano.
Kopjet e secilit nga të tre dokumentet e lartpërmendur, që janë të njëjta me origjinalin përkatës, ndodhen të bashkëlidhura me aktet e kësaj çështje.
Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste legjitimohet proceduralisht në paraqitjen e kërkesës për shqyrtimin e kësaj çështje jo vetëm sepse, në bazë të nenit 25 të Ligjit Kushtetues Nr.7561, datë 29.04.1992, çdo grup parlamentar është një ndër subjektet që kanë të drejtë të kërkojnë fillimin e procedurës përkatëse në Gjykatën Kushtetuese, por edhe sepse në këtë akt procedural konkret kërkohet para së gjithash që, në funksion direkt të objektit të shprehur, të bëhet interpretimi zyrtar i nenit 22 të Ligjit Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese". Pikërisht nga ky interpretim zyrtar, qëështë një kompetencë themelore e funksionale e kësaj Gjykate, do të përcaktohet si rrjedhojë e natyrshme nëse vendimi datë 30.07.1993 i prokurorit të rrethit të Tiranës është ose jo antikushtetues.
Shqyrtimi i përmbajtjes së nenit 22, paragrafi i tretë, të ligjit kushtetues të lartpërmendur si edhe i dispozitave të kodit të Procedurës Penale, që rregullojnë fazat e para të procesit hetimor, nxjerr qartë në pah se, kur Kuvendi Popullor ka dhënë autorizimin për procedimin penal të një deputeti, nuk është e nevojshme që Prokurori i Përgjithshëm të kërkojë më vonë që ky organ përfaqësues t'i japë autorizim të veçantë edhe për kryerjen e kontrollit vetiak ose të banesës e pastaj për arrestimin e po atij deputeti. Kjo nevojë përjashtohet, sepse kryerja e kontrolleve dhe zgjedhja e caktimi i masës përkatëse të sigurimit edhe ndaj një të pandehuri të tillë janë elementë përbërës e organikë të vetë procedimit penal si institut juridik themelor e kompleks i kësaj dege të veçantë të legjislacionit në fuqi.
Pra, edhe arrestimi i deputetit të pandehur, për të cilin është dhënë paraprakisht pëlqimi që t'i hiqet imuniteti e të procedohet penalisht, përbën një veprim procedural, i cili përfshihet në strukturën dhe ecurinë e procesit penal.
Në kuptim të nenit 22, paragrafi 3, të Ligjit Kushtetues Nr.7491, datë 29.04.1991, pëlqimi i veçantë i Kuvendit Popullor për kontrollin vetiak ose të banesës së deputetit, për ndalimin ose arrestimin e tij kërkohet domosdoshmërisht në rastet kur ndonjëri nga këto veprime do të kryhet pa qenë dhënë në mënyrë paraprake autorizim për ta ndjekur penalisht atë deputet. Moslejimi kategorik i kontrollit, i ndalimit ose i arrestimit të deputetit, pa pëlqimin paraprak të kuvendit Popullor, është një nga mjetet juridiko-kushtetuese, që garantojnë paprekshmërinë e çdo deputeti, duke synuar t'i sigurojnë atij pavarësinë dhe sigurinë e nevojshme për të kryer misionin e vet. Por ky rregull, sikurse rezulton nga interpretimi logjik e sistematik i paragrafit 3 të nenit 22 të ligjit kushtetues të lartpërmendur, nuk zbatohet vetëm në këto dy raste përjashtimore: a) kur Kuvendi Popullor ka dhënë paraprakisht autorizimin për procedimin penal të atij deputeti; b) vetëm përsa i përket masës së ndalimit, kur deputeti kapet në kushtet e kryerjes së një krimi flagrant e të rëndë.
Arsyet e shtjelluara më lart e bëjnë të papranueshëm interpretimin e dispozitës kushtetuese të lartpërmendur, që është parashikuar në këtë kërkesë të Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, sipas të cilit: "Kuvendi Popullor duhet të japë pëlqimin e tij veças për kontrollin, ndalimin, arrestimin dhe ndjekjen penale të deputetit..., ndërsa në rastin konkret pëlqimi është dhënë vetëm për t'u ndjekur penalisht ky deputet".
Arrestimi, duke qenë një nga llojet e sistemit të masave të sigurimit nuk cënon aspak parimin e prezumimit të pafajësisë, që është sanksionuar edhe në legjislacionin tonë kushtetues si një ndër të drejtat themelore të njeriut.
Përfundimisht, Gjykata çmon se akti i marrjes së masës së arrestit nga organi kompetent është në pajtim me përmbajtjen e vendimit të lartpërmendur të Kuvendit Popullor për heqjen e imunitetit dhe lejimin e ndjekjes penale ndaj deputetit Fatos Nano.

(V - GjK - 10/93 - FZ.11/93, fq.743-745)

Vendimi nr.11, datë 27.08.1993
(V - 11/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Franc Jakova, Natasha Sheshi, Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja - relator i çështjes,

më datat 09.07.1993, 18.08.1993 dhe 27.08.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: 265 QYTETQRE TE TIRANES, LEONIDHA DASHI VASIL DEDE, PIRRO POLO, BEKTASH KASMI, me objekt: "Pakushtetutshmëria e Ligjit Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore" dhe Ligjit Nr.7698, datë 15.04.1993 "Për rikthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", në pjesën që ato diskriminojnë qiramarrësit e banesave që iu kthyen ish-pronarëve në krahasim me qiramarrësit e banesave shtetërore që privatizohen".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Kërkuesat prej vitesh janë qiramarrës në banesat që në mënyrë arbitrare iu kanë qenë shtetëzuar, shpronësuar, konfiskuar etj, pronarëve të tyre të ligjshëm dhe që tani iu janë kthyer atyre me Ligjit Nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve".
Ata parashtrojnë se me ligjin e sipërcituar dhe me Ligjit Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore", vihen në pozitë të diskriminuar në krahasim me qiramarrësit e banesave shtetërore, çka vjen në kundërshtim me parimin kushtetues të barazisë së qytetarëve para ligjit, për këto arsye:
1. Paragrafi i parë i nenit 14 të Ligjit Nr.7698, datë 15.04.1993, nuk qëndron, pasi Ligji Nr.7652, datë 23.12.1992 nuk na quan të pastrehë.
Qeveria, sipas nenit 16 të Ligjit Nr.7652, datë 23.12.1992, me Vendimin Nr.49, datë 29.01.1993, na quan padrejtësisht të pastrehë. Ky cilësim vjen në kundërshtim me nenin 41 të Ligjit Nr.7692, datë 31.03.1993 "Për të drejtat dhe liritë themelore të njeriut".
E drejta e jonë e qiramarrësit nuk mund të na kufizohet duke i dhënë të drejtë pronarit të ri të na nxjerrë nga banesa.
2. Qiramarrësit e banesave shtetërore i marrin ato falas, ose duke paguar gjithsej 30.000 lekë, kurse neve do t'i kthejmë shtetit kredinë prej rreth 1.500.000 lekë.
3. Qeveria për neve duhet t'i caktojë qiratë në raport me nivelin tonë ekonomik. Po të lihet siç është në ligjin e ri, kjo ndryshon kushtet e kontratës që kemi me shtetin e na ve në kushte të disfavorshme nga pozita që kemi sot. Prandaj shteti duhet të na sigurojë banesë dhe ta paguajmë sikurse e paguajnë qiramarrësit që banojnë në shtëpitë e ndërtuara nga shteti.
Gjykata vëren se Ligji Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore" dhe Ligji Nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", rregullojnë problemet e privatizimit të banesave shtetërore dhe kthimit e kompensimit të pronave ish-pronarëve.
Sipas këtyre ligjeve ndër të tjera, qiramarrësve të banesave të ndërtuara nga shteti iu është dhënë e drejta t'i privatizojnë ato në kushtet e caktuara në ligj, ndërsa qiramarrësve të banesave që iu kthyhen ish-pronarëve ju është njohur e drejta që për zgjidhjen e problemit të strehimit të tyre të marrin kredi nga institucionet e caktuara për këtë qëllim dhe pjesa e interesit të kredisë për ndërtimin ose blerjen e këtyre ndërtesave do të përballohet nga buxheti i shtetit, siç përcaktohet shprehimisht në nenin 16 të Ligjit Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore", ose të sistemohen si qiramarrës në banesat që do të ndërtojë shteti - neni 25 i po atij ligji.
Zgjidhja e ndryshme e problemeve të strehimit që kanë këto kategori qiramarrësish nuk vjen për shkak të ndonjë diskriminimi që bëhet ndërmjet tyre, por për shkak të pozitave të ndryshme që kanë ata në fakt, të parët si qiramarrës të banesave të ndërtuara nga shteti, të dytët si qiramarrës të banesave që ju kthehen ish-pronarëve.
Pretendimi i kërkuesave dhe avokatit të tyre në gjyq se me Ligjet Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore" dhe Nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", kërkuesat diskriminohen në krahasim me kategoritë e tjera të qiramarrësve, duke u cënuar kështu neni 25 i Ligjit Nr.7692, datë 31.03.1993 "Për të drejtat dhe liritë themelore të njeriut", nuk është i bazuar.
Sipas kësaj dispozite (neni 25) "të gjithë janë të barabartë në ligj dhe para ligjit. Askush nuk mund të diskriminohet për shkak të seksit, racës, etnisë, gjuhës, fesë, gjendjes ekonomike dhe financiare, arsimore dhe sociale, bindjes politike, përkatësisë prindërore apo për çdo lloj rrethane tjetër personale".
Siç u trajtua më sipër, në ligjet objekt gjykimi nuk është bërë asnjë dallim për shkaqet e parashikuara në nenin 25 të Ligjit "Për të drejtat dhe liritë themelore të njeriut".
Barazia në ligj dhe para ligjit nuk do të thotë që të ketë zgjidhje të njëllojta për individë ose kategori personash që janë në kushte objektivisht të ndryshme. Barazia në ligj dhe para ligjit presupozon barazinë e individëve që janë në kushte të barabarta.
I pabazuar është pretendimi i kërkuesave se duke u quajtur ata të pastrehë sipas nenit 16 të Ligjit Nr.7652, datë 23.12.1992 dhe Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.49, datë 29.01.1993, cënohet nenit 41 i Ligjit Nr.7692, datë 31.03.1993 "Për të drejtat dhe liritë themelore të njeriut". Neni 41 i këtij ligji bën fjalë për kufizimin e përkohshëm të disa të drejtave të sanksionuara po në atë ligj dhe që nuk kanë të bëjnë fare me objektin e kërkesës. Në të kundërt nga sa pretendohet, duke u quajtur të pastrehë, ata jo vetëm nuk cënohen, por favorizohen, sepse ju jepet e drejta të marrin kredi pa interes për ndërtim banese.
Sa ka parashtruar avokati i kërkuesave në materialin, që i ka dorëzuar Gjykatës për detyrimin e kërkuesave të dalin nga banesat ku janë qiramarrës pas 3 vjetësh në bazë të nenit 7 të Ligjit Nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", nuk qëndron. Kjo dispozitë bën fjalë për banesat private që përdoren nga shteti për qëllime publike dhe jo për banesat që kanë me qira kërkuesit.
Marrëdhëniet ndërmjet kërkuesave si qiramarrës dhe pronarëve që ju kthehen si qiradhënës edhe në të ardhmen do të rregullohen në bazë të dispozitave ligjore në fuqi, sikurse për çdo qiramarrës tjetër.
Sipas nenit 19 të Ligjit Nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore", për banesat pronë private dhe banesat shtetërore ish-pronë private nuk lejohet liberalizimi i qirasë para muajit dhjetor 1995.
Sipas nenit 25 të po këtij ligji, shteti në të ardhmen do të marrë pjesë në zgjidhjen e problemit të strehimit të banorëve të ayteteve nëpërmjet institucioneve të specializuara për këtë qëllim dhe se banesa me qira do të përfitojnë edhe qiramarrësit e banesave private, të cilët lirojnë banesën si rezultat i kthimit të saj pronarit.
Nga dispozitat që u përmendën më sipër, rezulton se kërkuesave, për zgjidhjen e problemit të strehimit, ju është dhënë alternativa të ndërtojnë banesa me kredi, interesin e së cilës e mbulon shteti, ose të sistemohen si qiramarrës në banesa që do të ndërtojë shteti.
Nga gjithë sa u parashtrua më sipër, Gjykata arrin në përfundimin se kërkuesave, për çështjen që kanë paraqitur, nuk ju është cënuar asnjë e drejtë kushtetuese.

Votuan kundër këtij vendimi Thimjo Kondi, Natasha Sheshi, Ylvi Myrtja

(V - GjK - 11/93 - FZ.11/93, fq.745-748)

Vendimi nr.12, datë 26.10.1993
(V - 12/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Hilmi Dakli, Franc Jakova, Veli Budo, Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja, Natasha Sheshi - relatore e çështjes,

më datat 21.09.1993 dhe 26.10.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: KESHILLI I RRETHIT TEPELENE, me objekt: "Anullimi i Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.248, datë 27.05.1993 "Për disa masa për shpejtimin e privatizimit të ndërmarrjeve të vogla e të mesme.""

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës si të pabazuar".

duke arsyetuar:

Ligji Nr.7512, datë 10.08.1992, nenin 1, parashikon shprehimisht privatizimin e pronës shtetërore dhe gjithë procesin e kalimit të ekonomisë së planifikuar në një ekonomi të tregut të lirë.
Po me anën e këtij ligji, neni 22, paragrafi I, është krijuar Agjencia Kombëtare e Privatizimit, e cila është kompetente të organizojë tërë punën në lidhje me procesin e privatizimit, duke shpallur formën dhe radhën e objekteve që do të privatizohen.
Ligji i lartpërmendur, neni 23, paragrafi I, njëkohësisht cakton se kalimi i pronës shtetërore në pronë private bëhet, përveç nëpërmjet ankandit edhe me çdo mënyrë tjetër.
Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.248, datë 27.05.1992, i është përmbajtur parimeve të shprehura në Ligjin Nr.7512, datë 10.08.1992. Në pikën 2, paragrafi II të këtij vendimi caktohet në mënyrë përjashtimore, se privatizimi mund të bëhet pa ankand për persona juridikë ose fizikë të veçantë, por gjithnjë në kushtet që përmenden në pikën 12 të këtij vendimi, mbi bazën e leverdisë sociale, ekonomike e kulturore, kushte këto që lihen në çmimin e bordit të degës së Agjencisë Kombëtare të Privatizimit në rreth.
Nga përmbajtja e këtyre dispozitave del e qartë se Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.248, datë 27.05.1992, nuk vjen në kundërshtim me Ligjin Nr.7512, datë 10.08.1992, në përgjithësi dhe as me normën e nenit 23 paragrafi I të këtij ligji.
Kërkesat e tjera që parashtron pala nuk formojnë objekt shqyrtimi nga ana e kësaj Gjykate, për arsye se me anën e tyre, kërkohet përmirësimi i disa pikave të Vendimit të Këshillit të Ministrave, gjë që është në kompetencën e tij.
Sipas nenit 23, paragrafi III i Ligjit Nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin Nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", Gjykata Kushtetuese gjykon papajtueshmërinë e akteve dhe dispozitave nënligjore me Kushtetutën dhe me ligjin.

(V- GjK - 12/93 - FZ.12/93, fq.797-798)

Vendimi nr.13, datë 22.11.1993
(V - 13/93)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar, Feti Gjilani, zv/kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Franc Jakova, Veli Budo, Thimjo Kondi, Ylvi Myrtja, Natasha Sheshi, Hilmi Dakli - relator i çështjes,

më datën 22.11.1993, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: SHOQATA KOMBETARE E TE SHPRONESUARVE "PRONESI ME DREJTESI", SHOQATA KOMBETARE E TE PERNDJEKURVE POLITIKE EKONOMIKE (ISH KULAKE), me objekt: "Deklarimin si veprim antikushtetues të mosmarrjes në shqyrtim nga Kuvendi Popullor të dy projektligjeve të propozuara nga 20.000 veta me të drejtë vote".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës".

duke arsyetuar:

Shoqata "Pronësi me Drejtësi" dhe Shoqata e të Përndjekurve Politiko-Ekonomikë, me kërkesën e përbashkët të paraqitur më datën 05.06.1993, i kanë paraqitur Kryesisës së Kuvendit Popullor kërkesën datë 31.03.1993 me të cilën kanë kërkuar kthimin për ridiskutim në Kuvend të Ligjit "Për Tokën" Nr.7501, 19.07.1991 dhe amendamentit të tij, miratuar me Dekretin Nr.525, datë 24.06.1993, si dhe Ligjin "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve". Së bashku me kërkesën kanë paraqitur edhe listat me 22.000 firma të shtetasve me të drejtë vote, dy projektligje me relacionin përkatës me të cilin shpjegojnë dhe argumentojnë përmbajtjen e tyre. Këto veprime i kanë kryer në mbështetje të nenit 23 të Ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese", që njeh iniciativën ligjvënëse edhe të një grupi shtetasish prej 20.000 vetash me të drejtë vote. Po në kërkesën e tyre pretendohet se Kryesia e Kuvendit Popullor me shkresën Nr.2041, datë 10.04.1993 nuk ka marrë parasysh sa më sipër. Për këtë arsye i janë drejtuar Gjykatës Kushtetuese për shkeljen e së drejtës që i njeh neni 23 i ligjit të përmendur.
Bashkë me kërkesën kanë bashkëngjitur edhe këto dokumente: Përgjigjen e dhënë për kërkesën dhe njoftimin se listat me 22.000 firmat ndodhen të depozituara pranë Kuvendit Popullor.
Gjykata shqyrtoi dokumentat e paraqitura dhe duke qenë se, sipas nenit 23 të Ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese", iniciativa ligjvënëse, i njihet edhe 20.000 shtetasve me të drejtë vote, i kërkoi Kryesisë së Kuvendit Popullor me shkresën datë 07.07.1993 të konfirmonte nëse shoqatat e përmendura e kanë paraqitur projektligjin sipas kërkesave të ligjit kushtetues si edhe nëse i është dhënë përgjigje tjetër përveç asaj të datës 10.04.1993, që është paraqitur prej tyre. Kryesia e Kuvendit Popullor në përgjigje pranon se Shoqata e të Shpronësuarve "Pronësi me Drejtësi", ka paraqitur dy variantet e saj të projektligjeve për kthimin dhe kompensimin e pronave të grabitura nga diktatura komuniste bashkë me nënshkrimet e shtetasve në pajtim me kërkesat e ligjit kushtetues duke shtuar se materialet i kanë kaluar komisionit të ligjeve dhe grupeve parlamentare për shqyrtim.
Kuvendi Popullor më datën 11.11.1993 në Seancë Plenare i shqyrtoi të dy projektet e paraqitura dhe pas diskutimit e votimit si përfundim nuk u miratuan.
Në këto rrethana kërkesa e shoqatave ankuese për shkelje të nenit 23 të Ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese", nuk ka më mbështetje.

(V - GjK - 13/93 - FZ.1/94, fq.42-43)

fillimi faqes