Vendimet e vitit 1999

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore), Zija Vuci, Alfred Karamuço, Hajredin Fuga, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

më datat 18.12.1998 dhe 28.12.1998, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: BASHKIA TIRANE dhe KESHILLI I RRETHIT TIRANE, me objekt: "Shfuqizimin si antikushtetues të neneve 7, 9, 10, 14, 18, 19, 23, 24, 28, 45, 55, 58, 62 dhe 75 të Ligjit nr.8405, datë 17.09.1998 "Për Urbanistikën"".

Kërkuesit, nëpërmjet kërkesave të veçanta, të cilat me vendim të ndërmjetëm janë bashkuar nga Gjykata Kushtetuese në një çështje të vetme, kanë parashtruar si shkaqe ligjore për antikushtetutshmërinë e neneve të sipërcituara, cënimin e parimit të decentralizimit dhe të autonomisë vendore, të parashikuar nga neni 13 i Kushtetutës, si dhe shkelje të dispozitave të tjera ligjore.
Ato argumentojnë si shkelje të karakterit kushtetues zvogëlimin në minimum të kompetencave të pushtetit lokal, nxjerrjen jashtë funksionit të organit të Këshillit të Rregullimit të Territorit; ndërhyrjen e Prefektit dhe në disa raste të Ministrit, në kompetencat e organeve të pushtetit lokal; mohimin e të drejtave themelore të shtetasve për kryerjen e ndërtimeve të përkohëshme në pronën e tyre; apo kufizimin e të drejtës së pronës, si dhe konfliktet e kompetencave, që krijohen midis organeve të ndryshme shtetërore në fushën e urbanistikës.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi shfuqizimin si antikushtetues të paragrafit të fundit të nenit 14 dhe të paragrafit të parë dhe të tretë të nenit 23 të Ligjit nr.8405, datë 17.09.1998 "Për Urbanistikën" dhe rrëzimin e kërkesës për antikushtetutshmërinë e neneve 7, 9, 10, 18, 19, 24, 28, 45, 55, 58, 62, 75 të Ligjit nr.8405, datë 17.09.1998 "Për Urbanistikën",

duke arsyetuar:

Pretendimet e kërkuesve për antikushtetutshmëri të dispozitave ligjore të kontestuara në Ligjin "Për Urbanistikën", janë pjesërisht të bazuara. Dispozitat e këtij ligji, të cilat janë objekt i kërkesës, në tërësinë e tyre nuk cënojnë parimet themelore kushtetuese që kanë të bëjnë me decentralizimin dhe autonominë vendore si dhe me të drejtat themelore të pronës.
Përjashtimisht, për Gjykatën Kushtetuese, këto parime cënohen nga paragrafi i fundit i nenit 14, si dhe paragrafi i parë dhe i tretë i nenit 23 të Ligjit "Për Urbanistikën".
Sipas nenit 14, paragrafi i fundit: "… ngritja dhe funksionimi i KRRT-së bëhet përkatësisht me propozim të Këshillit të Rrethit, të Këshillit Bashkiak të Tiranës a të qyteteve të kategorisë së parë dhe miratohet nga ministria që mbulon veprimtarinë në fushën përkatëse…".
Miratimi i ngritjes dhe funksionimit të KRRT-së nga ministri që mbulon veprimtarinë për këtë fushë, është një devijim nga parimi kushtetues i decentralizimit të pushtetit. Këshilli i Rregullimit të Territorit, është organ administrativ që ngrihet dhe funksionon pranë organeve të pushtetit lokal për rregullimin e veprimtarisë në fushën e Urbanistikës. Ky koncept ekziston dhe në paragrafin e parë të këtij neni. Si i tillë, ngritja dhe funksionimi i tij nuk mund t'i atribuohet ministrit si përfaqësues i pushtetit qendror. Organet e pushtetit lokal, në zbatim të parimit të autonomisë vendore, duhet të miratojnë vetë ngritjes dhe funksionimin e KRRT-së, pasi respektimi i detyrave publike, një aspekt të rëndësishëm të të cilave përbën dhe veprimtaria në fushën e ndërtimit, u përket ne radhë të parë instancave apo organeve të cilat janë më afër qytetarëve. Kështu që organet e pushtetit lokal nuk duhet të mbeten në kuadrin e propozuesit për këtë organ të specializuar, por janë ato organe që duhet ta kenë këtë kompetencë.
Në këtë këndvështrim duhet arsyetuar dhe për antikushtetutshmërinë e paragrafit të parë dhe të tretë të nenit 23 të Ligjit "Për Urbanistikën". Sipas kësaj dispozite ligjore, emërimi dhe shkarkimi i përgjegjësit të seksionit të urbanistikës në Këshillin e Rrethit dhe në Bashkitë e qyteteve të kategorisë së parë, është kompetencë e ministrit përkatës, sipas propozimit të Këshillit të Rrethit e të Këshillit të Bashkisë, ndërsa Drejtori i Drejtorisë së Urbanistikës për qytetin e Tiranës emërohet dhe shkarkohet drejtëpërsëdrejti nga ministri. Përgjegjësi i seksionit të urbanistikës në rreth apo në qytete të kategorisë së parë si dhe Drejtori i Urbanistikës për Tiranën, duke qenë në strukturën administrative të Këshillit të Rrethit apo Këshillit të Bashkisë, nuk mund të bëjë dallim nga përgjegjësat e tjerë të seksioneve pranë këtyre organeve, të cilët emërohen dhe shkarkohen nga organet e pushtetit lokal. Veprimtaria e tyre është e lidhur dhe e ndërvarur nga pushteti lokal dhe në këtë aspekt nuk mund të pranohet formulimi i paragrafit të parë dhe të tretë të nenit 23 në mënyrën siç është parashikuar. Organet e pushtetit lokal, në bazë të Ligjit nr.7572, datë 10.06.1992 "Për Organizimin dhe Funksionimin e Pushtetit Lokal", emërojnë dhe shkarkojnë personelin e administratës së këtyre organeve dhe si të tilla, janë ato që duhet të vendosin për mënyrën e emërimit apo të shkarkimit të përgjegjësit të Seksionit të Urbanistikës, apo të Drejtorit të Urbanistikës për Tiranën.
Shfuqizimi si antikushtetues i paragrafit të parë dhe të tretë të nenit 23 nuk prek formulimin e paragrafit të dytë të tij, sipas të cilit "ministri përkatës në raste të veçanta dhe të motivuara vendos shkarkimin e tyre".
Dhënia e së drejtës ministrit për të shkarkuar përgjegjësat e seksioneve të urbanistikës, apo të Drejtorit të urbanistikës për Tiranën, për raste të veçanta dhe të motivuara ështe një përjashtim nga rasti i përgjithshëm dhe nuk përbën ndërhyrje në kompetencat e pushtetit lokal dhe as cënim të parimit të autonomisë vendore, por është në përputhje me parimin e decentralizimit të pushtetit dhe me të drejtën e ushtrimit të kontrollit administrativ të organeve më të larta mbi ato më të ulta.
Përsa i përket pretendimeve që paraqesin kërkuesit për antikushtetutshmërinë apo paligjshmërinë e dispozitave të tjera të këtij ligji, kërkesa e tyre duhet rrëzuar.
Nenet 7 dhe 9 të Ligjit "Për Urbanistikën" që në dallim nga ligji i vjetër kanë përcaktuar Këshillin e Rregullimit të Territorit të Republikës së Shqipërisë, si organin më të lartë shtetëror për miratimin e studimeve urbanistike, nuk bien ndesh me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë. Kalimi i kompetencave në këtë fushë nga Këshilli i Ministrave në KRRT të Republikës së Shqipërisë përbën një evoluim në konceptin e ndarjes së drejtë të kompetencave midis organeve të specializuara dhe nuk prek kompetencat e organeve të pushtetit lokal. Ekzistenca e KRRT të Republikës së Shqipërisë si organ qendror, jo vetëm që nuk cënon parimet kushtetuese, por ajo paraqitet si një domosdoshmëri në kushtet në të cilat ndodhemi për përcaktimin e një politike të drejtë kombëtare në fushën urbane, duke mbajtur parasysh mbrojtjen e interesave kombëtare dhe të atyre lokale.
Pretendimi i kërkuesve për antikushtetutshmërinë e paragrafit të dytë të nenit 10 të Ligjit "Për Urbanistikën", sipas të cilit Prefekti ka të drejtën e pezullimit të zbatimit të vendimeve të KRRT-ve deri në shqyrtimin e tyre nga KRRT e Republikës së Shqipërisë, nuk sjell asnjë argument ligjor dhe kushtetues që të cënojë parimet që sanksionon Kushtetuta.
Pezullimi është një e drejtë që i njihet Prefektit edhe në Ligjin nr.7608, datë 22.09.1992, ndryshuar me Ligjin nr.8209, datë 22.04.1997 "Për Organizimin dhe Funksionimin e Pushtetit Lokal". E drejta për të pezulluar një akt të paligjshëm të organeve të qeverisjes vendore, nuk sjell as përplasje kompetencash midis organeve, siç pretendohet nga kërkuesi dhe njëkohësisht, as cënim të parimeve kushtetuese.
Decentralizimi i pushtetit si një parim kushtetues nuk presupozon kompetenca absolute të organeve të qeverisjes vendore brënda juridiksionit të tyre dhe shkëputje të çdo lloj vartësie me pushtetin qendror. Përkundrazi, ky parim vërtet njeh dhe garanton të drejtën e vetëqeverisjes lokale për organet e pushtetit lokal, por nuk mohon kontrollin hierarkik administrativ mbi veprimtarinë e organeve territoriale për të siguruar respektimin e ligjeve dhe të parimeve kushtetuese. Vetë neni 114 i Kushtetutës ka parashikuar që kompetencat e Prefektit caktohen me ligj dhe ky ligj i ka njohur të drejtën Prefektit që të mos shprehet vetë për paligjshmërinë e akteve të KRRT-ve, por kjo të kufizohet deri në të drejtën për të pezulluar zbatimin e këtyre akteve. Eshtë një organ tjetër administrativ, më i lartë se KRRT, pra është KRRT e Republikës së Shqipërisë që vendos përfundimisht për ligjshmërinë e aktit të pezulluar.
Kërkuesit pretendojnë se nenet 18, 19, 24, kufizojnë të drejtën e organeve të pushtetit lokal për të vendosur vetë për përbërjen, numrin dhe strukturën e Këshillit të Rregullimit të Territorit të juridiksionit përkatës dhe të seksionit të urbanistikës apo të drejtorisë së urbanistikës për Tiranën.
Evoluimi që ka sjellë ky ligj nga ai i mëparshmi është përcaktimi me ligj dhe jo lënia në vlerësimin e organit të pushtetit lokal, të numrit të njëjtë të përbërjes së KRRT-ve sipas juridiksioneve përkatëse dhe të vendosjes së kritereve unifikuese për të gjithë Republikën, në drejtim të vendosjes së personave kompetentë dhe përgjegjës në fushën e urbanistikës. Kjo mënyrë rregullimi e strukturës së organit të KRRT-së, është pozitive për legjislacionin.
Vendosja e kritereve unike në këtë aspekt, nuk përbën kufizim të kompetencave të organeve të qeverisjes vendore, pasi ato kritere i përshtaten aspektit teknik dhe profesional dhe jo atij administrativ. Ligji në këtë drejtim, nuk është nisur nga mendimi që të kufizojë këto kompetenca, por të vendosë kritere unifikuese në shkallë kombëtare. Ndërsa përsa i përket emërimit apo shkarkimit të anëtarëve të KRRT-ve dhe përcaktimit të numrit të punonjësve që do të përbëjnë seksionin e urbanistikës, sipas juridiksioneve përkatëse, kjo është një e drejtë që nuk mund t'i mohohet pushtetit vendor.
Nenet 28, 45, 55 dhe 75 të kontestuara nga kërkuesit jo vetëm që nuk prekin parimet kushtetuese, por argumentat që ato paraqesin për paligjshmërinë e këtyre dispozitave, nuk janë objekt shqyrtimi për Gjykatën Kushtetuese.
Pretendimi i kërkuesve për antikushtetutshmërinë e nenit 58 të këtij ligji, sipas të cilit i ndalohet qytetarit ndërtimi i objekteve me karakter të përkohshëm, me përjashtim të rasteve që përmenden në këtë dispozitë konkrete, nuk përbën mohim dhe as kufizim të së
drejtës së pronës. Shteti ka detyrimin kushtetues, që të mos i mohojë padrejtësisht pronën shtetasve të tij, por kjo nuk do të thotë se ligji mund të lejojë që çdokush, sipas dëshirave apo interesave të tij të kryejë çdo lloj ndërtimi, dhe pa asnjë lloj kriteri, mjafton që ky ndërtim të jetë në pronën e qytetarit. Ky nen nuk ia mohon, por ia njeh të drejtën qytetarit që të pajiset me leje për ndërtime të përkohëshme, duke respektuar kriteret teknike e ligjore. Neni 62 i ligjit "Për Urbanistikën", sipas kërkuesve, mohon dhe kufizon te drejtën e pronës, sepse nuk iu njeh pronarëve të drejtën të kërkojnë nga shteti shpërblimin e pronës, por vetëm kompensimin, për rastet kur prona merret për interesa publike si dhe nuk e përfshin pronarin si subjekt i Ligjit "Për Shpronësimet për interesa publike".
Formulimi dhe kuptimi në tërësi që ligji i ka dhënë kësaj dispozite ligjore është i kundërt nga koncepti i gabuar që kanë kërkuesit. Sipas kësaj dispozite KRRT -të e rretheve e të bashkive kanë detyrimin kushtetues, sipas juridiksioneve përkatëse për të mos miratuar asnjë ndërtim të përhershëm apo provizor jashtë funksionit të territorit të përcaktuar në studimet e miratuara në territore publike, si territore të gjelbërta, sportive, të objekteve social-kulturore, sheshe dhe hapësira ndërmjet blloqeve të banesave, rrugë, sheshe publike etj. Kjo dispozitë ligjore nuk cënon aspak parimet kushtetuese dhe të drejtën e pronës si një e drejtë themelore, por përkundrazi është në përputhje me nenin 41 të Kushtetutës. Qytetarëve, nuk u mohohet e drejta për të kryer ndërtime, si të përhershme ashtu dhe të përkohshme, por është e domosdoshme që shteti nëpërmjet organeve të tij të specializuara, pra KRRT-ve të parashikojë rregulla të tilla që nuk cënojnë studimet urbanistike të miratuara.
Neni 62 nuk i mohon, përkundrazi i njeh të drejtën shtetasve që të kryejnë ndërtime dhe të gëzojnë pronën e tyre, mjafton që këto ndërtime të mos jenë jashtë funksionit të përcaktuar në studimet urbane të miratuara. Ky nen, nëse do të shihet i veçuar nga ligji në tërësi, është e vërtetë që ka një kufizim të së drejtës së pronës për qytetarët që nuk mund të ndërtojnë sipas dëshirës së tyre në pronën e tyre. Ky kufizim që parashikon ligji nëpërmjet mosdhënies së të drejtës për ndërtim në territore publike, është një lloj kufizimi për interesa publike, të cilin nuk e ndalon, përkundrazi e lejon dhe neni 41 pika 3 e Kushtetutës. Gjithashtu dhe paragrafi i fundit i nenit 62, nuk ua mohon pronarëve qënien e tyre subjekt i Ligjit nr.7848, datë 25.07.1994 "Për shpronësimet për interesa publike…", përkundrazi te referon ne të, sepse ju njeh të drejtën, që në përputhje me ligjet në fuqi të kërkojnë kompensim për pronën e tyre.
Gjykata Kushtetuese arrin në përfundimin se kërkesa e kërkuesve duhet pranuar pjesërisht. Me shfuqizimin si antikushtetues të dy dispozitave ligjore të sipërpërmendura, i përket organit ligjvënës që të plotësojë boshllëkun legjislativ që krijohet, duke formuluar dhe përshtatur, mbi argumentat ligjore të këtij vendimi, dispozitat e Ligjit "Për Urbanistikën".

Votoi kundër këtij vendimi Hajredin Fuga

(V-GJK-2/99-FZ.2/99)

Vendim nr.6, datë 09.03.1999
(V - 6/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar i Gjykatës dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Zija Vuci, Alfred Karamuço, Hajredin Fuga, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Kujtim Puto - relator i çështjes,

më datë 19.10.1998, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: VEHBI ALIMUÇAJ, me objekt: "Papajtueshmëria e vendimit datë 30.04.1998 të gjykatës së rrethit Tiranë; vendimeve nr.73, datë 01.06.1998 dhe nr.93, datë 13.07.1998 të Gjykatës së Kasacionit, me ligjin themelor".

Kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe për shpalljen antikushtetuese të vendimeve të gjykatave:
1. Organet e prokurorisë nuk kishin të drejtë të fillonin ndjekjen penale dhe të kryenin veprimet procedurale përderisa me një ligj të veçantë është ndaluar kryerja e tyre ndaj qytetarëve të lidhur me personat juridikë jo bankarë që kanë marrë hua nga publiku i gjerë.
2. Gjykata e Kasacionit duhet të shqyrtonte rekursin e drejtpërdrejtë brenda 10 ditëve. Mosshqyrtimi i tij në afat dhe moslirimi i të pandehurit sipas nenit 249 pika 5 e 7 të Kodit të Procedurës Penale cënojnë lirinë e personit si dhe të drejtën e ankimit.
3. Pavarësisht se çështja u shqyrtua më parë në Dhomën e Këshillimit, kolegji penal duhet të dëgjonte mbrojtësit e të pandehurit drejtpërdrejt. Kjo përbën proces jo të rregullt ligjor në kuptim të nenit 38 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 "Të drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi rrëzimin e kërkesës,

duke arsyetuar:
Prokuroria e rrethit Tiranë ka akuzuar kërkuesin Vehbi Alimuçaj në datën 28 prill 1998 për krimin e mashtrimit të qytetarëve sipas neneve 143 e 25 të Kodit Penal dhe gjykata e rrethit Tiranë me vendimin datë 30.04.1998 ka caktuar si masë sigurimi ndaj tij atë të arrestit në burg me afat 15 ditor.
Kundër këtij vendimi ka bërë rekurs të drejtpërdrejtë në Gjykatën e Kasacionit kërkuesi dhe ankim në Gjykatën e Apelit Tiranë prokurori. Ndërsa kërkuesi kërkoi ndryshimin e masës së sigurimit e lënien e tij të lirë, prokurori kërkoi që masa e arrestit të jetë pa afat.
Fillimisht çështja u shqyrtua në Gjykatën e Apelit Tiranë, e cila me vendimin nr.58, datë 13.05.1998 vendosi pranimin e kërkesës së prokurorit dhe caktimin si masë sigurimi ndaj kërkuesit Vehbi Alimuçaj atë të arrestit në burg pa afat. Mbi rekursin e këtij të fundit, kolegji penal i Gjykatës së Kasacionit në Dhomën e Këshillimit në datë 01.06.1998, vendosi
mospranimin e rekursit me arsyetimin se nuk janë shkaqet e parashikuara në nenin 432 të Kodit të Procedurës Penale, për të kaluar çështjen për gjykim. Meqënëse rekursi i drejtpërdrejtë ndaj vendimit të gjykatës së rrethit Tiranë ende nuk ishte shqyrtuar, çështja u kalua në seancë gjyqësore dhe kolegji penal vendosi pushimin e gjykimit të çështjes me arsyetimin se është shqyrtuar më parë në Dhomën e Këshillimit.
Përsa sipër Gjykata Kushtetuese konkludon se nuk jemi para një procesi jo të rregullt ligjor në kuptim të nenit 38 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut". Si ankimi i prokurorit ashtu edhe rekurset e të pandehurit janë shqyrtuar nga gjykatat sipas përkatësisë dhe nuk del të ketë shkelje të karakterit kushtetues. Gjykata e Apelit dhe ajo e Kasacionit ishin njëkohësisht kompetente për shqyrtimin e çështjes.
Mosgjykimi i rekursit të drejtpëdrejtë brenda 10 ditëve nga Gjykata e Kasacionit siç parashikon pika 5 e nenit 249 të Kodit të Procedurës Penale nuk përbën cënim të lirisë vetiake, të parashikuar në nenin 5 të ligjit të mësipërm për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut", sepse vonesa është e përligjur me shqyrtimin e kësaj çështje nga Gjykata e Apelit po brenda 10 ditëve. Vendimi i gjykatës së rrethit u shfuqizua nga Gjykata e Apelit dhe Gjykata e Kasacionit nuk kishte çfarë të shqyrtonte më kur iu paraqit rekursi i drejtpërdrejtë. Veç kësaj edhe pse kaloi afati i shqyrtimit të rekursit të drejtpërdrejtë në Gjykatën e Kasacionit, nuk mund të zbatohej neni 249 pika 7 e Kodit të Procedurës Penale, për lirimin e të pandehurit, sepse brenda afatit 10 ditor ishte marrë një vendim nga Gjykata e Apelit që ishte kompetente për shqyrtimin e çështjes dhe që kishte caktuar si masë sigurimi ndaj Vehbi Alimuçës, arrestin pa afat.
Gjykata Kushtetuese mori në shqyrtim pretendimin e kërkuesit sipas të cilit organet e prokurorisë nuk kishin të drejtë të fillonin procesin penal ndaj tij, përderisa kjo ishte ndaluar me nenin 3, paragrafi i dytë i Ligjit nr.8227, datë 30.07.1997 "Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin nr.8215, datë 09.05.1997 "Për kontrollin financiar të personave juridikë jo bankarë që kanë marrë hua nga publiku i gjerë". Gjykata Kushtetuese konstatoi se neni 3 paragrafi i dytë i ligjit në fjalë ka patur më shumë karakterin e një urdhërimi administrativ se sa të një norme procedurale penale. Duke patur këtë natyrë, ajo ka qenë në kundërshtim me dispozitat kushtetuese sepse ishte ndërhyrje e pushtetit legjislativ në atë gjyqësor, duke cënuar pavarësinë e këtij të fundit.
Mosfillimi i proceseve penale për aq kohë sa do të vazhdonte kontrolli i firmave piramidale i hiqnin mundësinë organeve të prokurorisë të zbatonin detyrat kushtetuese të mbrojtjes së interesave të përgjithshme të shoqërisë, të rendit juridik dhe të të drejtave të shtetasve dhe, për çështje konkrete, e bënin të ndërvarur pushtetin gjyqësor nga ai ekzekutiv. Duke qenë para një dispozite të tillë, prokuroria ka pranuar të respektojë detyrimet kushtetuese, duke mënjanuar urdhërimet e dispozitës në fjalë.

Votuan kundër këtij vendimi Hilmi Dakli dhe Zija Vuci.

(V-GJK 6/99-FZ.16/99, fq.455)

Vendim nr.7, datë 19.02.1999
(V - 7/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore), Zija Vuci, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Hajredin Fuga - relator i çështjes,

më datat 17.11.1998 dhe 16.12.1998, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjes me kërkuesa: LUDOVIK E MARIJE DEDA, me objekt: "Deklarimin e papajtueshmërisë me Ligjin "Për dispozitat kryesore kushtetuese" të vendimit nr.878, datë 13.06.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit. Baza ligjore neni 27 paragrafi i parë dhe neni 38 i Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut"".

Kërkuesit në kërkesë dhe në notën verbale, kanë parashtruar këto shkaqe për deklarimin antikushtetues të vendimit të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit:
- Kolegji civil pranon në vendimin e tij një fakt jo real, sikur ne kërkuesit jemi fëmijët e motrës së gruas të trashëgimlënësit, ndërsa në të vërtetë jemi fëmijët e motrës së trashëgimlënësit. Kjo ngatërresë e qëllimshme na ka spostuar në trashëgimtarë të radhës së tretë, duke mohuar të drejtën e trashëgimisë e të pronësisë të mbrojtur nga neni 27 i dispozitave kryesore kushtetuese.
- Gjykata e Kasacionit nuk ka zhvilluar proces të rregullt ligjor për faktin se konkluzionet e saja për birësimin e Albert Akshisë dhe për mungesën e dokumentacionit të gjendjes civile nuk janë të vërteta. Regjistrat janë të plota në Gjirokastër për periudhën që pretendohet se është bërë birësimi dhe në to nuk figuron as birësimi dhe as birësuesit. Që Albert Akshia nuk ka qenë i birësuar e konfirmon edhe testamenti i Marije Kadaresë, në të cilin ajo shprehet se gjithë pasurinë ja le nipit të saj Albertit, pra jo djalit të saj, poqese do ta kishte të birësuar.
- Kolegji pranon padrejtësisht se dëshmitë e trashëgimisë janë në kundërshtim me ligjin. Sipas dekretit "Mbi trashëgiminë" të vitit 1954 me ndryshimet e mëvonshme sipas Ligjit nr.3169, datë 26.10.1960, ne kërkuesit jemi trashëgimtarë ligjorë të Zef Kadares, sipas ligjit të kohës së çeljes së trashëgimisë, pra Kodit Civil të vitit 1929, pasi trashëgimlënësi ka vdekur në vitin 1945.
- Gjykata e Kasacionit në kundërshtim me nenin 189 të Kodit të Procedurës Civile të mëparshëm që i korrespondon nenit 485 të Kodit të Procedurës Civile, ka prishur të dy vendimet dhe e ka zgjidhur vetë çështjen duke rrëzuar padinë. Në këtë rast kolegji ka shqyrtuar çështjen jashtë kërkesave të nenit 9 të Ligjit "Për organizimin e drejtësisë dhe disa ndryshime në Kodet e Procedurave Penale e Civile", që është ekuivalent me nenin 472 të Kodit të Ri të Procedurës Civile, duke bërë vlerësimin e provave që nuk i lejohej dhe duke injoruar faktet e provat e administruara në gjykim. Në këtë aspekt, ky veprim e bën procesin jo të rregullt, në kuptim të nenit 38 të Ligjit për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi shfuqizimin si antikushtetues të vendimit nr.878, datë 13.06.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit,

duke arsyetuar:
Mbi padinë e ngritur nga Ludovik e Marije Deda, me objekt detyrimin e të paditurit Albert Akshija që t'i njohë trashëgimtarë, gjykata e rrethit Tiranë, me vendimin nr.5787, datë 11.09.1995 ka vendosur pranimin e padisë, duke detyruar Albert Akshinë që të njohë paditësit si trashëgimtarë në një shtëpi të ngritur në një truall prej 1282 m2 dhe të përbërë prej gjashtë dhoma, kuzhinë e anekse të tjera.
Mbi ankimin e palës së paditur, Gjykata e Apelit Tiranë me vendimin nr.5727, datë 22.12.1995 ka vendosur lënien në fuqi të vendimit të gjykatës së shkallës së parë.
Kundër të dy vendimeve të mësipërme ka paraqitur ankim para Gjykatës së Kasacionit i padituri Albert Akshija. Kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit me vendimin nr.878, datë 13.06.1996, duke u bazuar në nenin 189 të Kodit të Procedurës Civile të mëparshëm dhe në nenin 9 të Ligjit nr.7574, datë 24.06.1992 "Për organizimin e drejtësisë dhe disa ndryshime në Kodet e Procedurave Penale e Civile", ka prishur të dy vendimet (si atë të shkallës së parë dhe atë të shkallës së dytë) dhe duke e gjykuar çështjen në fakt, ka vendosur rrëzimin e padisë.
Gjykata Kushtetuese konkludon se të gjitha çështjet e parashtruara në kërkesën e palës kërkuese kanë rëndësinë e tyre, por në aspektin kushtetues rëndësi vendimtare paraqet pretendimi i ngritur në kërkesë që lidhet me procesin jo të rregullt ligjor. Duke patur parasysh përfundimet e pranuara nga gjykatat e shkallës së parë dhe të dytë si dhe përfundimet në të cilat ka arritur kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit, arrihet në konkluzionin se kërkesa duhet pranuar dhe se vendimi i kolegjit civil të kësaj Gjykate është rrjedhojë e një procesi jo të rregullt ligjor, prandaj dhe duhet shfuqizuar si antikushtetues për këto arsye:
Në bazë të nenit 7 të Ligjit Kushtetues nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese", si dhe
në bazë të nenit 9 të Ligjit nr.7574, datë 24.06.1992 "Për organizimin e drejtësisë dhe disa ndryshime në Kodet e Procedurave Penale e Civile", dispozita këto që kanë qenë në fuqi në kohën e shqyrtimit të çështjes, Gjykata e Kasacionit ka vetëm detyrën të shqyrtojë bazën ligjore të vendimeve gjyqësore që i paraqiten në rrugë kundërshtimi. Pra, Gjykata e Kasacionit nuk shqyrton bazueshmërinë në fakt dhe në prova të vendimeve të ankimuara, por vetëm bazueshmërinë në ligj të tyre. Kjo është edhe arsyeja që në nenin 9 të Ligjit nr.7574, datë 24.06.1992, janë përcaktuar në mënyrë të precizuar rastet apo shkaqet për të cilat mund të ankimohet vendimi në Gjykatën e Kasacionit. Po të shqyrtohet ankimi në të cilin kryesisht kundërshtohen faktet dhe provat në të cilat është mbështetur vendimi i gjykatave të shkallës së parë dhe të dytë, si dhe po të shqyrtohet vendimi i kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit në të cilin përgjithësisht është bërë analizë provash si dhe pranohet ekzistenca ose mosekzistenca e rrethanave dhe fakteve të caktuara, arrin në përfundimin se ky kolegj ka shkelur një parim esencial të gjykimit kasacional. Lidhur ngushtësisht me sa u përmend më sipër, veprimi i kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit që duke i prishur të dy vendimet e ankimuara e ka gjykuar çështjen në fakt dhe ka rrëzuar padinë e paditësit jo vetëm nuk gjen mbështetje në nenin 189 të Kodit të Procedurës Civile ku dhe është bazuar vendimi, por e bën procesin jo të rregullt ligjor, pasi është vepruar në kundërshtim me detyrën funksionale të Gjykatës së Kasacionit. Neni 189 i Kodit të Procedurës Civile që i korrespondon nenit 485 të Kodit të Ri të Procedurës Civile, nuk parashikon të drejtën e kolegjit civil që të prishë të dy vendimet dhe ta zgjidhë vetë çështjen. Megjithatë kjo parregullsi mund të mos përbënte shkak për një proces jo të rregullt ligjor, në rast se kolegji civil do të prishte të dy vendimet dhe ta zgjidhte vetë çështjen për shkak se vendimet do të ishin rezultat i zbatimit të gabuar të ligjit. Në rastin konkret duke interpretuar provat e administruara në dy gjykimet, si dhe duke i vlerësuar ato në të kundërtën e vlerësimit që i kanë bërë gjykatat e të dy shkallëve, kolegji civil ka arritur në përfundime të ndryshme, në ndonjë rast edhe duke shtrembëruar realitetin e fakteve. Kështu kolegji civil, krejtësisht pa baza, i konsideron paditësat jo si fëmijë të motrës së trashëgimlënësit, por si fëmijë të motrës së gruas së trashëgimlënësit e për rrjedhojë nga trashpëgimtarë të radhës së parë që pretendojnë, spostohen në trashëgimtarë të radhës së tretë. Po kështu, ndërsa të dy gjykatat konkludojnë se dokumentat e gjendjes civile ekzistojnë dhe se birësimi i pretenduar nuk është bërë për faktin se nuk ka asnjë vendim gjyqësor apo akt të gjendjes civile të Gjirokastrës e Shkodrës ku të jetë regjistruar birësimi, kolegji civil pranon të kundërtën, që dokumentat e gjendjes civile nuk ekzistojnë dhe që ky birësim është bërë duke u bazuar në një aktnjoftuni të realizuar në gjykatën e Tiranës në vitin 1950, por edhe kjo e pakonfirmuar nga dokumentat e gjendjes civile. Në rrethana të tilla, ku si rezultat i vlerësimit të provave dhe i pranimit të fakteve në mënyrë të kundërt në raport me vendimet e gjykatave më të ulta, është arritur në përfundime krejt të ndryshme, kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit nuk mund ta mbante vetë çështjen për zgjidhje, duke rrëzuar padinë, por detyrimisht duhej ta kthente atë për rigjykim sipas rastit në gjykatën e rrethit apo të apelit. Pikërisht edhe në këtë aspekt kolegji civil ka zhvilluar një proces jo të rregullt ligjor, në kuptim të nenit 38 të Ligjit të mëparshëm nr.7692, datë 31.03.1993 për "Të drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut", gjë që e bën vendimin e tij antikushtetues.
Duke shfuqizuar vendimin nr.878, datë 13.06.1996 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit, mbetet pa iu dhënë zgjidhje ankimit të paraqitur pranë kësaj Gjykate nga i padituri Albert Akshija, kështu që i takon kolegjit civil të Gjykatës së Lartë që të marrë në shqyrtim këtë ankim dhe në varësi të problemeve ligjore që rezultojnë nga çështja, apo të nevojës së marrjes së provave, të vendosë në lidhje me bazueshmërinë e vendimeve të ankimuara, duke respektuar kërkesat për një proces të rregullt ligjor.

(V-GJK 7/99-FZ. 6/99, fq.197)

Vendimi nr.28, datë 19.03.1999
(V - 28/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Zija Vuci, Hajredin Fuga, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Alfred Karamuço - relator i çështjes,

më datat 26.02.1999 dhe 15.03.1999, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjes me kërkues: SALIKO RONDO, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i vendimit nr.250, datë 25.11.1998 të kolegjit penal të Gjykatës së Kasacionit".

Kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe:
- Për parregullsi të administratës gjyqësore rekursi ndaj vendimit të Gjykatës së
Apelit Tiranë, nuk i është dërguar për shqyrtim Gjykatës së Kasacionit, e për rrjedhim kjo gjykatë çështjen e gjykoi mbi rekursin e të pandehurit tjetër Ermal Cani e jo edhe të kërkuesit;
- Edhe pse avokati provoi se rekursi ishte bërë brenda afatit, kolegji penal nuk e shtyu çështjen, me qëllim që të krijonte mundësinë e shqyrtimit të rekursit;
- Avokati i kërkuesit ka marrë pjesë në shqyrtimin e çështjes nga kolegji penal dhe ka kërkuar pafajësi, por kolegji ka shqyrtuar çështjen duke mos pasur në konsideratë shkaqet e parashtruara në rekurs;
- Në vendim bëhet fjalë vetëm për uljen e masës së dënimit të kërkuesit duke e cilësuar këtë si bashkëpunëtor në krim, pa u dhënë përgjigje pretendimeve të ngritura në rekurs e mbrojtje.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi të shfuqizojë si antikushtetues vendimin nr.250, datë 25.11.1998 të kolegjit penal të Gjykatës së Kasacionit, vetëm përsa i përket të pandehurit Saliko Rondo,

duke arsyetuar:
Gjykata e rrethit Tiranë me vendimin nr.412, datë 20.05.1998 ka deklaruar fajtor kërkuesin Saliko Rondo për veprën penale të vjedhjes me armë në bashkëpunim dhe në bazë
të nenit 140-25 të Kodit Penal e ka dënuar me 15 vjet heqje të lirisë. Ky vendim është lënë në fuqi nga Gjykata e Apelit Tiranë me vendimin nr.233, datë 14.07.1998.
Kundër vendimit të Gjykatës së Apelit ka bërë rekurs veç njërit prej të të gjykuarve të tjerë (Ermal Cani) edhe kërkuesi, duke e paraqitur atë sipas rregullave në kryesekretarinë e Gjykatës së Apelit, brenda afatit ligjor në 30.07.1998. Në rekurs janë ngritur një sërë problemesh me karakter ligjor, duke u pretenduar për pafajësi.
Kolegji penal i Gjykatës së Kasacionit në datën 25.11.1998 ka shqyrtuar çështjen mbi rekursin e të pandehurit Ermal Cani. Në seancë gjyqësore ka marrë pjesë edhe avokati i kërkuesit, i cili pasi ka pretenduar se ka bërë rekurs brenda afatit ligjor, i ka dorëzuar një kopje të tij, ku ishte dhe shënimi përkatës i dorëzimit në sekretarinë e Gjykatës së Apelit. Edhe pse u vu përballë një fakti të tillë, kolegji penal ka vazhduar shqyrtimin e çështjes mbi
bazën e rekursit të Ermal Canit, duke dëgjuar njëkohësisht edhe pretendimet e mbrojtësit të kërkuesit.
Në përfundim kolegji vendosi t'i japë pafajësi Ermal Canit, ndërsa kërkuesit i ul masën e dënimit nga 15 në 10 vjet heqje të lirisë, me të vetmin arsyetim se merr parasysh rolin e tij në bashkëpunimin në krim.
Gjykata Kushtetuese arrin në konkluzionin se procesi gjyqësor i zhvilluar nga kolegji penal i Gjykatës së Kasacionit, përsa i përket kërkuesit Saliko Rondo, është i parregullt e për pasojë ai duhet të shfuqizohet si antikushtetues.
Së pari, është shkelur e drejta e ankimit ndaj vendimeve gjyqësore, si një e drejtë kushtetuese e parashikuar si në dispozitat kryesore kushtetuese ashtu dhe në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë - neni 43. Dëgjimin nga ana e kolegjit penal vetëm të mbrojtësit të kërkuesit, Gjykata Kushtetuese nuk e konsideron si realizim në të gjithë gjerësinë e vet të të drejtës kushtetuese të ankimit. Po t'i referohesh përmbajtjes së vendimit dhe mungesës totale në atë të argumenteve për rrëzimin e pretendimeve të Saliko Rondos, arrihet plotësisht në konkluzionin se edhe dëgjimi i mbrojtësit ka qenë tërësisht formal gjë që përbën cënim të të drejtës së mbrojtjes. Madje në pjesën hyrëse të vendimit nuk janë pasqyruar si objekt i shqyrtimit gjyqësor, jo vetëm shkaqet, por dhe fakti i ushtrimit të rekursit nga ana e të lartpërmendurit.
Ulja që i ka bërë kolegji penal masës së dënimit që i kanë caktuar atij dy gjykatat e shkallëve të tjera nuk do të thotë se në këtë gjykim janë analizuar pretendimet ose problemet e ngritura nga i pandehuri dhe mbrojtësi i tij. Përkundrazi, ndryshimi i kësaj pjese të vendimit është diktuar nga nevoja për të harmonizuar masën e dënimit me shkallën e fajësisë së tij në kryerjen e krimit, e cila siç pranon kolegji, ka qenë më e vogël në krahasim me atë të dy të pandehurve të tjerë.
Së dyti, në këtë proces kolegji penal i Gjykatës së Kasacionit ka shkelur një detyrim kushtetues që buron nga neni 142/1 i Kushtetutës (dhe që gjente sanksionim edhe në dispozitat kryesore kushtetuese) - atë që vendimet gjyqësore duhet të jenë të arsyetuara.
Në vendimin nr.250, datë 25.11.1998 të kolegjit penal jo vetëm që nuk bëhet fjalë për rekursin e Saliko Rondos, por nga përmbajtja e tij nuk del se ç'ka pretenduar ai në rekurs dhe kryesorja nuk përmendet çfarë ka pranuar e rrëzuar gjykata.
Për më tepër, ndërsa kërkuesi si në rekurs ashtu dhe në fjalën e mbrojtësit ka pretenduar për pafajësi, në vendim, në mënyrë krejt spontane, në një paragraf të vetëm, argumentohet vetëm ulja e masës së dënimit.
Në këto rrethana, vendimi nr.250, datë 25.11.1998 i kolegjit penal të Gjykatës së Lartë përsa i përket të pandehurit Saliko Rondo, duhet të shpallet antikushtetues si rezultat i një procesi jo të rregullt gjyqësor dhe çështja duhet të shqyrtohet përsëri nga kolegji penal mbi bazën e rekursit të ndodhur në dosje.

Votoi kundër vendimit Hilmi Dakli.

(V-GJK 28/99-FZ.16/99, fq.459)

Vendimi nr.29, datë 23.03.1999
(V - 29/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore), Zija Vuci, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi - relator i çështjes,

më datë 26.02.1999, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: QEMAL, MUHEDIN, MUSTAFA e AGIM TOPULLI, me objekt: "Zgjidhja përfundimtare e kërkesës në rrugë të kontrollit kushtetues, duke shfuqizuar si akt të paligjshëm vendimin nr.1175, datë 20.10.1998 të Gjykatës së Kasacionit".

Kërkuesit parashtrojnë si shkak për antikushtetutshmërinë e vendimit të Gjykatës së Kasacionit, mohimin e së drejtës themelore të pronës nëpërmjet një procesi të parregullt ligjor, pasi është shkelur në mënyrë flagrante parimi I gjësë së gjykuar.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni,

duke arsyetuar:
Sipas nenit 131 gërma "f" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Gjykata Kushtetuese gjykon përfundimisht ankesat e individëve për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave. Mbi këtë bazë bëhen objekt shqyrtimi në Gjykatën Kushtetuese dhe ato çështje gjyqësore të paraqitura nga individët për shkeljen e të drejtave të tyre pasi vendimi i gjykatës ka marrë formë të prerë dhe nuk ekzistojnë më mjete dhe rrugë ligjore për mbrojtjen e këtyre të drejtave.
Gjatë kohës që kjo çështje shqyrtohej në Gjykatën Kushtetuese, me Ligjin nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", janë parashikuar mundësi ligjore për mbrojtjen e të drejtave të individëve nëpërmjet një rruge të jashtëzakonshme. Sipas nenit 5 të këtij ligji, kundër vendimeve të formës së prerë, vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të kolegjeve të Gjykatës së Lartë, palët kanë të drejtë që për shkaqet e parashikuara në shkronjat "a", "b", "c" të nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile, të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara brenda 3 vjetëve nga marrja e vendimit formë të prerë. Në këto kushte Gjykata Kushtetuese, si garantuese e Kushtetutës, jo vetëm që duhet të krijojë mundësi individëve për të konsumuar edhe këtë mjet ligjor që ia njeh ligji i porsadalë, por njëkohësisht nuk mund të shkelë nenin 131/ f të Kushtetutës, që e ndalon shqyrtimin e mëtejshëm të këtyre çështjeve.
Me hyrjen në fuqi më datë 26.01.1999 të Ligjit nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", shqyrtimi i kësaj çështjeje nuk është në juridiksionin e Gjykatës Kushtetuese, derisa të konsumohet dhe mjeti i fundit ligjor për palët në proces, duke iu drejtuar Gjykatës së Lartë.

(V-GJK-29/99-FZ.16/99, fq.462)

Vendim nr.30, datë 23.03.1999
(V - 30/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore dhe relator i çështjes), Zija Vuci, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi,

më datë 22.02.1999, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: AGIM ÇIRAKU me objekt: "Shpallja antikushtetuese e vendimeve nr.9966, datë 17.12.1996 të gjykatës së rrethit Tiranë; nr.1719, datë 08.10.1997 të Gjykatës së Apelit Tiranë dhe nr.190, datë 18.02.1998 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit, dhënë në Dhomën e këshillimit".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri vendosi, rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni kushtetues,

duke arsyetuar:
Gjykata Kushtetuese, pa i hyrë në themel kërkesës, konstaton se me Ligjin nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", që ka hyrë në fuqi që më 26 janar 1999, në nenin 5 të tij që ndryshon nenin 473 të Kodit të Procedurës Civile, parashikohet se: "Kundër vendimeve të formës së prerë, vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të Kolegjeve të Gjykatës së Lartë, palët kanë të drejtë që për shkaqet e parashikuara në gërmat "a", "b" dhe "c" të nenit 472 të atij Kodi, të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara brenda 3 vjetëve nga marrja formë të prerë të vendimit".
Kështu, palës së interesuar i krijohet edhe një rrugë e zakonshme rekursi. Në mbështetje të kësaj dispozite Gjykata Kushtetuese, (që në bazë të nenit 131 gërma "f" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, vendos gjykimin përfundimtar të ankesave të individëve për shkelje të të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave) nuk mund ta marrë në shqyrtim kërkesën derisa të mos jetë ndjekur edhe kjo rrugë tjetër e zakonshme e krijuar me ligjin e sipërpërmendur.
Duke qenë se kërkesa i referohet pikërisht shkaqeve të parashikuara në gërmat "a", "b" e "c" të nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile,

(V-GJK 30/99-FZ .6/99, fq.463)

Vendimi nr.31, datë 23.03.1999
(V-31/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Kristofor Peçi - relator i çështjes,

më datën 20.10.1998, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: ISA MYSHKETA, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i vendimeve nr.3186, datë 24.11.1995 të gjykatës së rrethit Durrës; nr.1631, datë 22.03.1996 të Gjykatës së Apelit Tiranë dhe nr.1422, datë 08.10.1996 të Gjykatës së Kasacionit".

Për shfuqizimin e këtyre vendimeve kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe:
1. Gjykatat kanë tejkaluar kompetencat e tyre, duke mos respektuar kërkesat e nenit 8/2 të Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992;
2. Nuk kanë marrë parasysh institutin e parashkrimit, gjë që i bën gjykimet të padrejta.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni,

duke arsyetuar:
Sipas nenit 131 gërma "f" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Gjykata Kushtetuese, vendos përfundimisht lidhur me ankesat e individëve për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave. Mbi këtë bazë, në objektin e shqyrtimit në Gjykatën Kushtetuese hyjnë dhe ato kërkesa që kanë të bëjnë me çështje gjyqësore të paraqitura nga individët për shkelje të të drejtave të tyre kushtetuese, pasi vendimi i gjykatës ka marrë formë të prerë dhe nuk ekzistojnë më mjete juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave.
Gjatë kohës që kjo çështje shqyrtohej në Gjykatën Kushtetuese, me ligj u krijuan mjete të tjera për mbrojtjen e këtyre të drejtave. Kështu, sipas nenit 5 të Ligjit nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", kundër vendimeve të formës së prerë, vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të Kolegjeve të Gjykatës së Lartë, palët kanë të drejtë që për shkaqet e parashikuara në shkronjat "a", "b"
dhe "c" të nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile, të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara brenda 3 vjetëve nga marrja formë të prerë e vendimit.
Me hyrjen në fuqi të këtij ligji më datë 26.01.1999, shqyrtimi i kësaj çështje nuk është në juridiksionin e Gjykatës Kushtetuese, sepse nuk është përdorur akoma mjeti i fundit ligjor nga pala e interesuar, rekursi në Gjykatën e Lartë.
Në këto rrethana, Gjykata Kushtetuese, e cila garanton respektimin e Kushtetutës, detyrohet të zbatojë nenin 131 gërma "f" të saj, duke i dhënë mundësinë kërkuesit që të konsumojë edhe këtë mjet ligjor për mbrojtjen e të drejtave të tij.

(V-GJK 31/99-FZ.16/99, fq.465)

Vendimi nr.34, datë 26.03.1999
(V - 34/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Zija Vuci, Alfred Karamuço, Kujtim Puto, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi - relator i çështjes.

më datë 28.09.1998, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: ZANA PANGO, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues të vendimeve nr.513, datë 17.04.1998 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit dhe nr.20, datë 27.02.1998 të Gjykatës së Apelit".

Kërkuesja ka paraqitur si shkaqe ligjore për shpalljen antikushtetues të vendimeve të mësipërme shkeljen e nenit 38 të Ligjit për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut" dhe konkretisht:
- Akteve gjyqësore u mungon procesverbali i seancës gjyqësore;
- Gjykata e Apelit, nuk ka pranuar kërkesën tonë për gjykimin e çështjes nga e para;
- Gjykata e Kasacionit nuk e ka shqyrtuar çështjen në seancë të rregullt gjyqësore, por në Dhomën e Këshillimit, megjithëse i kishim parashtruar disa shkaqe ligjore, për të cilat nuk ka dhënë përgjigje;
- Vendimi i Gjykatës së Kasacionit, ka cënuar të drejtën tonë të garantuar nga neni 38 i Ligjit për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë njëzëri vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni,

duke arsyetuar:
Me hyrjen në fuqi të Ligjit nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", individëve të cilët kanë pretendim për shkelje të të drejtave të tyre kushtetuese për një proces gjyqësor të rregullt, ju lind e drejta të përdorin rekursin ndaj vendimeve të formës së prerë të gjykatave si një mjet i ri juridik, pranë Gjykatës së Lartë.
Lidhur me kuptimin e drejtë të dispozitave të këtij ligji, zbatohet parimi i njohur i së drejtës procedurale sipas të cilit ligji i ri ka fuqi edhe për marrëdhëniet procedurale të lindura para hyrjes së tij në fuqi, për çështjet që gjenden në hetim dhe gjykim, me përjashtim të rasteve dhe për sa kohë që ligji shprehimisht ka vendosur. Ky parim gjen konkretizim në Kodin e Procedurës Civile si dhe në praktikën e Gjykatës Kushtetuese. Një shqyrtim analitik i dispozitave që përmban Kreu i XVIII-të, Dispozita Kalimtare dhe të Fundit të Kushtetutës, të çon në përfundimin se edhe në këtë akt themelor, lidhur me zbatimin në kohë ndiqet i njëjti parim.
Ligji i ri procedural e gjeti procesin gjyqësor të papërfunduar e për rrjedhojë Gjykata Kushtetuese, bazuar në nenin 131/f të Kushtetutës, ka ndalim kushtetues të vendosë përfundimisht përsa kohë që për kërkuesin potencialisht ekziston edhe një mjet juridik - rekursi para Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë. Nëse pas konsumimit të këtij mjeti juridik kërkuesi do të ketë pretendime për shkelje të së drejtës kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, mund t'i drejtohet me kërkesë të re Gjykatës Kushtetuese. Të pranohet e kundërta, dmth., Gjykata Kushtetuese në këtë situatë juridike të zgjidhë përfundimisht çështjen, do të thotë të preken të drejtat e subjekteve në proces, të cilëve ligji u njeh një mjet të ri, para se problemi të referohet si objekt i kontrollit kushtetues Nga ana tjetër, kjo do të krijonte diferencime të papërligjura në trajtimin e kërkesave të ndryshme, të cilat ligji i ri i gjeti në shqyrtim në Gjykatën Kushtetuese.

(V-GJK-34/99-FZ.16/99, fq.466)

Vendimi nr.35, datë 26.03.1999
(V - 35/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore), Zija Vuci, Hajredin Fuga, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Kujtim Puto - relator i çështjes,

më datë 15.12.1998, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkuesa: ADNAN e AHMET DALLIU, me objekt: "Shfuqizimin si antikushtetues të vendimeve nr.1176, datë 01.10.1998 të Gjykatës së Kasacionit dhe nr.131, datë 20.01.1998 të Gjykatës së Apelit Tiranë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni,

duke arsyetuar:

Para përfundimit të shqyrtimit të saj në këtë gjykatë, hyri në fuqi Ligji nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", me të cilin u ndryshua ndërmjet të tjerave edhe neni 473 i Kodit të Procedurës Civile e si rrjedhojë ndaj vendimeve të formës së prerë, vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të kolegjeve të Gjykatës së Lartë, palët kanë të drejtë të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara. Sipas nenit 131 gërmës "f" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Gjykata Kushtetuese bën gjykimin përfundimtar të ankesave të individëve për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave.
Në këto kushte Gjykata Kushtetuese duhet ta nxjerrë çështjen jashtë juridiksionit. Nga ana tjetër, të pranohet e kundërta dmth., që të vendosë Gjykata Kushtetuese për ankesën pa u ushtruar rekurs në Gjykatën e Lartë, do të thotë të cënohen të drejtat e individit së pari, për të ushtruar paraprakisht një mjet tjetër juridik siç është rekursi në Kolegjet e Bashkuara dhe së dyti, të shqyrtohet kjo ankesë jo më për të gjitha shkaqet e parashikuara në pikat "a", "b", "c", etj., të nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile, siç vepron Gjykata e Lartë, por vetëm për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor që ka në kompetencë Gjykata Kushtetuese.

(V-GjK 35/99 - FZ.16/99, fq.468)

Vendimi nr.36, datë 26.03.1999
(V - 36/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i senacës gjyqësore), Zija Vuci, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Kujtim Puto - relator i çështjes,

më datë 11.02.1999, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: DEZDEMONA SELBA, me objekt: "Shfuqizimin si antikushtetues të vendimeve civile nr.4605, datë 14.07.1995 e datë 26.08.1994 të gjykatës së rrethit Tiranë; nr.519, datë 24.01.1996 të Gjykatës së Apelit Tiranë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni,

duke arsyetuar:

Gjatë kohës që kjo çështje shqyrtohej në Gjykatën Kushtetuese, hyri në fuqi Ligji nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile". Sipas nenit 473 të ndryshuar në këtë ligj, palët e mosmarrëveshjeve civile kanë të drejtë të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara ndaj vendimeve të formës së prerë,vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të kolegjeve të Gjykatës së Lartë. Me këtë normë krijohet një situatë e re juridike edhe për çështjet që janë në gjykim në Gjykatën Kushtetuese siç është edhe çështja në fjalë, sepse së pari ligji duke qenë procedural ka fuqi prapavepruese për marrëdhëniet procedurale të lindura para hyrjes së tij në fuqi, pra palët kanë të drejtë t'i drejtohen me rekurs Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë dhe së dyti, Gjykata Kushtetuese është e detyruar të respektojë nenin 131 gërma "f" të Kushtetutës, sipas të cilit ajo zhvillon gjykimin përfundimtar të ankesave të individëve për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, por vetëm pasi të jenë konsumuar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave. Në këto kushte, duke u miratuar me ligj një mjet tjetër juridik siç është rekursi në Kolegjet e Bashkuara, Gjykata Kushtetuese duhet ta nxjerrë çështjen jashtë juridiksionit.
Nga ana tjetër nëse Gjykata Kushtetuese do të vendosë para se të jetë ushtruar e shqyrtuar rekursi në Gjykatën e Lartë do të cënonte të drejtat e individit së pari, për të ushtruar paraprakisht një mjet tjetër juridik siç është rekursi në Kolegjet e Bashkuara dhe së dyti, do të shqyrtohej kjo ankesë jo më për të gjitha shkaqet e parashikuara në pikat "a", "b", "c", etj., të nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile, siç vepron Gjykata e Lartë, por vetëm për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor që ka në kompetencë Gjykata Kushtetuese.

(V-GJK 36/99-FZ.29/99, fq.1151)

Vendimi nr.37, datë 26.03.1999
(V-37/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore), Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Kristofor Peçi - relator i çështjes,

më datat 16.12.1998 dhe 16.02.1999, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: ZEF MALÇI, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i vendimit nr.542, datë 26.02.1998 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit".

Kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe për shfuqizimin e vendimit:
1. Eshtë shkelur parimi për një gjykim të drejtë sipas nenit 40 të Ligjit nr.7692, datë 31.03.1993, sepse nuk është vënë në dijeni për rekursin që ka ushtruar pala tjetër dhe për rrjedhim i është mohuar e drejta për të qenë i pranishëm në gjykimin e çështjes nga Gjykata e Kasacionit.
2. Kolegji civil i Gjykatës së Kasacionit ka tejkaluar kompetencat pasi e ka gjykuar çështjen në fakt.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni.

duke arsyetuar:
Sipas nenit 131 gërma "f" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Gjykata Kushtetuese, vendos përfundimisht lidhur me ankesat e individëve për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave. Mbi këtë bazë, në objektin e shqyrtimit në Gjykatën Kushtetuese hyjnë dhe ato kërkesa që kanë të bëjnë me çështje gjyqësore të paraqitura nga individët për shkelje të të drejtave të tyre kushtetuese, pasi vendimi i gjykatës ka marrë formë të prerë dhe nuk ekzistojnë më mjete juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave.
Gjatë kohës që kjo çështje shqyrtohej në Gjykatën Kushtetuese, me ligj u krijuan mjete të tjera për mbrojtjen e këtyre të drejtave. Kështu, sipas nenit 5 të Ligjit nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", kundër vendimeve të
formës së prerë, vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të Kolegjeve të Gjykatës së Lartë, palët kanë të drejtë që për shkaqet e parashikuara në shkronjat "a", "b"
dhe "c" të nenit 472 të Kodit të Procedurës Civile, të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara brenda 3 vjetëve nga marrja formë të prerë e vendimit.
Me hyrjen në fuqi të këtij ligji më datë 26.01.1999, shqyrtimi i kësaj çështje nuk është në juridiksionin e Gjykatës Kushtetuese, sepse nuk është përdorur akoma mjeti i fundit ligjor nga pala e interesuar, rekursi në Gjykatën e Lartë.
Në këto rrethana, Gjykata Kushtetuese, e cila garanton respektimin e Kushtetutës, detyrohet të zbatojë nenin 131 gërma "f" të saj, duke i dhënë mundësinë kërkuesit që të konsumojë edhe këtë mjet ligjor për mbrojtjen e të drejtave të tij.

(V-GJK 37/99-FZ.22/99, fq.1153)

Vendimi nr.39, datë 21.04.1999
(V-39/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gyqtarët Zija Vuci, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Hilmi Dakli, relator i çështjes,

më datat 23.03.1999 dhe 06.04.1999, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me
kërkuesa: BEGLIJE MINAROLLI, KUDRETE HYSA, MURAT PETRELA, ENVER e AGIM PREZA, GAZMEND, MUSTAFA e ORMIR FORTUZI, VJOLLCA VELJA, me objekt: "Shpallja antikushtetues i vendimeve nr.1319, datë 12.03.1997 të gjykatës së rrethit Tiranë; nr.1515, datë 11.06.1997 të Gjykatës së Apelit Tiranë; nr.1303, datë 07.11.1997 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit; nr.67 Akti, datë 18.12.1997 të gjykatës së rrethit Tiranë; nr.843, datë 06.05.1998 të Gjykatës së Apelit Tiranë dhe vendimit, datë 03.12.1998 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë juridiksioni,

duke arsyetuar,
Në bazë të nenit 131 gërma "f" të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Gjykata Kushtetuese, vendos për gjykimin përfundimtar të ankesave të individëve për shkeljen e të drejtave të tyre kushtetuese për një proces të rregullt ligjor, pasi të jenë shteruar të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e këtyre të drejtave.
Me Ligjin nr.8432, datë 14.12.1998 "Për disa ndryshime në Kodin e Procedurës Civile", i cili ka hyrë në fuqi, është ndryshuar edhe neni 473 i Kodit të Procedurës Civile duke u përcaktuar se kundër vendimeve të formës së prerë, vendimeve të mospranimit të rekursit si dhe vendimeve të kolegjeve të Gjykatës së Lartë, palët kanë të drejtë të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara.
Në këtë mënyrë kërkuesit kanë edhe një mjet tjetër juridik të zakonshëm për të goditur vendimet nr.1319, datë 12.03.1997 të gjykatës së rrethit Tiranë; nr.1515, datë 11.06.1997 të Gjykatës së Apelit Tiranë dhe nr.1303, datë 07.11.1997 të kolegjit civil të Gjykatës së Kasacionit, si vendim i mospranimit të rekursit, të bëjnë rekurs në Kolegjet e Bashkuara.
Përsa i përket tre vendimeve të tjera që përmban kërkesa, ato kanë lidhje po me këtë çështje dhe nuk përbëjnë pengesë për ndjekjen e rrugës së re të zakonshme që është krijuar me ligjin e sipërpërmendur.

(V-GJK 39/99-FZ.29/99, fq.1157)

Vendimi nr.40, datë 06.05.1999
(V - 40/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Zija Vuci, Bardha Selenica, Kristofor Peçi, Sokol Sadushi, Kujtim Puto - relator i çështjes,

më datë 06.05.1999, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: SHOQATA E JURISTEVE TE SHQIPERISE "DURA LEX, SED LEX", me objekt: "Shpallja antikushtetues e nenit 48 të Ligjit nr.8436, datë 18.12.1998 "Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë".

Kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe për shpalljen antikushtetues të Ligjit:
1. Neni 48 i Ligjit nr.8436, datë 28.12.1998 "Për organizimin e pushtetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë" vjen në kundërshtim me Kushtetutën në fuqi (nenin 138), sepse koha e qëndrimit të gjyqtarëve nuk mund të kufizohet;
2. Cënohet parimi i barazisë duke u detyruar vetëm gjyqtarët me stazh deri 10 vjet të japin provim. Këta të fundit diskriminohen në raport me gjyqtarët e tjerë;
3. Ligji në fjalë vjen në kundërshtim me aktet e Këshillit të Europës si ai për ruajtjen e statusit të gjyqtarëve;
4. Ligji në fjalë vjen në kundërshtim me nenin 57/7 të Kushtetutës, sepse prek autonominë e institucioneve të arsimit të lartë.
5. Pamjaftueshmëria profesionale sipas Kushtetutës është e sanksionuar në nenin 45 të Ligjit "Për organizimin e drejtësisë në Republikën e Shqipërisë" dhe jo në nenin 48 që është normë procedurale;
6. Duhet të pezullohet dhënia e provimit, sepse humbet kuptimi i dhënies së vendimit gjyqësor si dhe i zbatimit të ligjit.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi rrëzimin e kërkesës për mungesë legjitimimi.

duke arsyetuar:
Kërkesa e Shoqatës së Juristëve të Shqipërisë "Dura Lex, Sed Lex" e nënshkruar nga Kryetari i saj Luan Hamiti është paraqitur në Gjykatën Kushtetuese në datën 10.04.1999. Po në këtë datë kjo Gjykatë i kthen me shkresë kërkesën, duke i kërkuar të bëhen plotësimet e dokumentacionit ndërmjet të tjerave edhe me Statutin e Shoqatës e me vendimin e gjykatës për miratimin e saj.
Kërkesa e plotësuar u paraqit përsëri në datën 04.05.1999.
Sipas nenit 9 të Statutit, organet drejtuese të Shoqatës janë Mbledhja e Përgjithshme dhe Këshilli Drejtues, ndërsa sipas nenit 11/4 të tij veprimtaria e përgjithshme e Shoqatës dhe ajo që lind gjatë një-dy muajve drejtohet nga Kryetari dhe Sekretari i Përgjithshëm. Pra, siç shihet, statuti udhëhiqet nga parimi i kolegjialitetit si në ndërtimin e organeve të tij ashtu edhe në veprimtarinë e këtyre organeve. Në periudhën midis dy Mbledhjeve të Përgjithshme, ai ka ngarkuar Këshillin Drejtues të drejtojë veprimtarinë e Shoqatës ndërsa për "veprimtarinë e përgjithshme" dhe për ato probleme që dalin gjatë periudhës midis dy mbledhjeve të Këshillit, statuti ka ngarkuar jo vetëm Kryetarin dhe as vetëm Sekretarin e Përgjithshëm, por të dy së bashku.
Në çështjen në shqyrtim nuk ka ndonjë vendim të organeve drejtuese të Shoqatës, Mbledhjes së Përgjithshme ose Këshillit Drejtues për të ngritur padi në Gjykatën Kushtetuese, me objekt papajtueshmërinë me Kushtetutën të nenit 48 të Ligjit nr.8436, datë 28.12.1998, siç kërkon neni 47 i Kodit Civil dhe as kërkesë të përbashkët të Kryetarit e Sekretarit të Përgjithshëm siç lejon neni 11/4 i Statutit të Shoqatës. Ka vetëm një kërkesë të nënshkruar nga Kryetari i Shoqatës dhe një prokurë me të cilën ka caktuar avokat të nënshkruar po prej tij.
Duke qëndruar çështja si më sipër, vetëm kryetari i shoqatës duke mos qenë përfaqësuesi i saj, sipas Kodit Civil e Statutit të Shoqatës, nuk legjitimohet të vejë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese në kuptim të nenit 134 të Kushtetutës.

(V-GJK 40/99-FZ.16/99,fq.470)

Vendimi nr.43, datë 04.06.1999
(V-43/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga Fehmi Abdiu, Kryetar dhe gjyqtarët Hilmi Dakli, Hajredin Fuga, Alfred Karamuço, Kristofor Peçi, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Zija Vuci, relator i çështjes,

më datë 08.04.1999, mori në shqyrtim në seancë gjyqësore çështjen me kërkues: RUSHIT DEMO, me objekt: "Shfuqizimi si antikushtetues i Vendimit nr.1462, datë 03.11.1998 të Kolegjeve të Bashkuara të ish-Gjykatës së Kasacionit".

Kërkuesi ka parashtruar këto shkaqe për shfuqizimin si antikushtetues të Vendimit:
Si Këshilli i Lartë i Drejtësisë ashtu edhe Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Kasacionit, masën e largimit tim nga detyra e gjyqtarit e kanë marrë në kundërshtim me ligjin, pa e bazuar atë në prova dhe duke e gjykuar çështjen në mënyrë krejt të njëanshme. Konkretisht, Këshilli i Lartë i Drejtësisë më ka mohuar të drejtën kushtetuese për t'u dëgjuar përpara se të vendoste për këtë masë.
Një mënyrë e tillë gjykimi vjen në kundërshtim me nenin 38 të Ligjit për "Të Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut", me nenin 42/1 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë si dhe me Rezolutat nr.40/32, datë 29.11.1985 e nr.40/146, datë 13.12.1985 të Asamblesë së Përgjithshme të Organizatës së Kombeve të Bashkuara.
Shkelje të kësaj natyre kanë lejuar edhe Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Kasacionit në shqyrtimin e ankimit tim kundër Vendimit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, të cilin ata e lanë në fuqi.
Në këtë gjykim kanë marrë pjesë si gjyqtarë, dy anëtarë të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, që kanë votuar edhe këtu për largimin tim nga detyra. Për më tepër, duke qenë relatore e çështjes Natasha Sheshi, si anëtare e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, unë dyshoj se ajo ka ndikuar në mënyrë të ndjeshme në disfavorin tim, duke orientuar gabimet Kolegjet;
Vendimi i kolegjeve edhe nga pikëpamja formale nuk është i rregullt, sepse në pjesën hyrëse të tij nuk pasqyron pjesëmarrjen në këtë proces të prokurorit dhe përfaqësuesit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë si edhe mendimet që këta kanë shfaqur për çështjen.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, njëzëri, vendosi shfuqizimin si antikushtetues të vendimit nr.1462, datë 03.11.1998 të Kolegjeve të Bashkuara të ish-Gjykatës së Kasacionit, me qëllim që çështja të shqyrtohet përsëri prej tyre si organ tashmë i Gjykatës së Lartë,

duke arsyetuar:
Këshilli i Lartë i Drejtësisë, me vendimin nr.4, datë 10.11.1997 ka vendosur shkarkimin e kërkuesit Rushit Demo nga detyra e gjyqtarit, me motivacionin se: "pa shkaqe të arsyeshme nuk është paraqitur në punë për një kohë të gjatë".
Mbi ankimin e tij çështja është shqyrtuar në Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Kasacionit dhe këta, me vendimin e tyre nr.1462, datë 03.11.1998 kanë vendosur lënien në fuqi të vendimit të sipërm të Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Duke e kundërshtuar këtë vendim të Kolegjeve të Bashkuara, përpara kësaj Gjykate, kërkuesi përsëri ka pretenduar se nuk ka marrë pjesë në mbledhjen e Këshillit të Lartë të Drejtësisë dhe nuk është dëgjuar aty paraprakisht, për të realizuar të drejtën e mbrojtjes.
Nga shpjegimet e tij dhe materialet e tjera të dosjes gjyqësore del se nuk ka asnjë lloj prove shkresore, që të vërtetojë thirrjen e tij për t'u paraqitur përpara Këshillit të Lartë të Drejtësisë ose të paktën të tregojë se ai është vënë në dijeni më përpara mbi shkaqet për të cilat Ministri i Drejtësisë ka propozuar masën e shkarkimit të tij nga detyra.
Këto pretendime në adresë të këtyre organeve, kërkuesi i ka ngritur edhe në Kolegjet e Bashkuara, por prapësimet e tij rreth themelit të çështjes, nuk janë pranuar me arsyetimin se janë të pabazuara.
Megjithatë, Gjykata konstaton se Kolegjet e Bashkuara në vendimin e tyre nuk kanë analizuar fare shkeljet e lartpërmendura të lejuara nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë.
Eshtë e vërtetë se gjatë gjykimit të çështjes ata e kanë dëgjuar kërkuesin, i kanë krijuar atij mundësinë të mbrohet me avokat, të ngrejë aty një varg pretendimesh dhe të paraqesë edhe prova për vërtetimin e tyre, por të gjitha këto janë të pamjaftueshme, për ta konsideruar këtë një proces të rregullt ligjor. Kjo për arsye se kur shqyrtohet ligjshmëria dhe bazueshmëria e vendimeve të Këshillit të Lartë të Drejtësisë, kolegjet duhet të ushtrojnë kontroll të plotë dhe të mbajnë qëndrim ndaj çdo shkelje të vërtetuar në veprimtarinë e tij.
Rëndësi të veçantë merr trajtimi i atyre shkeljeve që cënojnë të drejta themelore siç është e drejta e mbrojtjes ose vlera të tjera kushtetuese që kanë të bëjnë me pavarësinë e gjyqtarit. Këto shkelje në asnjë rast nuk duhet të anashkalohen. Duhet të vlerësohet drejt shkalla e ndikimit të tyre në zgjidhjen e çështjes ose kur ekziston mundësia e korrigjimit të tyre, Kolegjet e Bashkuara, të paktën duhet t'ia venë ato në dukje Këshillit të Lartë të Drejtësisë, me qëllim që ky, të mos i përsërisë në të ardhmen.
Kërkesa për respektimin e së drejtës së gjyqtarit për t'u dëgjuar paraprakisht, është e detyrueshme jo vetëm për gjykatën që shqyrton ankimin, por edhe për organin që është i autorizuar me ligj për të vendosur për masën e shkarkimit të tij nga detyra.
Një kërkesë e tillë parashikohet nga normat kushtetuese dhe në mënyrë më të detajuar në "Parimet themelore në lidhje me pavarësinë e drejtësisë" të formuluara këto nga Asambleja e Përgjithshme e Organizatës së Kombeve të Bashkuara në rezolutat e saj nr.40/32 e 40/146 të miratuara respektivisht në nëntor e dhjetor të vitit 1985.
Veç sa sipër, Gjykata çmon se procesi gjyqësor i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Kasacionit, është shoqëruar edhe me mangësi të tjera më të rënda që cënojnë seriozisht parimin e paanësisë së Gjykatës në zgjidhjen e çështjeve.
Në këtë këndvështrim është për t'u përmendur fakti, se në përbërjen e trupit gjykues që ka shqyrtuar ankimin e kërkuesit, janë përfshirë edhe dy anëtarë të Gjykatës së Kasacionit, të cilët efektivisht janë edhe anëtarë të Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Për më tepër nga aktet del se të dy këta gjyqtarë kanë marrë pjesë dhe kanë vendosur për çështjen konkrete dhe në kohën kur kjo është shqyrtuar nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë.
Pavarësisht nga votat që kanë dhënë këtu, në favor apo në disfavor të kërkuesit, pjesëmarrja e tyre edhe në Kolegjet e Bashkuara ka vënë objektivisht në dyshim paanësinë e Gjykatës në gjykimin e çështjes. Madje, përfaqësuesi i Këshillit të Lartë të Drejtësisë ka kërkuar që në fillim që ata të përjashtohen nga gjykimi dhe këtë kërkesë të tij e përkrahu si të drejtë edhe kërkuesi në shpjegimet e tij përpara Gjykatës Kushtetuese.
Në këto rrethana, kjo Gjykatë çmon se pjesëmarrja ose lejimi i tyre për të gjykuar përsëri mbi këtë çështje në Kolegjet e Bashkuara, ka qenë një shkelje flagrante e nenit 11 të Ligjit nr.7561, datë 29.04.1992 "Për disa ndryshime e plotësime në Ligjin nr.7491, datë 29.04.1991 "Për dispozitat kryesore kushtetuese".
Në këtë dispozitë parashikohej në mënyrë të shprehur se: "Gjyqtarët janë të detyruar të mos marrin pjesë në zgjidhjen e çështjeve, kur ka shkaqe ligjore që kompromentojnë paanësinë e tyre si dhe të mënjanojnë çdo sjellje, që ve në dyshim real drejtësinë ose ul dinjitetin e saj".
E njëjta gjë iu imponohet atyre edhe nga neni 72 pika 5 e Kodit të Procedurës Civile, sipas të cilit, gjyqtari është i detyruar të heqë dorë nga gjykimi i një çështje konkrete, midis të tjerash edhe kur ai ka një detyrë tjetër në institucion që ka interesa për çështjen në gjykim.
Pra, mosrespektimi i këtyre kërkesave me karakter kushtetues dhe ligjor, si nga këta anëtarë të Këshillit të Lartë të Drejtësisë që nuk janë tërhequr vetë nga ky gjykim, ashtu edhe nga anëtarët e tjerë të Gjykatës së Kasacionit, që nuk kanë vendosur për përjashtimin e tyre nga trupi gjykues, sjell në mënyrë të pashmangëshme shfuqizimin si antikushtetues të vendimit të sipërpërmendur të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Kasacionit, pasi një vendim i tillë cënon të drejtat themelore që kanë të bëjnë me një proces të rregullt ligjor dhe një gjykim të drejtë nga një gjykatë e pavarur dhe e paanëshme.

(V-GJK 43/99-FZ.22/99, fq.89)

Vendimi nr.46, datë 28.06.1999
(V - 46/99)

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë e përbërë nga gjyqtarët Hilmi Dakli (kryesues i seancës gjyqësore), Hajredin Fuga, Zija Vuci, Bardha Selenica, Kujtim Puto, Sokol Sadushi, Kristofor Peçi - relator i çështjes,

më datën 04.06.1999, shqyrtoi në seancë gjyqësore çështjen me kërkuese: GJYKATA E LARTE E REPUBLIKES SE SHQIPERISE, me objekt: "Papajtueshmëria e nenit 481/2 të Kodit të Procedurës Civile me nenin 141/2 të Kushtetutës".

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, me shumicë votash, vendosi shfuqizimin në nenin 481/2 të Kodit të Procedurës Civile të fjalisë "si dhe për ato rekurse që paraqesin rëndësi të veçantë për vetë karakterin e tyre".

duke arsyetuar:
Kryetari i Gjykatës së Lartë me vendimin datë 01.04.1999 ka vendosur që çështja civile me nr.1216, me palë ndërgjyqësa Marie Deda e Albert Akshia të gjykohet në Kolegjet e Bashkuara në bazë të nenit 481/2 të Kodit të Procedurës Civile për shkak të rëndësisë së veçantë që paraqet kjo çështje.
Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë, vendosën pezullimin e gjykimit dhe dërgimin e çështjes në Gjykatën Kushtetuese për t'u shprehur për pajtueshmërinë e nenit 481/2 të Kodit të Procedurës Civile me nenin 141/2 të Kushtetutës lidhur me kompetencën e kryetarit të Gjykatës së Kasacionit që të vendosë shqyrtimin e çështjes në Kolegjet e Bashkuara edhe të atyre rekurseve që ai mendon se paraqesin rëndësi të veçantë për shkak të karakterit të çështjes.
Sipas nenit 481/2 të Kodit të Procedurës Civile, kryetari i Gjykatës së Kasacionit mund të vendosë që Gjykata të shprehet në Kolegje të Bashkuara për rekurse të paraqitura nga palët, për të cilat ka praktika të ndryshme e të mëparshme si dhe për ato rekurse që paraqesin rëndësi të veçantë për vetë karakterin e tyre.
Kompetenca që i ka dhënë Kodi i Procedurës Civile kryetarit të Gjykatës së Kasacionit për të vendosur kalimin e çështjes në Kolegje të Bashkuara edhe për shkak të rëndësisë së veçantë, nuk pajtohet me Kushtetutën, e cila i bën një rregullim të ndryshëm këtij problemi. Në nenin 141/2 të Kushtetutës thuhet: "Për njësimin ose ndryshimin e praktikës gjyqësore, Gjykata e Lartë ka të drejtë të tërheqë për shqyrtim në Kolegje të Bashkuara çështje të caktuara gjyqësore". Përcaktimi në Kushtetutë se shqyrtimi në Kolegjet e Bashkuara bëhet për njësimin ose ndryshimin e praktikës gjyqësore, është taksativ dhe nuk lejon që kjo tërheqje të zbatohet edhe për raste të tjera. Prandaj, kompetenca që paragrafi i dytë i nenit 481 të Kodit të Procedurës Civile i ka dhënë kryetarit të Gjykatës së Kasacionit për të vendosur kalimin në Kolegje të Bashkuara të atyre
rekurseve që ai mendon se paraqesin rëndësi të veçantë,