Vendimet e vitit 1997

Vendimi nr. 4, date 27.02.1997 
(V - 4/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Zija Vuci, Alfred Karamuço, Veli Budo, Franc Jakova - relator i çështjes,

më datat 18.12.1996 dhe 24.12.1996 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: SHOQATA KOMBETARE PER MBROJTJEN SOCIALE TE TE DENUARVE, me objekt: "1. Shfuqizimi i Udhëzimit nr.690, datë 19.08.1996 të Institutit të Sigurimeve Shoqërore, sepse vjen në kundërshtim me Ligjin nr.7889, datë 14.12.1994 "Për statusin e invalidit";
2. Shfuqizimi si antikushtetues i pikës 8 të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.149, datë 07.05.1985 "Për edukimin dhe shpërblimin e punës së të dënuarve me heqje të lirisë"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "1. Rrëzimin e kërkesës;
2. Të miratohet ligji për të drejtën e invalidëve që janë aksidentuar në punë gjatë vuajtjes së dënimit me heqje të lirisë ose kanë marrë sëmundje profesionale gjatë punës së detyruar të përfitojnë nga buxheti i shtetut shtesë mujore mbi pensionin e invaliditetit si përfitim paaftësie".

duke arsyetuar:
Në nenin 7.1 të Ligjit nr.7889, datë 14.12.1994 "Për statusin e invalidit", parashikohet se invalidëve që kanë qenë të punësuar në ndërmarrjet ose në institucionet shtetërore dhe ish-kooperativat bujqësore e që janë me sëmundje profesionale ose të aksidentuar në punë u jepet nga buxheti i shtetit një shtesë mujore mbi pensionin e invaliditetit si përfitim paaftësie. Për përcaktimin e sasisë së kësaj shtese ligji ka ngarkuar Këshillin e Ministrave, i cili me Vendimin nr.381, datë 20.05.1996, e ka realizuar këtë detyrë.
Për zbatimin e Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.381, datë 20.05.1996, Instituti i Sigurimeve Shoqërore ka nxjerrë Udhëzimin nr.690, datë 19.08.1996 në pikën 5 të të cilit thuhet se: "personat që janë dëmtuar gjatë vuajtjes së dënimit me burg për krime ordinere dhe kanë përfituar pension invaliditeti nga sigurimet shoqërore në mbështetje të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.149, datë 07.05.1985 "Për edukimin dhe shpërblimin e punës së të dënuarve me heqje të lirisë", nuk përfitojnë shtesë mbi pension që parashikon Vendimi i Këshillit të Ministrave nr.381, datë 20.05.1996".
Nga sa u parashtrua më sipër, rezulton se, ndryshe nga sa pretendon pala kërkuese, pika 5 e Udhëzimit të Institutit të Sigurimeve Shoqërore nr.690, datë 19.08.1996 nuk vjen në kundërshtim me Ligjin nr. 7889, datë 14.12.1994. Ligjvënësi dhënien e shtesës mbi pensionin e invaliditetit e ka kufizuar vetëm tek personat që kanë qenë të punësuar në ndërmarrjet ose institucionet shtetërore dhe ish-kooperativat bujqësore dhe jo tek të gjithë subjektet që kanë përfituar pension indaliditeti sipas nenit 21 të Ligjit nr.4171, datë 13.09.1966 "Për sigurimet shoqërore shtetërore".
Gjithashtu, nuk ka vend edhe për shfuqizimin e pikës 8 të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 149, datë 07.05.1985 "Për edukimin dhe shpërblimin e punës së të dënuarve me heqje të lirisë", në të cilin përcaktohen kushtet për dhënien e pensionit të invaliditetit të grupit të parë ose të dytë në masa fikse sipas nenit 25 të Ligjit nr. 4171, datë 13.09.1966 të dënuarve me heqje të lirisë të aksidentuar në punë të detyruar ose që kanë marrë sëmundje profesionale që rrjedh nga puna e detyruar gjatë vuajtjes së dënimit. Me hyrjen në fuqi të Ligjit nr. 7703, datë 11.05.1993 "Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë" janë shfuqizuar të gjitha ligjet, dekretet, vendimet dhe udhëzimet e mëparshme që rregullonin deri atëherë marrëdhëniet në fushën e sigurimeve shoqërore.
Megjithatë Gjykata çmon se ish-të dënuarit që kanë përfituar pension invaliditeti për shkak të aksidentit në punë të detyruar gjatë vuajtjes së dënimit ose për shkak të sëmundjes profesionale që rrjedh nga puna e detyruar dhe invalidët e aksidentuar në punë ose kanë marrë sëmundje profesionale që kanë qenë të punësuar në ndërmarrjet ose institucionet shtetërore dhe ish-kooperativat bujqësore janë në kushte krejtësisht të barabarta si përsa i përket shkakut që ka sjellë aksidentimin ose marrjen e sëmundjes profesionale prej tyre, ashtu edhe gjendjes së tyre fizike e shëndetësore. Prandaj, duhet të sanksionohet me ligj që edhe invalidët që janë aksidentuar në punë gjatë vuajtjes së dënimit me heqje të lirisë ose kanë marrë sëmundjes profesionale gjatë punës së detyruar, të përfitojnë nga buxheti i shtetit një shtesë mujore mbi pensionin e invaliditetit si përfitim paaftësie.
Gjithashtu, duke konstatuar boshllëk legjislativ në fushën e trajtimit të të dënuarve me heqje të lirisë me shpërblime në raste aksidentesh në punë, sëmundjesh etj., si dhe në përgjithësi të trajtimit të tyre përsa i përket kushteve të jetesës, të punës, të drejtave për edukim profesionale e arsimor etj., Gjykata Kushtetuese rekomandon miratimin e një ligji tërësor për të drejtat dhe detyrat e të dënuarve me heqje të lirisë, të bazuar në dispozitat kushtetuese të vendit tonë dhe rregullat e trajtimit të të burgosurve të miratuara nga Këshilli Ekonomik e Shoqëror i Kombeve të Bashkuara me rezolutat 663 C, datë 31 korrik 1957 dhe 2076, datë 13 maj 1977.

Votoi kundër këtij vendimi Zija Vuci.

(V - GjK - 4/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.5, datë 27.02.1997
(V - 5/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Zija Vuci, Alfred Karamuço, Veli Budo, Franc Jakova - relator i çështjes,

më datë 15.03.1996, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: SHOQATA E QIRAMARRESVE TE BANESAVE SHTETERORE ISH-PRONE PRIVATE, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i Ligjit nr.8030, datë 15.11.1995 "Për kontributin e shtetit për familjet e pastreha", për dispozitat që bëjnë fjalë për qiramarrësit e banesave shtetërore ish-pronë private".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "1. Shfuqizimin e nenit 11 të Ligjit nr.8030, datë 15.11.1995 "Për kontributin e shtetit për familjet e pastreha".
2. Rrëzimin e kërkesave të tjera të Shoqatës së Qiramarrësve të Banesave ish-Pronë Private".

duke arsyetuar:
Me Ligjin nr.8030, datë 15.11.1995 është vendosur detyrimi i shtetit t'i japë falas çdo familje të pastrehë, ku hyjnë edhe qytetarët që banojnë në banesa ish-pronë private që u janë kthyer ose po u kthehen ish-pronarëve të tyre në bazë të Ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", një shpërblim për realizimin e strehimit të tyre. Ligji parashikon gjithashtu edhe detyrimin e shtetit t'u japë kredi familjeve të pastreha për të plotësuar shumën që u duhet atyre për blerjen e apartamenteve të reja ose të përdorura, ose për ndërtimin e tyre.
Shoqata e qiramarrësve të banesave ish-pronë private ka kërkuar shfuqizimin e këtij ligji se:
1. Nuk parashikon detyrimin e shtetit për ndërtimin e banesave për familjet e pastreha;
2. I ve qiramarrësit e banesave ish-pronë private në kushte të disfavorshme në krahasim me qytetarët që privatizuan apartamentet pronë shtetërore në bazë të Ligjit nr.7652, datë 23.12.1992 "Për privatizimin e banesave shtetërore";
3. Qiraja që përcakton ligji është krejtësisht e papërballueshme prej tyre.
Kërkesën e parë Gjykata e gjen të pabazuar. Detyrimi edhe i shtetit për të investuar në ndërtimin e banesave të reja për të pastrehët nëpërmjet Entit Kombëtar të Banesave del si nga përmbajtja e nenit 4 të Ligjit objekt shqyrtimi, në të cilin thuhet se: "në qendrat e banuara ku vlera e apartamenteve tip në tregun e lirë është më e vogël se kostoja e ndërtimit nga Enti Kombëtar i Banesave, familjeve të pastreha apartamentet e reja do t'u shiten me vlerën e tregut të lirë, pavarësisht nga kostoja e ndërtimit të tyre", ashtu edhe nga pika 1 e nenit 6 të po këtij ligji, sipas së cilës shumën falas familjet e pastreha mund ta përdorin "për blerjen e banesave nga shteti ose privatët".
E pabazuar është edhe kërkesa, sipas së cilës ligji prek parimin kushtetues të barazisë. Në lidhje me këtë çështje Gjykata Kushtetuese është shprehur në vendimin e saj nr.11, datë 27.08.1993.
Por, duke pasur parasysh faktin se banesat e kthyera ish-pronarëve kanë qenë më parë në pronësi dhe administrim të shtetit, ai ka detyrimin për të siguruar kushte për strehimin e qiramarrësve të këtyre banesave. Këtë detyrim shteti e ka rregulluar me ligjin objekt shqyrtimi dhe aktet nënligjore të nxjerra për zbatim të tij. Me këto akte shteti përballon dhënien falas të një shume përfitimi, dhënien e kredisë nga buxheti i shtetit, përballimin nga shteti të një pjese të qirasë derisa këtyre qiramarrësve t'u sigurohet strehim etj. Por nga këto rregullime, Gjykata arrin në përfundim se nuk është zgjidhur drejt raporti i masës së qirasë që do të përballohet nga qiramarrësit dhe nga shteti.
Sipas nenit 10 të ligjit "qiraja vjetore në banesat ish-pronë private për qytetarët e pastrehë do të jetë në vlerë sa 5 % e kostos aktuale të ndërtimit...", ndërsa sipas nenit 11 "deri në zgjidhjen e strehimit të qytetarëve të pastrehë që banojnë në banesa ish-pronë private, shteti do të paguajë diferencën e qirasë të llogaritur mbi bazën e banesave shtetërore mbi sipërfaqen që ata kanë, por jo më shumë se normat aktuale në fuqi". Nga kjo rezulton se, siç është shprehur edhe Këshilli i Ministrave në pikën 15 të Vendimit të tij nr.250, datë 16.04.1996 "Për procedurat dhe prioritetet në zbatim të Ligjit nr.8030, datë 15.11.1995 "Për kontributin e shtetit për familjet e pastreha", për rastin kur qiramarrësit në banesa ish-pronë private banojnë brenda normave të strehimit në fuqi, qiraja mujore do të përballohet në masën 3/5 nga ana e qiramarrësit dhe në masën 2/5 nga ana e shtetit.
Duke u përcaktuar qiraja në këtë mënyrë sipas neneve 9 dhe 10 të ligjit, rezulton që pjesa në ngarkim të qiramarrësit të jetë në vlerë afërsisht e barabartë sa një pension mesatar pleqërie. Meqënëse një pjesë e qiramarrësve të banesave ish-pronë private janë pensionistë ose në ndihmë ekonomike, për pagimin e qirasë derisa të sistemohen në banesa të tjera, ç'ka mund të zgjasë vite të tëra, ata do të detyrohen të shpenzojnë shumën e përfituar duke humbur kështu qëllimi përse u jepet kjo shumë dhe duke u bërë i pamundur strehimi i tyre i mëvonshëm. Rrjedhimisht për shumicën e qiramarrësve të banesave ish-pronë private, ligji do të ishte i pazbatueshëm, duke dëmtuar kështu si interesat e qiramarrësve të kësaj kategorie, ashtu edhe interesat e pronarëve të banesave.
Nga sa u tha më sipër, Gjykata çmon se neni 11 i Ligjit duhet shfuqizuar dhe të rregullohet me një dispozitë tjetër detyrimi i qiramarrësve të banesave ish-pronë private për pagimin e qirasë deri në zgjidhjen e strehimit të tyre brenda fuqisë së tyre ekonomike, ndërsa diferenca e masës së qirasë të përballohet nga shteti.
Gjithashtu, Gjykata konstaton se në ligjin objekt shqyrtimi mungon një dispozitë që të ruajë fuqinë blerëse të shumës së përfitimit që i jepet nga shteti familjeve të pastreha. Prandaj është e nevojshme të parashikohet indeksimi i kësaj shume në përputhje me normat e inflacionit.

Votoi kundër këtij vendimi Zija Vuci.

(V - GjK - 5/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.6, datë 27.02.1997
(V - 6/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Manol Konomi, Veli Budo, Zija Vuci, Franc Jakova, Alfred Karamuço, Hilmi Dakli - relator i çështjes,

më datën 30.01.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: ABDYL KALEMI, me objekt: "Njohja dhe garantimi i së drejtës për një proces të rregullt gjyqësor dhe anullimi i vendimeve nr.3207, datë 02.11.1994 të Gjykatës së Apelit Tiranë dhe nr.648, datë 21.02.1996 të Gjykatës së Kasacionit Tiranë, në bazë të neneve 24/a, 10 të Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992 dhe nenit 38,39 dhe 40 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi rrëzimin e kërkesës.

duke arsyetuar:
Kërkuesi pretendon se zhvillimi i gjykimit në Gjykatën e Apelit, është bërë pa u njoftuar dita me shpalljen e listës në kohën e duhur. Për pasojë ai pretendon se nuk pati mundësi të paraqitej vetë ose të përfaqësohej me anën e një avokati ditën e caktuar në gjykimin e çështjes për të paraqitur fakte të reja që eventualisht mund të dispononte dhe të bënte pretendimet e tij, gjë që përbën një shkelje të parimit të shprehur në ligjin kushtetues për zhvillimin e rregullt të procesit gjyqësor (nenet 38,39 e 40 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993). Përveç kësaj, kërkuesi pretendon se si pasojë i është cënuar e drejta e tij për ankim, parashikuar nga neni 13 i ligjit të sipërpërmendur.
Gjykata, pasi shqyrtoi çështjen dhe vlerësoi faktet, arriti në konkluzion se Gjykata e Apelit, me shtesë liste, ka bërë njoftim duke zbatuar rregullat e vendosura nga kjo Gjykatë. Ndonëse u konstatua se disa veprime të Gjykatës së Apelit, si tërheqja e dosjes nga gjykata e faktit nga një anëtar i saj ose gjykimi i çështjes me një mënyrë të përshpejtuar, nuk gjejnë justifikim as me natyrën dhe rëndësinë e çështjes, as me karakterin urgjent të saj, Gjykata Kushtetuese çmon se të gjitha këto veprime të parregullta nuk krijojnë bindjen dhe nuk shërbejnë si bazë për prezumim se Gjykata e Apelit nuk ka bërë njoftimin e duhur.
Gjatë shqyrtimit të çështjes, Gjykata konstatoi se vendimi i Gjykatës së Apelit ka një të metë me rëndësi. Në këtë vendim, në pjesën arsyetuese, thuhet përveç të tjerash se: "Gjykata pasi dëgjoi palët... vendosi...", gjë kjo që len të kuptohet se gjykata vendimin e saj e ka mbështetur në faktet e administruara në gjykatën e shkallës së parë dhe në analizën e pretendimeve të palëve, ndërsa gjatë gjykimit u provua se as palët as përfaqësuesit e tyre nuk kanë qenë të pranishëm në gjykimin e çështjes. Kjo parregullsi në vendimin e Gjykatës së Apelit nuk është formale dhe sipas pikëpamjes së disa anëtarëve përbën një shkelje të parimit të konsakruar nga neni 38 i Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993, por që nuk u përkrah nga shumica e kërkuar nga neni 26 i Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992.

Votoi kundër këtij vendimi Alfred Karamuço.

(V - GjK - 6/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.8, datë 25.04.1997
(V - 8/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Veli Budo, Zija Vuci, Halil Kopani, Alfred Karamuço - relator i çështjes,

më datat 19.03.1997 dhe 02.04.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: QEMAL SELMANI, me objekt: "Deklarimi i papajtueshmërisë me Ligjin nr.7698,datë 15.04.1993 "Për kthimin e kompensimin e pronave ish pronarëve" të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.438, datë 14.08.1995, pika 4".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Rrëzimin e kërkesës.
Urdhërohet heqja e pezullimit të ankandit të Kantinës së Pijeve "Gjergj Kastrioti Skënderbeu", Durrës".

duke arsyetuar:
Kërkuesi Qemal Selmani në kërkesën e tij ka parashtruar se pika 4 e Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.438, datë 14.08.1995 "Për privatizimin e ndërmarrjeve shtetërore të tranformuara në shoqëri tregtare", vjen në kundërshtim me nenin 21 të Ligjit nr.7698, datë 15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish-pronarëve", sepse ju mohon ish-pronarëve të trojeve të zëna me objekte, të drejtën e parablerjes në rastet e privatizimit të tyre.
Sipas kërkuesit, ky vendim i ka prekur atij të drejtën e parablerjes së kantinës së verës "Gjergj Kastrioti Skënderbeu" në Durrës, e cila gjendet në truallin që i është njohur si ish-pronë e tij, objekt i cili po privatizohet nëpërmjet ankandit të aksioneve.
Në radhë të parë, Gjykata Kushtetuese e sheh të nevojshme të verë në dukje se Vendimi i Këshillit të Ministrave nr.438, datë 14.08.1995, objekt kërkese, është shfuqizuar me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr.759, datë 11.11.1996. Por, meqënëse edhe në Vendimin nr.759 pozita e ish-pronarëve të trojeve, në raport me objektet që privatizohen është e njëjtë si në vendimin e parë, Gjykata mori si objekt shqyrtimi vendimin e ri.
Vendimi i Këshillit të Ministrave nr.759, datë 11.11.1996 "Për privatizimin e ndërmarrjeve shtetërore të transformuara në shoqëri tregtare", në pikën 4 ju njeh ish-pronarëve të trojeve të drejtën të marrin aksione në shoqëritë që privatizohen në përpjestim me vlerën e trojeve të njohura. Për më tepër, për të ruajtur interesat e tyre, përqëndja e aksioneve që ju jepet në formë kompensimi mbetet e pandryshuar në raport me pjesën tjetër të kapitalit të shoqërisë, pavarësisht nga rezultatet e ankandit. Veç kësaj, vendimi i mësipërm, nuk privon ish-pronarët e këtyre trojeve të marrin pjesë në ankand për pjesën tjetër të kapitalit të shoqërisë.
Një rregullim i tillë juridik i të drejtave të ish-pronarëve nuk vjen në kundërshtim me dispozitat e Ligjit nr.7698, datë 15.04.1993.
Përkundrazi, në frymën e nenit 16 të këtij ligji dhe me synim krijimin e lehtësirave për ato, parashikon një kompensim të ish-pronave të tyre. Nga ana tjetër, ç'ka është më kryesorja, rregullimi juridik i parashikuar nga Vendimi i Këshillit të Ministrave nr.759, datë 11.11.1996 nuk bije në kundërshtim as me nenin 21 të ligjit të mësipërm, ashtu siç pretendohet.
Nga analiza e nenit 21 del se ligjvënësi për kohën kur u miratua ligji, kishte parasysh ruajtjen e së drejtës së parablerjes për ish-pronarët në rastin e privatizimit të pronës shtetërore në formën e objekteve të vogla e të mesme si psh., dyqane, magazina, punishte dhe objekte të tjera të kësaj madhësie e vlere. Nga ana tjetër, e ç'ka ishte më e rëndësishme, e drejta e parablerjes njihet kur privatizimi i këtyre objekteve do të bëhej "me çmimet e përcaktuara sipas dispozitave në fuqi". Eshtë fakt që në një sërë aktesh nënligjore që dolën në bazë e për zbatim të ligjit u ruajt e drejta e parablerjes të ish-pronarëve e veçanërisht në privatizimin e ndërmarrjeve të vogla e të mesme.
Me hyrjen në fuqi të Ligjit nr.7926, datë 20.04.1995 "Për transformimin e ndërmarrjeve shtetërore në shoqëri tregtare", ndërmarrjet e transformuara kaluan në një rregjim tjetër juridik, të rregulluar nga Ligji nr.7638, datë 19.11.1992 "Për shoqëritë tregtare". Në ato shteti paraqitej si ortak ose aksionist i vetëm. Në këto kushte, privatizimi i tyre në tërësi ose i një pjese (pakete) aksionesh nuk është privatizim objektesh konkrete, por shitje aksionesh e për pasojë aksioneri i vetëm, në bazë të Ligjit "Për shoqëritë tregtare", mund t'i shesë lirisht ato pa qenë i lidhur nga ndonjë kusht siç është ai i parablerjes.

(V - GjK - 8/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.10, datë 16.05.1997
(V - 10/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Veli Budo, Franc Jakova, Halil Kopani, Kristofor Peçi, Zija Vuci, Alfred Karamuço - relator i çështjes,

më datë 24.04.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: GRUPI I KESHILLTAREVE SOCIALISTE, me objekt: "Shpallja e pavlefshme e zgjedhjes së nënkryetarit të Këshillit të Rrethit Tepelenë si dhe e kryesisë së këtij këshilli".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "1. Të deklarojë të pavlefshme zgjedhjen e zëvëndëskryetarit të këshillit të rrethit Z.Bashkim Rapi si dhe zgjedhjen e anëtarëve të kryesisë.
2. Të urdhërojë zhvillimin e balotazhit midis dy kandidatëve për zëvëndëskryetar këshilli që kanë marrë më shumë vota.
3. Të urdhërojë zhvillimin e zgjedhjeve për anëtarët e kryesisë në përputhje me dispozitat ligjore".

duke arsyetuar:
Pas zgjedhjeve të 20 tetorit 1996 për organet e pushtetit lokal, në datën 13.11.1996 është organizuar mbledhja e parë e këshilltarëve të rrethit të Tepelenës për zgjedhjen e kryetarit, zëvëndëskryetarit dhe anëtarëve të kryesisë.
Votimi ka filluar për kryetarin dhe, me balotazh është zgjedhur zoti Sotir Ceka.
Për postin e zëvëndëskryetarit ka pasur tre kandidatë të cilët në votim kanë fituar Ylli Kerçani i PS-së - 11 vota, Bashkim Rapi i PSD-së - 10 vota dhe Gëzim Memlika i PD-së - 2 vota.
Grupi socialist i këshilltarëve ka pretenduar se ka fituar kandidati i tyre, duke interpretuar në rastin konkret nenin 50 të Ligjit nr.7572, datë 10.06.1992 "Për organizimin dhe funksionimin e pushtetit lokal", sikur fitonte ai kandidat që kishte më shumë vota se të tjerët. Meqënëse ky pretendim nuk u pranua nga grupet e tjera të këshilltarëve, mbledhja u ndërpre.
Në datën 30.12.1997, u bë përsëri mbledhja duke qenë vetëm 15 anëtarë të këshillit. Me insistimin e grupit të këshilltarëve të Partisë Demokratike, u kalua përsëri në votimin për nënkryetar të këshillit të rrethit ku tre këshilltarët socialistë abstenuan. Sipas procesverbalit këtë votim e fitoi Z.Bashkim Rapi me 12 vota. Më pas u kalua në zgjedhjen e kryesisë ku morën pjesë edhe tre këshilltarët socialistë.
Nga shqyrtimi i procesverbaleve të mbledhjes si dhe nga shpjegimet e dhëna, Gjykata Kushtetuese ka arritur në përfundimin që në zgjedhjen e zëvëndëskryetarit të këshillit të rrethit të Tepelenës e të anëtarëve të kryesisë janë lejuar shkelje të ligjit, që i bëjnë të cënueshme këto akte.
Së pari : Neni 50 i ligjit të sipërcituar është shprehur qartë se për zgjedhjen e kryetarit, nënkryetarit e të kryesisë së këshillit të rrethit, nevojitet shumica e votave të këshilltarëve të pranishëm. Në rastin konkret meqë në mbledhjen e datës 13.11.1996 morën pjesë 23 anëtarë, është e kuptueshme se shumica nuk përbëhet as nga 10 apo 11 vota, ashtu siç kanë pretenduar kërkuesit. Nëse shumica nuk arrihet në votimin e parë, në bazë të praktikës së gjithëpranuar për zgjedhjet organizohet balotazhi. Këtë qëndrim ligjor mban edhe Kujtesa nr.3, datë 30.10.1996 e Sekretariatit Shtetëror të Pushtetit Lokal, që ka karakterin e udhëzimit.
Në këto kushte, meqënëse mbledhja për zgjedhjen e zëvëndëskryetarit nuk ka përfunduar, mosorganizimi i balotazhit dhe braktisja e zgjedhjeve nga një pjesë e këshilltarëve përbën shkelje të ligjit.
Së dyti : Edhe organizimi i mbledhjes së datës 30.12.1996, si vazhdim i mbledhjes për kushtetuimin e këshillit të rrethit është bërë me shkelje të rëndësishme të ligjit. Në bazë të nenit 9 të Ligjit "Për organizimin e pushtetit lokal" mbledhja nuk mund të bëhej, pa marrë pjesë në të të paktën 2/3 e anëtarëve. Në fakt në mbledhje kanë marrë pjesë 15 anëtarë, pra më pak se 2/3 gjë që e bën këtë mbledhje të pavlefshme.

(V - GjK - 10/97 - FZ.-----)

fillim i faqes

Vendimi nr.11, datë 21.05.1997
(V - 11/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Veli Budo, Franc Jakova, Alfred Karamuço, Halil Kopani, Kristofor Peçi, Zija Vuci - relator i çështjes,

më datë 27.01.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: VANGJO VANGJELI, TATJANA DODBIBA, GENTI DODBIBA, me objekt: "Shpallja të papajtueshëm me Kushtetutën e Ligjit nr.8115, datë 29.03.1996 "Për përjashtime nga rregullat e parashikuara në lidhje me trashëgiminë ligjore nga Kodi Civil i miratuar me Ligjin nr.6340, datë 26.06.1981", zbatimi i të cilit do të cënonte rëndë interesat e tyre".

Palët në kërkesën drejtuar kësaj Gjykate parashtrojnë këto shkaqe:
a. Ligji nr.8115, datë 29.03.1996 vjen në kundërshtim me ligjin kushtetues nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe me Ligjin nr.7592, datë 31.03.1993 "Mbi të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".
b. Eshtë shkelur neni 38 i Ligjit nr.7592, datë 31.03.1993 sipas të cilit "Liria, prona dhe të drejtat e pranuara me ligj nuk mund të cënohen pa një proces të rregullt ligjor".
c. Të drejtat e fituara me ligj nuk mund të cënohen me një ligj të mëvonshëm.
ç. Ligji nr.8115, datë 29.03.1996 prek parimin e barazisë e të gjithëve në ligj dhe para ligjit.
d. Me anën e Ligjit nr.8115, datë 29.03.1996 ndryshohen normat e neneve 104 e 105 të Ligjit nr.6340, datë 26.06.1981 tashmë të shfuqizuar me Kodin Civil të ri, të hyrë në fuqi më 01.11.1994.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi shpalljen të papajtueshëm me kushtetutën të Ligjit nr.8115, datë 29.03.1996.

duke arsyetuar:
Në bazë të nenit 104 e 105 të Kodit Civil të miratuar me Ligjin nr.6340, datë 26.06.1981, kur nuk konkurrojnë në mbështetje të këtyre dy dispozitave trashëgimtarë të tjerë ligjorë dhe bashkëshorti pasjetues mbetet i vetmi trashëgimtar ligjor i radhës së parë, pasuria e lënë nga trashëgimlënësi kalon në pronësi të tij.
Ligjvënësi me Ligjin nr.8115, datë 29.03.1996, në kundërshtim me përmbajtjen e dispozitave ligjore të mësipërme (nenet 104 e 105) për një pjesë të kufizuar pronash dhe pavarësisht nga fakti se trashëgimia është çelur kur ende ishte në fuqi Kodi Civil i miratuar me Ligjin nr.6340, datë 26.06.1981, vendos zgjerimin e trashëgimtarëve, kur si trashëgimtar ligjor i radhës së parë ka mbetur vetëm bashkëshorti pasjetues.
Eshtë parim i njohur dhe i pranuar nga të gjitha legjislacionet se trashëgimia çelet në kohën kur vdes trashëgimlënësi dhe rreegullohet sipas ligjit të kohës kur është çelur. Ky parim është shprehur edhe në nenin 318 të Kodit tonë të ri Civil. Edhe në dispozitat kalimtare të këtij Kodi, në nenin 1162 thuhet se : "... Kodi Civil i Republikës së Shqipërisë zbatohet për marrëdhëniet juridike të krijuara pas hyrjes në fuqi të tij".
Në lidhje me rregullin e nenit 1162 të Kodit Civil të ri, gjykata e gjen të nevojshme të japë disa sqarime. Sipas një rregulli juridik me karakter të përgjithshëm, çdo ligj i ri nuk vepron veçse për të ardhmen, përveç kur ligjvënësi për një ligj ose një dispozitë të veçantë të tij, vendos ndryshe. Përjashtimi nga ky rregullim i përgjithshëm, ka një hapësirë zbatimi shumë të kufizuar. Ligji i ri nuk mund të zbatohet në faktet e para hyrjes në fuqi të ligjit të ri ose t'u njohë këtyre fakteve efekte të ndryshme nga ato që kishin kur ishte në fuqi ligji i shfuqizuar etj.
Në kushtet e sipërme zgjerimi i rrethit të trashëgimtarëve ligjorë për trashëgimet e çelura në kohën kur ishin në fuqi dhe vepronin rregullat e caktuara nga nenet 104 e 105 të Kodit Civil, të miratuar me Ligjin nr.6340, datë 26.06.1981 vjen në kundërshtim me parimet dhe rregullat ligjore të përmendura më lart.
Pranimi dhe zbatimi i Ligjit nr.8115, datë 29.03.1996 do të kishte si efekt krijimin e një gjendjeje pasigurie dhe mungesë stabiliteti në marrëdhëniet trashëgimore dhe në përgjithësi, do të përbënte një precedent pa precedent.
Ligjvënësi, sipas kushteve ekonomike e sociale në një periudhë të caktuar ka të drejtën të ndryshojë trashëgimtarët ligjor, e duke zgjeruar ose ngushtuar rrethin e tyre, por norma e re e ligjit të ri zbatohet për të ardhmen, për trashëgimitë e çelura pas hyrjes në fuqi të këtij ligji.
Ligji nr.8115, datë 29.03.1996 është njëkohësisht antikonstitucional, ai nuk pajtohet me Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe me Ligjin nr.7692, datë 31.03.1993 "Për të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut" respektivisht me nenin 11 paragrafi i dytë dhe nenin 27.
Neni 11 paragrafi i dytë i përmendur më lart disponon: "Të gjitha llojet e pronësisë gëzojnë mbrojtje të barabartë", ndërsa neni 27, në mënyrë pothuaj të përafërt, shpreh të njëjtin parim: "Askujt nuk mund t'i mohohet e drejta të ketë pronë private vetëm ose së bashku me të tjerë si dhe e drejta për të trashëguar... dhe askush nuk mund të shpronësohet përveç për një interes publik dhe kundrejt shpërblimit të plotë".
Sikundër u vu në dukje më parë, trashëgimia çelet në kohën e vdekjes së trashëgimlënësit dhe në mungesë të një testamenti të lënë prej tij, si trashëgimtarë ligjorë thirren në trashëgim personat të cilësuar si i atillë nga ligji në fuqi në kohën e çeljes së trashëgimisë. Këta me çeljen e trashëgimit, sipas radhës së caktuar nga ligji, bëhen "ipso jure" pronarë të pasurisë trashëgimore. Ky parim, nuk vlen vetëm kur si trashëgimtar ligjor thirret ose mbetet një person i vetëm, por edhe kur konkurrojnë shumë trashëgimtarë ligjorë, pavarësisht se sendet që përbëjnë pasurinë trashëgimore ende nuk janë pjesëtuar dhe pavarësisht nga fakti se pjesëtimi ka karakter translativ ose deklarativ. Pjesëtimi, shkurtimisht, të drejtën e pandarë që ka një bashkëtrashëgimtar mbi masën e pasurisë trashëgimore e zëvëndëson me një të drejtë eskluzive mbi sendet që i ranë në pjesën e tij. Mosmarrëveshjet që eventualisht mund të lindin me çeljen e një trashëgimie nuk e prekin parimin e lartpërmendur. Ato zgjidhen në rrugën e zakonshme gjyqësore.
Nga shqyrtimi në tërësi i kësaj çështje del e qartë se ligjvënësi me Ligjin nr.8115, datë 29.03.1996 nuk ka marrë parasysh parimet e përgjithshme të së drejtës, ka shtuar me një ligj të ri rrethin e trashëgimtarëve duke i dhënë këtij ligji fuqi prapavepruese, duke cënuar rëndë një të drejtë të garantuar me kushtetutën, të drejtën e pronës. Ndryshimi i rrethit të trashëgimtarëve ligjorë në rastin tonë konkret nuk është tjetër veçse një deposedim i paligjshëm, është privim i pronarit të ligjshëm nga pasuria e tij, në favor të personave që nuk thirreshin në trashëgim si trashëgimtarë ligjorë me Kodin Civil të vitit 1981, por të cilësuar si të atillë me Ligjin nr.8115, datë 19.03.1996.
Eshtë e vërtetë se çdo e drejtë dhe liri të garantuar konstitucionalisht nuk ka të njëjtën peshë specifike dhe për rrjedhojë nuk gëzojnë të njëjtën mbrojtje. E drejta e pronës, për shkak të karakterit dhe rolit të saj social është ndër ato të drejta dhe liri, më pak e mbrojtur, sepse shteti ka të drejtën ti verë kufizime, të caktojë rregulla në përdorimin e saj, ti heqi një individi pjesërisht ose tërësisht sendet që përbëjnë pasurinë, por vetëm dhe gjithnjë për dobi publike dhe kundrejt një shpërblimi të plotë. Neni 1 i protokollit nr.1 të Parisit datë 20.03.1952 disponon : "Çdo person fizik ose moral ka të drejtën e respektit të pasurisë së tij. Askush nuk mund të privohet nga prona e tij veçse për shkak dobie publike dhe në kushtet e parashikuara nga ligji dhe nga parimet e përgjithshme të së drejtës ndërkombëtare".
Gjykata Kushtetuese nuk mund të lërë pa vënë në dukje se Ligji nr.8115, datë 19.03.1996 ka një karakter thellësisht diskriminues ndaj një kategorie pronash dhe personash. Ky ligj i largohet rregullave që veprojnë në lidhje me institutin e trashëgimisë, duke caktuar një rreth të ri trashëgimtarësh ligjorë, vetëm për pronat e shpronësuara, të shtetëzuara ose të marra me një mënyrë tjetër të paligjshme nga shteti i mëparshëm dhe të kthyera, pas një kohe të gjatë, ish-pronarëve me Ligjin nr.7598, datë 15.04.1993. Nuk kuptohet shkaku i këtij diskriminimi dhe arsyeja që shtyu ligjvënësin të lërë jashtë këtij rregulli (zgjerimin e rrethit të trashëgimtarëve ligjorë) pronat e ndodhura në qytet dhe që nuk janë nënshtruar masave të shpronësimit ose të shtetëzimit gjatë rregjimit të kaluar dhe atë pasuri (shtëpi, pyje, kullota, toka buke) që ndodhen jashtë vijës së verdhë të qyteteve. Ky diskriminim përbën një shkelje flagrante të parimit të barazisë.
Pikëpamja se personat, pronat e të cilëve u janë marrë nga shteti i mëparshëm dhe të kthyera atyre si ish-pronarë me Ligjin nr.7698, datë 15.04.1993, rivendosen në të drejtën e tyre si pronarë të këtyre pronave në kohën kur Komisionet e Privatizimit i njohin ato si trashëgimtarë dhe u lëshojnë dokumentet relative të pronësisë, nuk ka asnjë bazë ligjore. Veprimet e këtyre komisioneve kanë një karakter thjeshtë administrativ dhe dokumenti që ato lëshojnë ish-pronarëve i shtrohen provës së të kundërtës. Mosmarrëveshjet që lindin në lidhje me veprimet e komisioneve të privatizimit zgjidhen nga gjykatat e zakonshme duke u mbështetur në mënyrë ekskluzive në dispozitat ligjore përkatëse, në ligjet që ishin në fuqi në kohën e çeljes së trashëgimisë. Përveç kësaj vlen të vihet në dukje se kthimi dhe kompensimi i pasurisë ish-pronarëve është vendosur me Ligjin nr.7698, datë 15.04.1993, ndërsa veprimtaria e komisioneve të privatizimit në lidhje me këto prona ka filluar më vonë.
Pretendimi i palës kërkuese se është shkelur neni 38 i Ligjit nr.7542, datë 31.03.1993, sipas të cilit "Liria, prona ose të drejtat e pranuara me ligj nuk mund të cënohen pa një proces të rregullt ligjor", është pa vend. Problemi i shkeljes të nenit 38 në fjalë lind kur një palë u drejtohet organeve gjyqësore të zakonshme ose atyre administrative për njohjen e një të drejte të cënuar prej të tjerëve dhe gjatë gjykimit të çështjes nga organet e sipërme është shkelur një nga parimet esenciale për zhvillimin e rregullt të një procesi gjyqësor.

Votuan kundër këtij vendimi Hilmi Dakli, Franc Jakova e Zija Vuci.

(V - GjK - 11/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.12, datë 28.05.1997
(V - 12/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Veli Budo, Zija Vuci, Franc Jakova, Alfred Karamuço, Halil Kopani, Kristofor Peçi - relator i çështjes,

më datë 07.05.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: AGIM SHEHU, me objekt: "Deklarimin antikushtetues të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.168, datë 19.04.1997 për lirimin e kërkuesit Agim Shehu nga detyra e Zëvëndësministrit të Brendshëm dhe Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë, në bazë të nenit 28 pika 19 të Ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe nenit 32 të Ligjit nr.7978, datë 26.07.1995 "Përm Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi shpalljen të pavlefshëm të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr.168, datë 19.04.1997, për lirimin e kërkuesit Agim Shehu nga detyra e Zëvëndësministrit të Brendshëm dhe Drejtor i Përgjithshëm i Policisë.

duke arsyetuar:
Këshilli i Ministrave me Vendimin nr.168, datë 19.04.1997 ka liruar kërkuesin Agim Shehu nga detyra si Zëvëndësministër i Brendshëm dhe Drejtor i Përgjithshëm i Policisë pa përmendur motivacionin, por duke u shprehur se ky vendim bazohet në Vendimin e Këshillit të Ministrave nr.64, datë 05.02.1991 "Për emërtesat dhe procedurat për lëvizjen dhe emërtimin e specialistëve dhe drejtuesve në organet shtetërore dhe ekonomike".
Nga aktet vërtetohet se kërkuesi duke qenë oficer me gradë madhore është emëruar në detyrë me Dekretin nr.1287, datë 17.11.1995 të Presidentit të Republikës, i cili bazohet në nenin 32 të Ligjit nr.7978, datë 26.07.1995 "Për Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë".
Në këto kushte, Gjykata konstaton se ndodhemi para konfliktit të kompetencave sepse kërkuesi është liruar nga detyra nga Këshilli i Ministrave, kur kjo është në kompetencë të Presidentit të Republikës. Si rrjedhojë, në bazë të nenit 24 pika 5 të Ligjit nr.7561, datë 19.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991"Për dispozitat kryesore kushtetuese", çështja është në juridiksionin e Gjykatës Kushtetuese.
Dekreti i mësipërm i Presidentit të Republikës për emërimin në detyrë të kërkuesit, ka dalë në bazë dhe për zbatim të nenit 32 të Ligjit nr.7978, datë 26.07.1995 "Për Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë". Në paragrafin e dytë të këtij neni është përcaktuar : "Për oficerët aktivë me gradë madhore emërimi në detyrë, gradimi, transferimi, nxjerrja në rezervë dhe lirimi bëhet me Dekret të Presidentit të Republikës me propozim të Kryetarit të Këshillit të Ministrave".
Përsa i përket Vendimit nr.168, datë 19.04.1997 të Këshillit të Ministrave, ky nuk mbështetet në ndonjë ligj të veçantë, por vetëm në një Vendim të Këshillit të Ministrave që i rregullonte ndryshe marrëdhëniet dhe veprimtarinë e administratës shtetërore.
Vendimi i Këshillit të Ministrave si akt nënligjor, nuk mund të rregullojë ose ndryshojë marrëdhënie të caktuara, të cilat janë vendosur me ligj.
Marrja e kompetencave të një organi tjetër, e bën Vendimin e Këshillit të Ministrave të pavlefshëm.
Gjithashtu, Gjykata e quan të pabazuar edhe kërkesën tjetër të Këshillit të Ministrave për pezullimin e shqyrtimit të kësaj çështje, deri në zgjidhjen e një kërkese tjetër të paraqitur prej tij për pakushtetutshmërinë e nenit 32 të Ligjit nr.7978, datë 26.07.1995 "Për Forcat e Armatosura në Republikën e Shqipërisë".
Këshilli i Ministrave ka të drejtë të paraqesë një kërkesë të tillë, për shfuqizim të një dispozite ligjore si antikushtetuese dhe Gjykata Kushtetuese është e detyruar ta marrë në shqyrtim. Por, kjo kërkesë në këtë rast nuk mund të jetë shkak për pezullimin e shqyrtimit të kërkesës së mëparshme.
Gjykata arrin në këtë përfundim duke u bazuar në faktin se shqyrtimi i kërkesës për pakushtetutshmërinë e ligjit, nuk mund të ketë asnjë ndikim lidhur me paligjshmërinë e Vendimit të Këshillit të Ministrave. Ky vendim është i pavlefshëm se është nxjerrë në kundërshtim me ligjin, jashtë kompetencës lëndore të Këshillit të Ministrave, prandaj dhe nuk mund të sjellë asnjëherë efekte juridike.

Votuan kundër këtij vendimi Veli Budo e Zija Vuci.

(V - GjK -12/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.13, datë 29.05.1997
(V - 13/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Veli Budo, Halil Kopani, Kristofor Peçi, Alfred Karamuço, Zija Vuci - relator i çështjes,

më datë 31.03.1997 mori në shqyrtim me nismën e saj, në seancë gjyqësore çështjen me objekt: "Shfuqizimin si antikushtetues të Ligjit nr.8175, datë 23.12.1996 "Për disa shtesa e ndryshime në Ligjin nr.7895, datë 27.01.1995 "Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë"; të Ligjeve nr.8180 dhe nr.8181, datë 23.12.1996 "Për një ndryshim respektivisht në Kodin e Procedurës Penale dhe në Kodin e Procedurës Civile"".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Të shpallë të papajtueshme me Kushtetutën të neneve 1, 2 e 26 paragrafi i dytë dhe të sanksioneve nenet 5, 7 deri 10, 12, 13, 14 paragrafi i dytë, 15 deri 22, 23 paragrafi i parë, 24, 25 dhe 26 paragrafi i parë të Ligjit nr.8175, datë 23.12.1996 "Për disa shtesa e ndryshime në Ligjin nr.7895, datë 27.01.1995 "Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë".
Kuvendi Popullor detyrohet të rregullojë sanksionet e neneve 22 paragrafi i dytë e 23 paragrafi i dytë, pjesën e fundit të nenit 27, paragrafi i dytë i nenit 29 dhe neni 41.
Veçimin e çështjes për nenin 43 të Ligjit nr.8175, datë 23.12.1996 dhe për Ligjet nr.8180 e nr.8181, datë 23.12.1996 për një ndryshim, respektivisht në Kodin e Procedurës Penale dhe në Kodin e Procedurës Civile.
Pezullimin e menjëhershëm të zbatimit të sanksioneve dhe dispozitave të shfuqizuara".

duke arsyetuar:
Gjykata Kushtetuese me vendim paraprak është shprehur se Komiteti Shqiptar i Helsinkit nuk legjitimohet të vejë në lëvizje Gjykatën për papajtueshmërinë e ligjeve me Kushtetutën, për arsye se ky Komitet nuk përfshihet në subjektet që kanë të drejtë të bëjnë kërkesë sipas nenit 25 paragrafi i dytë i Ligjit Kushtetues nr.7561, datë 29.04.1992. Por, duke çmuar rëndësinë e çështjeve të ngritura nga Komiteti Shqiptar i Helsinkit dhe duke parashikuar pasojat që mund të vijnë nga zbatimi i një pjese të normave penale të ndryshuara, Gjykata e ka çmuar me vend që në bazë të nenit 25 të ligjit kushtetues të sipërpërmendur, t'i marrë në shqyrtim ato me nismën e saj.
Çështjet e ngritura nga Komiteti Shqiptar i Helsinkit dhe të marra në shqyrtim nga Gjykata me nismën e vet janë :
1. Me Ligjin nr.8175, datë 23.12.1996 "Për disa shtesa e ndryshime në Ligjin nr.7895, datë 27.01.1995 "Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë", për veprat penale të parashikuara nga nenet 5, 7-10, 12-14/2, 15-23/1, 24, 28-34, 37-40, janë caktuar sanksione (dënime) fikse. Me këtë sistem nuk merren parasysh kërkesat e një sërë dispozitash të Pjesës së Përgjithshme të Kodit Penal dhe roli i mbrojtjes mbetet pakuptim e paefekt, pasi masa e dënimit është caktuar nga vetë ligjvënësi.
2. Përmbajtja e nenit 43 të Ligjit nr.8175, të sipërpërmendur, bie ndesh me nenet 255 e 258 të Kodit të Procedurës Penale dhe me nenin 5 të Ligjit Kushtetues për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".
3. Ligjet nr.8180 dhe nr.8181, datë 27.12.1996 "Për një ndryshim në Kodin e Procedurës Penale dhe të Procedurës Civile", që i njohin të drejtën Prokurorit të Përgjithshëm të ushtrojë rekurs në interes të ligjit, bien ndesh me nenin 13 të Ligjit Kushtetues nr.7561, datë 29.04.1992.
Gjykata çmon se parashikimi i sanksioneve (dënimeve) fikse në normat e sipërpërmendura të Ligjit nr.8175, bie ndesh me një sërë parimesh (dispozitash) të Pjesës së Përgjithshme të Kodit Penal, sidomos për mënyrën e caktimit të dënimit, për rrethanat lehtësuese e rënduese (nenet 47-50), të cilat kur konkurrojnë, vlejnë, papërjashtim, për çdo vepër penale.
Sanksionet fikse eleminojnë mbrojtjen përsa i përket përcaktimit të shkallës së rrezikshmërisë së veprës së kryer e të autorit të saj dhe gjykatës i heqin mundësinë e individualizimit të dënimit, duke cunguar kështu funksionin e saj në dhënien e drejtësisë.
Si rrjedhojë, me sanksionet fikse cënohen të drejtat themelore të njeriut, të garantuara me parimet kushtetuese për një proces të rregullt ligjor dhe për një gjykim të drejtë (nenet 38 e 40 të Ligjit Kushtetues nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut") dhe si të tilla duhet të shfuqizohen.
Gjykata Kushtetuese gjatë shqyrtimit të Ligjit nr.8175, datë 27.12.1996 ka konstatuar edhe norma të tjera të Pjesës së Posaçme si dhe norma të Pjesës së Përgjithshme që janë antikushtetuese.
Kështu, me nenet 25 e 26 paragrafi i parë, që zëvëndësojnë normat përkatëse të Pjesës së Posaçme të Kodit Penal, është parashikuar vetëm minimumi i dënimit me burgim, por jo edhe maksimumi i posaçëm i tij. Këto morma parashikojnë vepra penale pa ndonjë rrezikshmëri të madhe shoqërore dhe ligjvënësi, duke mos parashikuar për to maksimumin e posaçëm, i ka kategorizuar objektivisht në nivelin e normave për vepra penale me rrezikshmëri më të theksuar, për të cilat maksimumi i dënimit është 25 vjet burgim. Veç sa sipër në paragrafin e parë të nenit 26 është parashikuar zbatimi i njëhershëm i dy dënimeve kryesore (me burgim dhe me gjobë).
Në këtë mënyrë krijohet mundësia për shpërpjestim të dukshëm ndërmjet masës së dënimit dhe rrezikshmërisë së veprës e të personit, duke u cënuar kështu garancia kushtetuese për një gjykim të drejtë (neni 40 paragrafi i parë i Ligjit Kushtetues për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut").
Ligji në fjalë përmban edhe norma të tjera, sanksionet e të cilave nuk parashikojnë maksimumin e posaçëm (nenet 22 paragrafi i dytë, neni 23 paragrafi i dytë, pjesa e fundit e nenit 27, paragrafi i dytë i nenit 29 dhe neni 41). Por, Gjykata nuk mund të vendosë shfuqizimin e njëkohshëm të tyre, se ato rregullojnë marrëdhënie të reja juridike-penale dhe nga shfuqizimi i tyre do të krijohej boshllëk ligjor, çka do të dëmtonte luftën kundër kriminalitetit.
Kuvendit Popullor i bie për detyrë të bëjë rregullimin ligjor edhe për sanksionet e këtyre normave të reja për t'i konformuar me kërkesat kushtetuese.
Përsa i përket ndryshimeve të normave të Pjesës së Përgjithshme të Kodit Penal, Gjykata i quan antikushtetuese nenet 1 e 2 të ligjit pasi ato cënojnë të drejtat themelore të personave për shkak të përmbajtjes së tyre. Kështu, me ndryshimet e bëra me nenin 1 të paragrafeve 3 e 4 të nenit 34 të Kodit Penal, është hequr maksimumi i gjobës si për krimet ashtu edhe për kundërvajtjet penale. Kjo mungesë thelbësore në sanksione i bën ato alogjike dhe si të tilla, edhe antikushtetuese. Ndërsa me ndryshimin e nenit 53 të bërë me anë të nenit 2, ulja e dënimit nën kufijtë e parashikuar nga ligji ose caktimi i një lloj dënimi më të butë, është kufizuar vetëm për veprat penale për të cilat parashikohet një masë dënimi deri në tre vjet burgim. Vendosja e këtij kufizimi nuk pajtohet me vetë kuptimin e insitutit të uljes së dënimit nën kufijtë e caktuar nga ligji ose të caktimit të një lloj dënimi më të butë.
Rrethanat lehtësuese, duhet të merren parasysh, kuptohet në raste të veçanta, kur krahas rrezikshmërisë së pakët të veprës dhe autorit të saj, konkurrojnë bashkarisht disa prej tyre, edhe për uljen e dënimit nën minimumin e parashikuar.
Kufizimi i bërë me nenin 2 për uljen e dënimit nën minimum ose për caktimin e një lloj dënimi më të butë, i heq kuptimin vetë këtij instituti, pasi për veprat penale që parashikojnë deri në 3 vjet burgim, përgjithësisht minimumi i parashikuar është 5 ditë burgim dhe është parashikuar si lloj dënimi edhe gjoba.
Në paragrafin e dytë të nenit 26 të ligjit të ri është parashikuar konvertimi nga gjykata i gjobave administrative në burgim.
Kjo normë duhet të shfuqizohet në tërësi si antikushtetuese, sepse nuk mund të përfshihet në vepra penale një sanksion me karakter administrativ (neni 6 i Ligjit Kushtetues për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut").
Përsa i përket nenit 43 të Ligjit nr.8175, datë 23.12.1996 "Për ndryshime në Kodin Penal" dhe Ligjeve nr.8180 e nr.8181, datë 23.12.1996, respektivisht "Për një ndryshim në Kodin e Procedurës Penale" dhe "Për një ndryshim në Kodin e Procedurës Civile", Gjykata Kushtetuese arrin në përfundim se ato kanë karakter të veçantë dhe për shkak të rëndësisë së tyre kërkojnë një shqyrtim më vete, krejt të ndryshëm nga normat e sipërme të Kodit Penal. Prandaj, për ketë pjese duhet të bëhet veçimi i çështjes duke u marrë në shqyrtim si çështje e veçantë.
Meqënëse vendimi i Gjykatës Kushtetuese për pjesën që shfuqizon sanksionet dhe dispozitat e ligjit objekt shqyrtimi, sipas dispozitave kushtetuese (neni 26 paragrafi i tretë) hyn në fuqi vetëm pas shpalljes së tij në Fletoren Zyrtare, për të parandaluar efektet negative të mëtejshme të sanksioneve të shfuqizuara, Gjykata çmon se në bazë të nenit 24 pika 10 të ligjit kushtetues, duhet të vendoset pezullimi i menjëhershëm i zbatimit të tyre dhe zbatimi i normave të Kodit Penal.

(V - GjK - 13/97 - FZ.-----)

fillim i faqes

Vendimi nr.14, datë 29.05.1997
(V - 14/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Veli Budo, Halil Kopani, Kristofor Peçi, Alfred Karamuço, Zija Vuci - relator i çështjes,

më datë 26.03.1997 mori në shqyrtim kryesisht, në seancë gjyqësore çështjen me objekt: "Deklarimi antikushtetues i nenit 4 të Ligjit nr.8195, datë 03.03.1997".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Kur vendoset gjendja e jashtëzakonshme dhe për aq kohë sa vazhdon gjendja e jashtëzakonshme dhe konkurrojnë rrethanat e parashikuara nga paragrafi i fundit i neni 2 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993, kufizimet në lirinë e shtypit dhe informacionit, nuk vijnë në kundërshtim me nenin 41 të Ligjit nr.7692, datë 03.03.1993.
Organet e ngarkuara me zbatimin e kufizimeve të lirisë së shtypit dhe informacionit duhet t'u përmbahen rigorozisht urdhërimeve të përcaktuara nga paragrafi i fundit i nenit 2 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 të sipërpërmendur dhe të ligjit që ka vënë këto kufizime".

duke arsyetuar:
Gjykata Kushtetuese me vendim paraprak është shprehur se Komiteti Shqiptar i Helsinkit nuk legjitimohet të investojë këtë Gjykatë për mospajtueshmërinë e një ligji me kushtetutën, për arsye se ky Komitet nuk përmendet ndër subjektet që kanë të drejtën t'i drejtohen kësaj Gjykate (neni 25, paragrafi i dytë i Ligjit nr.7891, datë 29.04.1992).
Gjykata, duke marrë parasysh rëndësinë e problemit të ngritur nga Komiteti Shqiptar i Helsinkit dhe sidomos, karakterin e veçantë që merr ky problem në kushtet aktuale të krijuara në vendin tonë, e pa të nevojshme ta marrë atë në shqyrtim me nismën e saj.
Kuvendi Popullor, me Ligjin nr.8205, datë 10.04.1997, ka vendosur ndryshimin e paragrafit të parë dhe shfuqizimin e paragrafit të dytë të nenit 4 të Ligjit nr.8195, datë 03.03.1997, jo për arsye se përmbajtja e tij vjen në kundërshtim me ligjin kushtetues, gjë që nuk është në kompetencën e organit ligjvënës - por për arsye se, pavarësisht se gjendja e jashtëzakonshme ende vazhdon, rrethanat që kanë diktuar kufizimet që parashikoheshin me anën e kësaj dispozite, kanë ndryshuar.
Problemi që ka ngritur Komiteti Shqiptar i Helsinkit dhe i marrë në shqyrtim nga kjo Gjykatë me nismën e vet, nuk ka humbur rëndësinë dhe vlerën e tij. Ky problem shtrohet në këtë mënyrë: Kur vendoset gjendja e jashtëzakonshme, kufizimet që i vihen lirisë së shtypit dhe të informacionit dhe të parashikuara me ligj vijnë në kundërshtim me ligjin kushtetues (neni 41 i Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993).
Gjykata Kushtetuese e quan të domosdoshme të verë në fillim në dukje dhe të tërheqë vemendjen se Ligji nr.8195, datë 03.03.1997, i cili në nenin 4 i ve disa kufizime lirisë së shtypit dhe të informacionit, është miratuar nga ligjvënësi, mbasi ky organ, më parë, ka miratuar Ligjin nr.8194, datë 02.03.1997 për gjendjen e jashtëzakonshme.
Në nenin 1 të ligjit të lartpërmendur nr.8194, datë 02.03.1997 përmenden rrethanat që e bëjnë të nevojshme shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme : ruajtja e rendit kushtetues nga çdo dhunë, mbrojtja e rendit publik dhe të sigurisë publike etj.
Eshtë pranuar se ligjvënësi në kohë krize ka një hapësirë të gjerë për të vendosur gjendjen e jashtëzakonshme dhe masat që duhet të merren.
Pakushtetutshmëria e nenit 4 të Ligjit nr.8195, datë 03.03.1997, i cili parashikon vendosjen e disa kufizimeve lirisë së shtypit dhe informacionit, nuk duhet të shqyrtohet e shkëputur dhe vetëm në lidhje me nenin 41 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993, por në një kohë edhe në lidhje me përmbajtjen e paragrafit të fundit të nenit 2 të këtij ligji, sepse ndryshe ky shqyrtim do të ishte i njëanshëm dhe do të shpinte në përfundime të gabuara.
Në këto kushte, Gjykata është e detyruar të bëjë, më parë, një analizë të përmbajtjes së nenit 2 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993. Nga një analizë e tillë, del në mënyrë të qartë se liria e shtypit dhe informacionit eshtë një parim me vlerë konstitucionale dhe se ligjvënësi me anën e paragrafit të fundit të këtij neni, ka dashur të vendosë një ekuilibër ndërmjet interesave të individit dhe interesave të përgjithshme të shtetit demokratik dhe të shoqërisë, t'i pajtojë ato, duke parashikuar kufizimin e atyre të drejtave në disa kushte të caktuara.
Liritë dhe të drejtat e parashikuara dhe të garantuara me nenin 2 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993, u nënshtrohen kufizimeve të vendosura nga vetë ky nen i ligjit kushtetues. Sipas paragrafit të fundit të nenit 2, kufizime lirisë së shtypit vihen kur këtë e kërkon mbrojtja e interesit kombëtar dhe e integritetit tokësor, ruajtja e sigurisë dhe të rendit publik etj. E krahasuar përmbajtja e këtij paragrafi të fundit të nenit në fjalë me atë të nenit të parë të Ligjit nr.8194, datë 02.03.1997, del se ekziston midis tyre një analogji dhe për rrjedhojë në kuadrin e rrethanave të njëjta, imponohet vendosja e po të njëjtave masa kufizuese.
Në lidhje me heqjen e ndalimit të censurës paraprake, Gjykata e çmon të nevojshme të theksojë se liria e shtypit, ndonëse e garantuar me kushtetutën, i shtrohet siç u përmend më lart, disa kufizimeve. Për pasojë çdo e drejtë që lidhet me këtë liri ose rrjedh prej saj, i shtrohet këtyre kufizimeve.
Neni 41 i Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993, është i një rangu dhe ka të njëjtën vlerë konstitucionale me nenin 2 po të këtij ligji. Eshtë e vërtetë se në pamjen e parë, përmbajtja e nenit 41, duket se vjen në kundërshtim me përmbajtjen e paragrafit të fundit të nenit 2 dhe kështu të lihet përshtypja se ndodhemi përpara një konflikti real, në mënyrë që pranimi i njërës dispozitë përjashton tjetrën (inclusione l'unius fit esclusio altorius).
I vështruar vetëm nga një kënd i ngushtë dhe i marrë fjalë për fjalë mund të arrihet në konkluzion se neni 41 përjashton nga çdo kufizim të drejtat e parashikuara nga nenet 2 e 18 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 edhe në kushtet e shpalljes të gjendjes së luftës ose të gjendjes së jashtëzakonshme.
Në radhë të parë, duhet patur parasysh se liritë dhe të drejtat e ndryshme të garantuara me ligjin kushtetues, nuk kanë vetëm për këtë fakt një karakter absolut dhe të paprekshëm. Jurisprudenca e disa shteteve përparimtare ka pranuar se "në lidhje me liritë publike mund të vihen kufizime specifike kur vihet në fuqi një regjim legal të masave të jashtëzakonshme". S'ka dyshim se masa dhe mënyrat e realizimit të kufizimeve përcaktohen në raport me nevojat që i diktojnë ato, përcaktohen në raport me faktin nëse ndodhemi apo jo në gjendje lufte ose në gjendje të jashtëzakonshme.
Nga një shqyrtim racional i nenit 41, pa përdorur asnjë nga mënyrat e mundshme të interpretimit, del si përfundim se ky nen jo vetëm nuk vjen në kundërshtim me përmbajtjen e paragrafit të fundit të nenit 2, nuk e përjashton, por, përkundrazi e presupozon atë. Do të ishte një paradoks dhe larg logjikës më të thjeshtë, të pranohet se ligjvënësi konstituent ka patur për qëllim që kufizimet të vëna lirisë së shtypit me nenin 2 paragrafi i fundit, të zbatohen në çdo rrethanë, me përjashtim të rrethanave në gjendje lufte ose gjendje të jashtëzakonshme. Nga ana tjetër, ligjvënësi,
duke radhitur nenin 2 edhe atë 18, ndërmjet të drejtave të veçanta që përjashtohen nga çdo kufizim ka patur parasysh përmbajtjen e plotë të tyre dhe nuk i ka marrë ato të shkëputura.
Gjykata Kushtetuese, në shqyrtimin e kësaj çështje, është mbështetur në dispozitat që përfshihen në ligjin mbi të drejtat dhe liritë themelore të njeriut. Ajo ka patur njëkohësisht parasysh dhe parimet e shprehura në Konventën Europiane "Për ruajtjen e të drejtave të njeriut dhe lirive themelore", me të cilat ligji ynë kushtetues përputhet pothuajse plotësisht.
Në pikën 1 të nenit 10 të kësaj konvente thuhet se çdo person ka të drejtën e shprehjes, e cila përfshin lirinë e opinionit dhe lirinë për të marrë ose për të dhënë informata pa ndërhyrjen e autoriteteve publike. Dhe në pikën e dytë të këtij neni thuhet tekstualisht : "Ushtrimi i këtyre lirive, që lidhet me disa detyra dhe përgjegjësi, mund t'u nënshtrohen disa formaliteteve, kufizimeve ose sanksioneve që parashikohen me ligj dhe që përbëjnë masë të nevojshme në një shoqëri demokratike për sigurimin kombëtar, integritetin tokësor ose sigurimin publik, për mbrojtjen e rendit dhe parandalimin e krimit etj, etj...".
Konventa Europiane i njeh të drejtën çdo pale kontraktuese që në rast lufte ose çdo rrezik tjetër publik, që kërcënon jetën e kombit, t'u shmanget detyrimeve të parashikuara nga kjo konventë, me kusht që masat që mund të merren në këtë rast të mos jenë në kundërshtim me detyrimet e tjera që rrjedhin nga e drejta ndërkombëtare.

Votuan kundër këtij vendimi Veli Budo, Zija Vuci e Alfred Karamuço.

(V - GjK - 14/97 - FZ.-----)

fillim i faqes

Vendimi nr. 15, datë 03.06.1997
(V - 15/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Veli Budo, Zija Vuci, Alfred Karamuço, Halil Kopani, Franc Jakova - relator i çështjes,

më datë 28.05.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: XHEMILE BALAVIA, IGLI TOSKA, KUJTIM BARA, ARTUR GUMBARDHI, EDUARD VEÇANI, KOSTA KACORRI, GJYSTINA DARDELI, GJON LEPURI, BARDHYL LOHJA, SKENDER SKENDAJ, me objekt: " Shfuqizimi si antikushtetues i Vendimeve të Këshillit të Lartë të Drejtësisë nr.1, datë 30.03.1995; nr.7, datë 06.02.1996 dhe nr.8, datë 23.08.1996".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "1. Detyrimin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë të rishqyrtojë çështjet e kërkuesave Xhemile Balavia, Igli Toska, Kujtim Bara, Artur Gumbardhi, Eduard Veçani, Kosta Kacorri, Gjystina Dardeli, Gjon Lepuri dhe Bardhyl Lohja, duke i dhënë atyre mundësi të ushtrojnë të drejtën e mbrojtjes.
2. Shfuqizimin e pjesës së dytë të nenit 11 të Rregullores nr.1/1, datë 30.03.1995 "Për mënyrën e funksionimit e të ushtrimit të veprimtarisë së Këshillit të Lartë të Drejtësisë", me këtë përmbajtje: "Kur e gjykon të nevojshme, Këshilli i Lartë i Drejtësisë mund të thërrasë në mbledhje, t'i drejtojë pyetje e të kërkojë shpjegime drejtpërdrejt nga punonjësi ndaj të cilit është kërkuar marrja e masës disiplinore".
3. Shfuqizimin e vendimeve nr.7, datë 06.02.1996 dhe nr.8, datë 23.08.1996 të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, për transferimin dhe lirimin nga detyra e gjyqtarit të kërkuesit Skënder Skëndaj".

duke arsyetuar:
Kërkuesat Xhemile Balavia, Igli Toska, Kujtim Bara, Eduard Veçani, Artur Gumbardhi, Kosta Kacorri, Gjystina Dardeli, Gjon Lepuri dhe Bardhyl Lohja, kanë qenë gjyqtarë në gjykatat e rretheve Kukës, Tiranë, Mat, Vlorë, Kurbin dhe Shkodër dhe me Vendimet nr.1, datë 30.03.1995; nr.7, datë 06.02.1996 dhe nr.8, datë 23.08.1996 të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, janë liruar nga detyra e gjyqtarit, sipas rastit, me motivacionet "për shkelje të rëndë të disiplinës në punë", "për shkelje të etikës së gjyqtarit", "për shkelje të ligjit dhe paaftësi në detyrë".
Gjatë gjykimit të çështjes rezultoi se në të gjitha këto raste Këshilli i Lartë i Drejtësisë i ka marrë vendimet pa i thirrur kërkuesat dhe pa iu dhënë atyre asnjë mundësi të mbrohen duke parashtruar pretendimet dhe arsyet e tyre.
Marrjen e masave ndaj kërkuesave nga ana e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, pa iu dhënë mundësi të mbrohen, Gjykata e çmon cënim të procesit të rregullt ligjor, të sanksionuar si parim kushtetues në nenin 38 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".
Parimi i domosdoshmërisë së dëgjimit të gjyqtarit prej organit që shqyrton marrjen e masave disiplinore ndaj tij parashikohet edhe në "Parimet themelore në lidhje me pavarësinë e drejtësisë", të miratuara nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara me rezolutat e saj 40/32 të 29 nëntorit 1985 dhe 40/146 të 13 dhjetorit 1985, ku në pikën 17 thuhet : "Çdo akuzë ose ankesë kundrejt një gjyqtari në ushtrimin e funksioneve të tij gjyqësore dhe profesionale duhet të shqyrtohet sipas procedurës më të përshtatshme. Gjyqtari ka të drejtë të përgjigjet".
Rrjedhimisht, vendimet e sipërpërmendura të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, për lirimin e kërkuesave Xhemile Balavia, Igli Toska, Kujtim Bara, Artur Gumbardhi, Eduard Veçani, Kosta Kacorri, Gjystina Dardeli, Gjon Lepuri dhe Bardhyl Lohja nga detyra e gjyqtarit, duhet të shfuqizohen dhe Këshilli i Lartë i Drejtësisë të rishqyrtojë çështjet e secilit kërkues duke i dhënë atyre mundësi të mbrohen. Pretendimet e tyre lidhur me akuzën që u bëhet duhet të verifikohen në mënyrë të hollësishme e të detajuar. Vetëm pas një procedure të tillë të rregullt ligjore, Këshilli i Lartë i Drejtësisë do të mund të japë vendime të arsyetuara e të bazuara në ligj.
Gjatë shqyrtimit të çështjes u konstatua gjithashtu, se në fjalinë e dytë të nenit 11 rë Rregullores nr.1/1, datë 30.03.1995 "Për mënyrën e funksionimit e të ushtrimit të veprimtarisë së Këshillit të Lartë të Drejtësisë" thuhet : "Kur e gjykon të nevojshme, Këshilli i Lartë i Drejtësisë mund të thërrasë në mbledhje, t'i drejtojë pyetje e të kërkojë shpjegime drejtpërdrejt nga punonjësi ndaj të cilit është kërkuar marrja e masës disiplinore". Gjykata çmon se kjo vjen në kundërshtim me nenin 38 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut", sepse lihet në diskrecionin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, të thërrasë ose jo personin ndaj të cilit merret masa disiplinore ose transferohet.
Ndërsa kërkuesi Skënder Skëndaj ka qenë gjyqtar në gjykatën e rrethit Vlorë dhe me Vendimin nr.7, datë 06.02.1996 të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, është transferuar në gjykatën e rrethit Delvinë "për 2 vjet për riorganizimin e asaj gjykate" dhe më pas me Vendimin nr.8, datë 23.08.1996 të Këshillit të Lartë të Drejtësisë është liruar nga detyra e gjyqtarit për shkak se nuk ka zbatuar vendimin e parë.
Gjykata çmon se të dy këto vendime duhen shfuqizuar jo vetëm se cënojnë parimin kushtetues të procesit të rregullt ligjor të sanksionuar në nenin 38 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut" (sepse janë marrë pa u thirrur kërkuesi dhe pa iu dhënë atij mundësi të mbrohet), por edhe vijnë në kundërshtim me nenin 10 të Ligjit Kushtetues nr.7561, datë 29.04.1992, sipas të cilit lëvizja e gjyqtarëve mund të bëhet vetëm nga organi kompetent dhe sipas procedurës së caktuar me ligj. Në asnjë dispozitë ligjore nuk parashikohet marrja e masës së largimit nga detyra të gjyqtarit kur ai nuk pranon "transferimin në një gjykatë tjetër për shkak riorganizimi".
Në këtë drejtim kjo Gjykatë është shprehur edhe në vendimin e saj të mëparshëm nr.7, datë 03.11.1994.
Gjykata Kushtetuese, siç dihet, është kompetente të marrë në shqyrtim pajtueshmërinë ose jo të një dispozite ligjore me kushtetutën si dhe të një akti tjetër me karakter normativ me kushtetutën ose me ligjin dhe nuk hyn në gjykimin e fakteve dhe nuk bën vlerësimin e provave. Prandaj, kjo Gjykatë është e mendimit se në rast se nuk parashikohet me ligj shprehimisht se ankimet kundër Vendimit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë bëhen në Gjykatën e Kasacionit atëhere detyrimisht dhe parimisht shqyrtimi i këtyre ankimeve do të bëhet nga gjykata e zakonshme e shkallës së parë.
Prandaj, dhe duke patur parasysh pozitën e veçantë të gjyqtarëve dhe prokurorëve si subjekte të pushtetit gjyqësor të pavarur, Gjykata çmon se është e nevojshme të bëhet një shtesë në nenin 20 të Ligjit nr.7574, datë 24.06.1992 "Për organizimin e drejtësisë dhe disa ndryshime në Kodet e Procedurave Penale e Civile", me këtë përmbajtje: "Kundër vendimit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë mund të bëhet ankim në Gjykatën e Kasacionit".

(V - GjK - 15/97 - FZ.-----)

fillim i faqes

Vendimi nr.16, datë 07.06.1997
(V - 16/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Veli Budo, Zija Vuci, Franc Jakova, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Halil Kopani - relator i çështjes,

më datat 02.06.1997 dhe 03.06.1997, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa:
GRUPI PARLAMENTAR I PARTISE SOCIALISTE dhe KESHILLI I MINISTRAVE TE REPUBLIKES SE SHQIPERISE, me objekt: "Shpalljen antikushtetues të shkronjave "a" dhe "b" të nenit 4 të Ligjit nr.8218, datë 16.05.1997 "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7556, datë 04.02.1992 "Për zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë", ndryshuar me Ligjin nr.8143, datë 11.09.1996", duke parashtruar:

I. Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste:
1. Me shkronjat "a" dhe "b" të nenit 4 të Ligjit nr.8218, datë 16.05.1997, që ndryshon nenin 11 të Ligjit nr.7556, datë 04.02.1992 me ndryshimet e mëvonshme, për ndarjen e mandateve shtesë, nuk respektohet parimi i konkurrimit në kushte barazie midis subjekteve të ndryshme politike, që është parim i rëndësishëm elektoral, për shkak se:
- Rëndon partitë e mëdha, të cilave votuesit u japin votën e tyre të lirë;
- Votat që zgjedhësit japin për një parti, grabiten nga parti të tjera të vogla;
- Krijohet një parlament fiktiv që nuk përfaqëson vullnetin e lirë të shtetasve, se votat e tyre për një subjekt të caktuar u kalojnë subjekteve të tjera.
2. Përmbajtja e normës së lartpërmendur bie ndesh me parimet bazë të së drejtës
së zgjedhjeve, të sanksionuara nga neni 3 paragrafi i tretë i Ligjit nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", dhe nenet 19 paragrafi i tretë e 25 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 për "Liritë dhe të Drejtat Themelore të Njeriut".

II. Këshilli i Ministrave i Republikës së Shqipërisë
Në kërkesën e tij krahas shkaqeve të sipërpërmendura, ka parashtruar edhe:
1. Dy partitë më të mëdha marrin vetëm 25 përqind të 40 mandateve shtesë të sistemit përpjestimor, ndrësa 75 përqind të këtyre mandateve marrin partitë e tjera, gjë që shkel barazinë e shtetasve në sensin dyfish të kushtetutës;
2. Kjo normë cënon barazinë në ligj e para ligjit, ku përfshihet edhe barazia në konkurrim dhe kur kjo mungon, vetvetiu ligji është diskriminues.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "Shfuqizimin e shkronjave "a" dhe "b" të nenit 4 të Ligjit nr.8218, datë 16.05.1997 "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7556, datë 04.02.1992 "Për zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë", ndryshuar me Ligjin nr.8143, datë 11.09.1996.
Pezullimin e menjëhershëm të zbatimit të shkronjave "a" dhe "b" të shfuqizuara".

duke arsyetuar:
Duke qenë se objekti dhe shkaku ligjor i kërkesave të Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe të Këshillit të Ministrave është në thelb i njëjtë, Gjykata Kushtetuese duke u mbështetur edhe në pëlqimin e kërkuesave, vendosi t'i shqyrtojë ato bashkarisht dhe të jepet për të dy kërkesat një vendim i vetëm.
Sipas shkronjave "a" dhe "b" të nenit 4 të ligjit nr.8218, datë 16.05.1997 që ndryshon nenin 11 të Ligjit "Për zgjedhjet e Kuvendit Popullor të Republikës së Shqipërisë", ndarja e 40 mandateve shtesë për subjektet që në shkallë vendi kanë fituar jo më pak se 2 përqind të votave, bëhet në këtë mënyrë : dy partitë që kanë fituar numrin më të madh të votave, pjestojnë ndërmjet tyre 10 mandate. Subjektet e tjera pjestojnë ndërmjet tyre 30 mandate, duke marrë secili subjekt në bazë të numrit të votave të fituara vendet që i takojnë nga pjestimi.
Gjykata çmon se përmbajtja e shkronjave "a" dhe "b" të kësaj dispozite është antikushtetuese, sepse bie ndesh me parimet themelore të sistemit të zgjedhjeve, të sanksionuara në Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe në Ligjin nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".
Mënyra e ndarjes që bëhet me Ligjin nr.8218, datë 16.05.1997, duke paracaktuar 10 vende (25 përqind) për dy subjektet që fitojnë numrin më të madh të votave dhe 30 vende (75 përqind) për subjektet e tjera elektorale, është arbitrar, pasi shkel parimet kushtetuese të barazisë së votave në zgjedhje dhe të barazisë së shtetasve në ligj dhe para ligjit, të sanksionuar me nenet 3 të Ligjit "Për dispozitat kryesore kushtetuese" dhe 19 e 25 të ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut". Kuptimi i këtyre parimeve qëndron vetëm në atë se vlera e çdo vote është e njëjtë (e barabartë) dhe çdo vlerësim tjetër i votës përbën cënim të tyre.
Sipas sistemit përpjestimor, secili subjekt elektoral duhet të fitojë në parlament aq vende sa i takojnë në përpjesëtim me numrin e votave që ka fituar, duke ju siguruar kështu të gjithëve pozita e barabartë para ligjit.
Argumentat e tjera për shfuqizimin e dispozitës ligjore në fjalë si rëndimi i partive të mëdha, krijimi i parlamentit fiktiv, etj., të ngritura në kërkesën e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, Gjykata nuk i merr për bazë, pasi ato nuk kanë të bëjnë me parimet themelore të zgjedhjeve të organeve përfaqësuese, por vetëm me pasojat që ana kërkuese i quan të mundshme nga shkelja e atyre parimeve.
Për këto arsye Gjykata arrin në përfundimin se shkronjat "a" dhe "b" të nenit 4 të Ligjit nr.8218, datë 16.05.1997, duhet të shfuqizohen. Nga ky shfuqizim nuk krijohet boshllëk ligjor, pasi nga përmbajtja e ligjit del qartë se për të nxjerrë vendet e fituara nga ndarja e mandateve shtesë, numri i votave të vlefshme për secilin nga subjektet elektorale që plotësojnë kushtin e paragrafit të parë të këtij neni, pjesëtohet me shumën e votave të vlefshme të tyre dhe thyesa që del shumëzohet me numrin 40. Secili nga këto subjekte merr fillimisht aq vende sa është numri i plotë që del nga veprimet e kryera më sipër. Vendet që ngelen deri në plotësimin e numrit 40 u shpërndahen këtyre subjekteve sipas madhësisë të pjesës dhjetore. Në rast barazimi përdoret shorti.
Për të parandaluar mundësinë e ardhjes së pasojave negative nga dispozita e shfuqizuar, deri në botimin e këtij vendimi në Fletoren Zyrtare, Gjykata çmon se duhet të urdhërohet pezullimi i menjëhershëm i zbatimit të shkronjave "a" dhe "b" të nenit 4 të Ligjit nr.8218, datë 16.05.1997.

Votuan kundër këtij vendimi Hilmi Dakli, Alfred Karamuço e Kristofor Peçi.

(V - GjK - 16/97 - FZ.----)

fillim i faqes

Vendimi nr.19, datë 17.06.1997
(V - 19/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Veli Budo, Zija Vuci, Halil Kopani, Kristofor Peçi, Alfred Karamuço, Franc Jakova - relator i çështjes,

më datë 16.06.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: PREÇ ZOGAJ, me objekt: " Shfuqizimi si antikushtetues i Vendimit nr.9, datë 25.04.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit dhe vendimit nr.5, datë 09.04.1996 të Komisionit Shtetëror për Kontrollin e Figurës së Zyrtarëve dhe Personave të tjerë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi: "1. Shfuqizimin e vendimit nr.9, datë 25.04.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit.
2. Shfuqizimin e vendimit nr.5, datë 09.04.1996 të Komisionit Shtetëror për Kontrollin e Figurës së Zyrtarëve dhe Personave të tjerë".

duke arsyetuar:
Kërkuesi Preç Zogaj ka paraqitur kandidaturën e tij për deputet në Kuvendin Popullor të Republikës së Shqipërisë në zgjedhjet e 26 majit 1996.
Në zbatim të Ligjit nr.8043, datë 30.11.1995 "Për kontrollin e figurës së zyrtarëve dhe personave të tjerë që lidhen me mbrojtjen e shtetit demokratik", Komisioni Shtetëror i ngarkuar për kontrollin e këtyre figurave, me vendimin nr.5, datë 09.04.1996 është shprehur se kërkuesi nuk mund të kandidohet për deputet në zgjedhjet e vitit 1996, sepse ka figuruar si agjent i Sigurimit të Shtetit në nr.1759, të Degës së Punëve të Brendshme Lezhë dhe nr.8532 të Degës së Punëve të Brendshme Tiranë.
Vendimin e Komisionit Shtetëror, kërkuesi e ka atakuar në Gjykatën e Kasacionit, ku ka parashtruar se është e vërtetë që pa mbushur 18 vjeç, në vitin 1975, ai ka firmosur një dokument me anën e të cilit bëhej informator i Sigurimit të Shtetit, por informatat që ka dhënë nga ajo kohë e deri në vitin 1983, kanë qenë të parëndësishme dhe nuk kanë dëmtuar persona të tjerë, ndërsa nga viti 1983 e ka ndërprerë krejtësisht këtë veprimtari.
Kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit, në vendimin e tij nr.9, datë 25.04.1996, pasi ka shqyrtuar një sërë provash dokumentare, i ka pranuar të vërteta pretendimet e kërkuesit se gjatë viteve të fundit të diktaturës, ai i është kundërvënë asaj me anën e një sërë veprash letrare e artikujsh me frymë kontestuese dhe denoncuese dhe në Konferencën e Shkrimtarëve të Rinj, të mbajtur në Korçë, në tetor të vitit 1990, ka kritikuar hapur tezën e Enver Hoxhës se: "shkrimtarët dhe artistët janë ndihmës të partisë në edukimin komunist të masave". Ky kolegj ndonëse ka arritur në konkluzionin se kërkuesi me aktivitetin e tij para datës 31.03.1991 ka vepruar kundër vijës zyrtare, megjithatë ka rrëzuar kërkesën e tij me arsyetimin se kërkuesi nuk ka plotësuar kushtin tjetër të gërmës "ç" të nenit 2 të Ligjit nr.8043, datë 30.11.1995 të sipërpërmendur dhe vendimit nr. 7, datë 31.01.1996 të Gjykatës Kushtetuese - nuk ka bërë publike largimin e tij si bashkëpunëtor i Sigurimit të Shtetit para datës 31 mars 1991.
Gjykata Kushtetuese çmon se kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit, nocionin e ligjit "larguar vetë në mënyrë publike", e ka interpretuar gabim dhe në mënyrë shumë të ngushtë, duke mos marrë parasysh se veprimtaria e kërkuesit kundër vijës zyrtare me anë shkrimesh publike dhe diskutimi të hapur në Konferencën e Shkrimtarëve të Rinj, ka karakter tërësisht publike, të një rëndësie të veçantë dhe tregon në mënyrë të qartë se kërkuesi është larguar vetë publikisht nga detyra e informatorit.
Në këtë mënyrë, duke interpretuar dhe zbatuar gabim Ligjin nr.8043, datë 30.11.1995, kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit, ka cënuar të drejtën kushtetuese të kërkuesit për t'u zgjedhur, të parashikuar në nenin 19 të Ligjit Kushtetues "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut", nr.7692, datë 31.03.1993.

Votuan kundër këtij vendimi Rustem Gjata, Hilmi Dakli e Halil Kopani.

(V - GjK - 19/97 - FZ.-----)

fillim i faqes

Vendimi nr.20, datë 23.06.1997
(V - 20/97)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, e përbërë nga Rustem Gjata, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Manol Konomi, Zija Vuci, Franc Jakova, Halil Kopani, Alfred Karamuço, Veli Budo - relator i çështjes,
(¼)
më datë 21.06.1997 mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: FRROK ÇUPI, me objekt: " Shfuqizimi si antikushtetues i Vendimit nr.18, datë 24.04.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit".
(¼)
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi: "Shfuqizimin e vendimit nr.18, datë 26.04.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit.
Urdhërohet rishqyrtimi i çështjes nga Gjykata e Kasacionit".
(¼)
duke arsyetuar:
Komisioni Shtetëror për Verifikimin e Figurës së Zyrtarëve dhe Personave të tjerë, me vendimin nr.2, datë 11.04.1996 ka vendosur se kërkuesi Frrok Çupi nuk mund të kandidohet për deputet në zgjedhjet e vitit 1996, për shkak se figuron i regjistruar në regjistrin model 1/1 me numër rendor 38.
Mbi ankimin e tij Gjykata e Kasacionit e ka administruar regjistrin e sipërpërmendur, duke fiksuar nga shënimet e regjistrit në procesverbalin gjyqësor identitetin e kërkuesit dhe fjalët : "me cilësinë regjistër i fashikujve të verifikimit". Më tej në procesverbal është pasqyruar thënia e ekspertit se regjistri në fjalë është "regjistër agjenturor".
Mbi këtë bazë kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit, me vendimin nr.18, datë 26.04.1996 ka vendosur refuzimin e kërkesës së kërkuesit, me arsyetimin e vetëm se: "ka bërë pjesë në funksionet e përfshira në nenin 2 të ligjit", duke e quajtur vendimin e komisionit të drejtë.
Në këto kushte, si Komisioni Administrativ për Verifiki